Яссер Сейраван: Сириялық-американдық шахмат шеберінің өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Сириялық америкалық шахмат гроссмейстері (1960 жылы туған)

Ясир Сейраван (ياسر سيروان; 24 наурыз 1960 жылы туған) – Сирияда туған америкалық шахмат гроссмейстері және төрт мәрте АҚШ чемпионы. 1979 жылы жастар арасындағы әлем чемпионатында жеңіске жетті. Сейраван сонымен қатар шахмат туралы жазған автор және комментатор.

Ерте өмір

Сейраван Сирияның Дамаск қаласында дүниеге келген. Оның әкесі сириялық, ал анасы – Ноттингем қаласынан келген ағылшын медбикесі, ол бала кезінің бір бөлігін сол жерде өткізген. Жеті жасында оның отбасы Сиэтлге, Вашингтон штатына көшіп келді, онда ол Queen Anne бастауыш мектебінде, Meany орта мектебінде және Garfield жоғары мектебінде оқыды. Ол қазір жабылып қалған "Бруклиндегі соңғы шығу" атты кофеханада өзінің шеберлігін шыңдады, латыш туған шебер Викторс Пуполс және алты дүркін Вашингтон штатының чемпионы Джеймс Харли МакКормик сияқты ойыншыларға қарсы ойнады.

Мансап

Сейраван 12 жасында шахмат ойнай бастады; 13 жасында Вашингтонның жасөспірімдер чемпионатында жеңіске жетті. 19 жасында ол жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында бірінші орын алды. Сонымен қатар, ол екі жыл бұрын әлем чемпионаты үшін күресте шамадан тыс жақын жеңілген Виктор Корчнойға қарсы партия ұтып алды. Виктор Сейраванды Швейцарияға шақырды, онда Корчной 1981 жылғы әлем чемпионатында өнер көрсетіп жатты. Сейраван 1985 және 1988-1990 жылдардағы үміткерлер турнирлеріне қатысты. 1985 жылы Монпельеде өткен турнирде 7/15 ұпай жинап, 10-орынды бөлісті, ал 1988-1990 жылдардағы Сент-Джондағы нокаут турнирінде алдын ала кезеңде Жон Спилманмен кездесіп жеңіліске ұшырады. 1990 жылы ол KRO демеушілігімен Ян Тимманға қарсы матчта +3, 1 тең, 2 жеңіліс есебімен жеңіске жетті. 12 жыл бойы "Inside Chess" журналының бас редакторы болды. Журнал ChessCafe.com сайтына сатылды, онда ескі мақалалар жарияланды. 1999 жылы Сейраван Бермудада Майкл Адамспен он партиядан тұратын матч өткізді. Матч +2-2=6 есебімен тең аяқталды. 2001 жылы Сейраван шахмат әлемін қайта біріктіру мақсатында "Жаңа Бастама" жоспарын ұсынды. Ол кезде әлемде екі чемпион болды: Руслан Пономарев FIDE ұйымының қолдауымен титул алды, ал Владимир Крамник Гарри Каспаровты жеңіп, классикалық титулға ие болды. Жоспар Пономарев пен Каспаров (әлемдегі бірінші нөмір) арасында, сондай-ақ Крамник пен 2002 жылғы Дортмундтағы Эйнштейн турнирінің жеңімпазы Петер Леко арасында матчтар өткізуді көздеді. Осы матчтардың жеңімпаздары талассыз әлем чемпионы атанып, бірігуі тиіс болды. Бұл жоспар барлық тараптармен 2002 жылдың 6 мамырында "Прага келісімі" деп аталған келісімге қол қойылды. Крамник-Леко матчы өтті (матч тең аяқталды, Крамник титулын сақтап қалды); Каспаров-Пономарев матчы 2003 жылы тоқтатылды, ал Каспаров 2005 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін бұл жоспар мәнсіз болды. Ақырында, 2006 жылғы ФИДЕ әлем чемпионатында Крамник пен Веселин Топалов арасындағы матч әлем чемпионатының титулын қайта біріктірді. 2003 жылдың қыркүйегінде Сейраванның Пекин шахмат сынағына қатысуынан кейін, оның кәсіби шахматшы ретінде зейнеткерлікке шығуы туралы хабарлар тарады. 2007 жылғы шілдедегі ФИДЕ рейтингісінде Сейраван 2634 Эло ұпайымен әлемдегі ең үздік 100 шахматшының қатарында болды және Америкадағы төртінші нөмірлі шахматшы (Хикару Накамура, Гата Камский және Александр Онищуктан кейін). Ол 2007 жылғы шілдедегі ФИДЕ жаңартуында алты партия ойнады. 2007 жылы Сейраван Брюс Харпермен бірлесіп жасаған, "Сейраван шахматы" немесе SHARPER шахматы деп аталатын шахматтың жаңа түрін ұсынды. SHARPER шахматында екі қосымша фигура енгізілді: "көзілдірық" және "піл" – бұл сәйкесінше рук/ат және слон/ат комбинациясы, басқа нұсқаларда олар Императрица және Принцесса деп аталады. Бастапқы орналасу стандартты шахматтағыдай. Ойыншы фигураны бастапқы орнынан жылжытқанда, қолындағы қосымша фигураны бірден бос қалған орынға қоюға болады. Сондай-ақ, пешкалар стандартты фигуралардан өзге, көзілдірыққа немесе пілге айналуы мүмкін. Алғашқы көрсетілім 2007 жылдың 31 наурызында Ванкуверде (Британдық Колумбия, Канада) 12 тақтадан тұратын бір мезгілдегі көрме ретінде өтті. 2011 жылдың мамырында Сейраван Қытайда өткен әлем командалық чемпионатында АҚШ командасы құрамында қайтадан шахматқа оралып, бірінші резерв ретінде күміс жүлде жеңіп алды. Ол үздік гроссмейстерлер Юдит Полгар мен Шахрияр Мамедьяровқа қарсы жеңіске жетті. Ол тек бір партияда жеңіліске ұшырады. Сейраван 2011 және 2012 жылдардағы Голландияның ашық блиц чемпионатында жеңімпаз атанды. Сейраван маңызды жарыстар кезінде интернеттегі тікелей эфирде сарапшы ретіндегі біліктілігімен кеңінен танымал. Шахмат тарихшысы Эдвард Винтер оны ең үздік бес интернет-комментатордың бірі деп атады. 2019 жылы ол Chessbrahs командасына қосылып, 2019 жылғы Әлем Кубогына түсірілімдер жасады.

Seirawan began playing chess at 12; at 13, he became Washington junior champion. At 19, he won the World Junior Chess Championship. He also won a game against Viktor Korchnoi, who had two years earlier narrowly lost a match for the world championship. Impressed, Viktor then invited Seirawan to Switzerland, where Korchnoi was training for his 1981 world title match against Anatoly Karpov. Seirawan qualified for the 1985 and 1988 1990 Candidates Tournaments. In the 1985 tournament in Montpellier he scored 7/15 placing joint 10th, and in the 1988–1990 tournament in St John, a knockout tournament, he was knocked out by Jon Speelman in the preliminary round. In 1990, he won a match against Jan Timman sponsored by KRO by the score of +3 1=2. For 12 years, he was the chief editor of the Inside Chess magazine. The magazine was sold to the ChessCafe. com website, on which old articles were featured. In 1999, Seirawan played a ten game match against Michael Adams in Bermuda. The match was drawn +2–2=6. In 2001, Seirawan released a plan called "Fresh Start" to reunite the chess world, which at that time had two world champions: Ruslan Ponomariov had gained the title under the auspices of FIDE, while Vladimir Kramnik had beaten Garry Kasparov to take the Classical title. It called for one match between Ponomariov and Kasparov (the world number one), and another between Kramnik and the winner of the 2002 Einstein tournament in Dortmund, who turned out to be Péter Lékó. The winners of these matches would then play each other to become undisputed World Champion. This plan was signed by all parties on May 6, 2002, in the so called "Prague Agreement". The Kramnik Leko match took place (the match was drawn, with Kramnik retaining his title); the Kasparov Ponomariov match was canceled in 2003, and this particular plan became moot when Kasparov retired in 2005. In the end, the FIDE World Chess Championship 2006 between Kramnik and Veselin Topalov reunited the world championship title. Following a series of events, such as Seirawan participating in the Beijing Chess Challenge in September 2003, there were reports that he would be retiring as a professional player. In the July 2007 FIDE list, Seirawan had an Elo rating of 2634, placing him in the top 100 chess players in the world, and America's number four, behind Hikaru Nakamura, Gata Kamsky, and Alexander Onischuk. He played six games in the July 2007 FIDE update. In 2007, Seirawan unveiled a chess variant created in collaboration with Bruce Harper, called Seirawan chess or SHARPER chess. SHARPER chess introduces two additional pieces, a "hawk" and an "elephant"—a rook/knight and a bishop/knight combination that in other variants are called the Empress and Princess, respectively. The initial position is that of standard chess. Whenever the player moves a piece from its starting position, one of the extra pieces in hand may be placed immediately on the square just vacated. Likewise, pawns may promote to a hawk or an elephant in addition to the standard pieces. The first ever event was a 12 board simultaneous exhibition held on March 31, 2007, in Vancouver, British Columbia, Canada. In May 2011, Seirawan returned from hiatus to competitive chess, playing for the U. S. team in the world team championship in China, where he won silver in first alternate. He had wins versus top GMs Judit Polgar and Shakhriyar Mamedyarov. He only lost one game. Seirawan won the 2011 and 2012 Dutch Open Blitz championship. Seirawan is widely known for his expert commentary in live broadcasts on the Internet during important events. He has been named by the chess historian Edward Winter as one of the top five Internet broadcasters. In 2019, he joined the Chessbrahs and provided coverage for the 2019 World Cup.

Жеке өмір

Сейраван голландиялық саясаткер Ян Нагельдің қызы, ФИДЕ әйел мастері Иветта Нагельге үйленген.

Мұра

Шаттанудың атақты ашылуы Сейраван шабуылы (1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Bg5) оның құрметіне аталған. Ол сонымен қатар Корольдік үнді қорғанысындағы Сейраван жолымен де танымал (1. d4 Nf6 2. c4 g6 3. Nc3 Bg7 4. e4 d6 5. Bd3), онда ақтардың Bd3, Nge2 және O-O ойнау жоспары бар.