Владимир Крамник: Ресейлік шахмат шеберінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Ресейлік шахмат гроссмейстері (туған жылы 1975)

Владимир Борисович Крамник (Влади́мир Бори́сович Кра́мник; 25 маусым 1975 жылы туған) – ресейлік шахмат гроссмейстері. Ол 2000 жылдан 2006 жылға дейін классикалық әлем чемпионы, ал 2006 жылдан 2007 жылға дейін әлемнің 14-ші даусыз чемпионы атанды. Шахмат Олимпиадаларында үш командалық алтын және үш жеке медаль жеңіп алды. 2000 жылы Крамник Гарри Каспаровты жеңіп, классикалық әлем чемпионы болды. 2004 жылы Петр Лекоға қарсы титулын қорғады, ал 2006 жылы біріктіру матчында FIDE әлем чемпионы Веселин Топаловты жеңді. Осының нәтижесінде, Каспаров 1993 жылы FIDE-ден бөлінгеннен бері, ФIDE және классикалық титулдарды біріктірген тұңғыш даусыз әлем чемпионы атанды. 2007 жылы Крамник Висванатан Анандқа есе жіберіп, ол 2007 жылғы әлем чемпионатында жеңіске жетті. Крамник 2008 жылғы әлем чемпионатында Анандтан титулын қайтарып алуға тырысты, бірақ сәтсіз аяқтады. Дегенмен, ол үздік ойыншылардың қатарында болды; 2016 жылдың қазан айында 2817 рейтингке жетіп, барлық уақыттағы ең жоғары рейтингті ойыншылардың сегізіншісі болды. 2019 жылдың қаңтар айында Крамник кәсіби шахматтан қанағаттанды деген шешімін жариялады. Ол шахмат және балаларға арналған білім беру саласындағы жобаларға көңіл бөлуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді.

Ерте мансап

Владимир Крамник Қара теңіз жағалауындағы Туапсе қаласында дүниеге келді. Оның әкесінің туған аты Борис Соколов, бірақ анасы (Владимирдің әжесі) қайтадан тұрмысқа шыққаннан кейін ол өгей әкесінің тегін алды. Оның анасы Ирина Федоровна украиналық, музыка мұғалімі, ал биологиялық әкесі Борис Соколов – орыс суретшісі және мүсіншісі. Владимир Крамник бала кезінде Михаил Ботвинник құрған шахмат мектебінде оқыды. Ірі турнирдегі алғашқы маңызды жетістігі – 1992 жылғы Манила шахмат Олимпиадасында Ресей құрамасының бірінші резервінде алтын медаль жеңіп алуы болды. Оның командаға іріктелуі сол кезде Ресейде қызу пікір тудырды, себебі ол тек FIDE шебері еді. Дегенмен, оның үміткерлігін Гарри Каспаров қолдады. Ол сегіз жеңіс, бір тең және ешбір жеңіліссіз ойын көрсетті, нәтижесі 2958 баллды құрады, бұл үздік рейтингтік көрсеткіс үшін алтын медальді әкелді. Келесі жылы Крамник Линаресте өте күшті турнирде ойнады. Ол әлемнің үшінші нөмірі Василь Иванчукты жеңіп, бесінші орынға ие болды. Осыдан кейін ол бірқатар сәтті нәтижелерге қол жеткізді, бірақ алғашқы ірі турнирде жеңіске 1995 жылға дейін күтуге тура келді. Ол Дортмунд турнирін жеңіп, оны жеңіліссіз аяқтады. 1995 жылы Крамник Каспаровтың екіншісі ретінде 1995 жылғы классикалық әлем чемпионатында Вишванатан Анандқа қарсы матчта қатысты. Каспаров матчты 10½–7½ есебімен жеңіске жеткізді. 1996 жылдың қаңтарында Крамник әлемдегі бірінші рейтингтегі шахматшы атанды. Каспаровпен (2775) бірдей FIDE рейтингісіне ие болғанымен, Крамник рейтингтік кезеңде көбірек ойын ойнағандықтан көшбасшы атанды. Бұл 1985 жылдың желтоқсанынан бері Каспаровтың бірінші орынды жоғалтуы болды, ал Крамниктің 1986 жылдың қаңтарынан 2006 жылдың наурызына дейінгі алты айлық (қаңтар-маусым) әлемдегі біріншілігі Каспаровтың осы кезеңде бірінші орында болмауының жалғыз жағдайы болды. Бірінші орынға ие болғаннан кейін Крамник әлемдегі ең жас шахматшы болып рекорд жасады, Каспаровтың бұрынғы көрсеткішін жаңартты. Бұл рекорд 14 жыл бойы сақталды, 2010 жылдың қаңтарында Магнус Карлсен оны жаңартқанға дейін. Крамник жақсы нәтижелерді жалғастырды, 1995 жылдан 2011 жылға дейін Дортмунд турнирінде он рет жеңіске жетті (жеке немесе тең орын). Ол 2800 рейтингке жеткен он бес шахматшының екіншісі (алғашқысы – Каспаров). Әлем чемпионы болған кезінде Крамник әлемнің бірінші рейтингін қайта иеленбеді, ол 2008 жылдың қаңтарында ғана Вишванатан Анандтан жеңілгеннен кейін мүмкін болды. 1996 жылы болған жағдай сияқты, Крамник Анандпен бірдей FIDE рейтингісіне (2799) ие болды, бірақ рейтингтік кезеңде ойнаған ойындардың көптігіне байланысты бірінші орынға ие болды. Крамниктің әлемнің бірінші рейтингіндегі 12 жылдық үзілісі 1971 жылы FIDE рейтингтік жүйесі құрылғаннан бергі жылдардағы ең ұзақ үзіліс болып табылады.

Vladimir Kramnik was born in the town of Tuapse, on the shores of the Black Sea. His father's birth name was Boris Sokolov, but he took his stepfather's surname when his mother (Vladimir's grandmother) remarried. His mother Irina Fedorovna is Ukrainian and is a music teacher, his biological father Boris Sokolov is Russian painter and sculptor. As a child, Vladimir Kramnik studied in the chess school established by Mikhail Botvinnik. His first notable result in a major tournament was his gold medal win as first reserve for the Russian team in the 1992 Chess Olympiad in Manila. His selection for the team caused some controversy in Russia at the time, as he was only a FIDE Master. However, his selection was supported by Garry Kasparov. He scored eight wins, one draw, and no losses, a performance of 2958, which won a gold medal for best rating performance. The following year, Kramnik played in the very strong tournament in Linares. He finished fifth, beating the then world number three, Vasyl Ivanchuk, along the way. He followed this up with a string of good results, but had to wait until 1995 for his first major tournament win at normal time controls, when he won the strong Dortmund tournament, finishing it unbeaten. In 1995, Kramnik served as a second for Kasparov in the Classical World Chess Championship 1995 match against challenger Viswanathan Anand. Kasparov won the match 10½–7½. In January 1996, Kramnik became the world number one rated player; although having the same FIDE rating as Kasparov (2775), Kramnik became number one by having played more games during the rating period in question. This was the first time since December 1985 that Kasparov was not world number one, and Kramnik's six month stretch (January through June 1996) as world number one would be the only time from January 1986 through March 2006 where Kasparov was not world number one. By becoming number one, Kramnik became the youngest ever to reach world number one, breaking Kasparov's record; this record would stand for 14 years until being broken by Magnus Carlsen in January 2010. Kramnik continued to produce good results, including winning at Dortmund (outright or tied) ten times from 1995 to 2011. He is the second of only fifteen chess players to have reached a rating of 2800 (the first being Kasparov). During his reign as world champion, Kramnik never regained the world number one ranking, doing so only in January 2008 after he had lost the title to Viswanathan Anand; as in 1996, Kramnik had the same FIDE rating as Anand (2799) but became number one due to more games played within the rating period. Kramnik's 12 years between world number one rankings is the longest since the inception of the FIDE ranking system in 1971.

Алғашқы әрекеттері

1990 жылдардың ортасы мен соңында Крамник, әлемдегі ең күшті ойыншылардың бірі саналғанмен, Әлем Чемпионаты матчына ілікпеуде бірнеше рет сәтсіздікке ұшырады. 1994 жылы ол PCA чемпионатының ширек финалдық кандидаттар матчында Гата Камскийге 1½–4½ есебімен жеңіліп қалды, ал сол жылы ФИДЕ чемпионатының жартылай финалдық кандидаттар матчында Борис Гельфандқа 3½–4½ есебімен ұтылды. 1998 жылы Крамник Алексей Шировпен классикалық Әлем Шахмат Чемпионатында Гарри Каспаровпен ойнау құқығы үшін кандидаттар матчында кездесіп, 3½–5½ есебімен жеңіліп қалды. 1999 жылы Крамник Лас-Вегаста өткен ФИДЕ нокаут чемпионатында қатысып, ширек финалда Майкл Адамсқа 2–4 есебімен ұтылды.

2000 жылғы әлем чемпионаты

Каспаров-Широв матчы үшін тиісті демеушілік табылмай, ол ешқашан өткізілмеді. Широв жүлде қоры тым төмен деп санағандықтан ойынға қатысудан бас тартты. Каспаров ФИДЕ рейтингісі бойынша ең жоғары рейтингті ойыншымен матч ұйымдастыруға тырысты. Ол кезде Ананд ең жоғары рейтингті ойыншы еді, бірақ Ананд матчтан бас тартты. Сондықтан 2000 жылдың наурызында Каспаров Каспаровтан және Анандтан кейін рейтингіде үшінші орында тұрған Крамникке қарсы матч өткізетінін жариялады (Широв төртінші орында болды). Бұл жағдай біршама даулы болды, әсіресе ол Шировқа іріктеу кезеңінде жеңіліске ұшырағандықтан. Осылайша Крамник 1935 жылдан бері әлем чемпионатында іріктеуден өтпеген алғашқы ойыншы болды. 2000 жылы Крамник Лондонда Гарри Каспаровқа қарсы 16 партиядан тұратын Классикалық шахмат әлем чемпионаты матчын өткізді. Крамник матчты аутсайдер ретінде бастады, бірақ оның Каспаровтың Рюй Лопес дебютіне қарсы Берлин қорғанысын қолдануы өте тиімді болды. Ақ фигуралармен Крамник Каспаровты қысымға ұрып, 2- және 10-партияларда жеңіске жетті, ал 4- және 6-партияларда жеңіске жету мүмкіндігін жіберіп алды. Каспаров одан кейін аз қарсылық көрсетіп, 9- және 13-партияларда ақ фигуралармен тез оянды. Крамник бірде-бір партияда жеңіліске ұшырамастан 8½–6½ есебімен жеңіске жетті. Бұл тарихта әлем чемпионының бірде-бір партияда жеңіске жетпей жеңіліске ұшыраған екінші жағдайы болды, алғашқысы 1921 жылы Ласкер болды. Бұл сондай-ақ Каспаровтың әлем чемпионатында алғашқы рет жеңіліске ұшырауы еді. Крамниктің көрсеткен ойыны оған 2000 жылғы Шахмат Оскарын сыйлады; ол бұл сыйлықты алғаш рет алды.

Лондоннан кейін

2002 жылдың қазан айында Крамник Бахрейнде өткен «Brains in Bahrain» турнирінде шахмат компьютері Deep Fritz-бен сегіз партиядан матч өткізді. Крамник жақсы бастап, төрт партиядан кейін 3–1 есебімен алға шықты. Бірақ бесінші партияда Крамник мансабындағы ең ірі қателік жасады деп айтылды – мүмкін тең болатын позицияда бір атты жоғалтып қойды. Ол дереу жеңілісті мойындады. Алтыншы партияда да ол тәуекелді құрбандықтан кейін жеңіліске ұшырады, бірақ кейінгі талдаулар соңғы позицияда тең болу мүмкіндігі болғанын көрсетті. Соңғы екі партия тең аяқталып, матч 4–4 есебімен аяқталды. 2004 жылдың ақпан айында Крамник Линарес турнирін жеңіп алды (2000 жылы Каспаровпен бірінші орынды бөліскен болатын), ешқандай жеңіліссіз +2 көрсеткішпен аяқтады, сол кездегі әлемдегі ең жоғары рейтингті ойыншы Гарри Каспаровтан озып кетті.

2004 жылғы титулды қорғау

2004 жылдың 25 қыркүйегінен 18 қазанға дейін Крамник Швейцарияның Бриссаго қаласындағы Петер Лекоға қарсы Классикалық әлем чемпионы атағын сақтап қалды, соңғы партияда тең түсу арқасында ғана жеңіске жетті. 14 партиядан тұратын матч Крамник соңғы партияны жеңіп алғанға дейін Леконың пайдасына бағытталған болатын, осылайша 7–7 есебімен тең түсіп, Крамник әлем чемпионы болып қала берді. Жүлде қоры 1 миллион швейцариялық франк құрады, сол кезде бұл шамамен 770 000 АҚШ долларына тең болды. Тең түскен нәтижеге байланысты жүлде екі ойыншы арасында бөлісті.

2006 жылғы қайта бірігу матчы

Гарри Каспаров 1993 жылғы әлем чемпионатында Найджел Шортпен ойнау үшін кәсіби шахматты басқаратын ФИДЕ федерациясынан бөлінгенде, шахмат әлемінде жарыс туды. Осыған жауап ретінде ФИДЕ Анатолий Карпов пен Ян Тимман арасындағы ФИДЕ әлем чемпионаты үшін матч өткізді, оны Карпов жеңіп алды. Содан кейін шахмат әлемінде екі «чемпион» пайда болды: тарихы Штейницке дейін жететін «классикалық» чемпиондық және ФИДЕ мойындаған чемпион. Крамник Каспаровты жеңіп, оның атағын мұра еткенде, ол бірқатар дауларды да мұра етті. 2005 жылғы ФИДЕ әлем чемпионатында Крамник қатысудан бас тартты, бірақ әлем чемпионатын біріктіру мақсатымен жеңімпазбен матч ойнауға дайын екенін мәлімдеді. Турнирден кейін Крамник пен жаңа ФИДЕ әлем чемпионы – болгариялық Веселин Топалов арасындағы біріктіру матчын келісу бойынша келіссөздер басталды. 2006 жылдың сәуір айында ФИДЕ Крамник пен Топалов арасындағы біріктіру матчын жариялады. Матч Калмыкияның Элиста қаласында өтті. Алғашқы төрт партиядан кейін Крамник 3:1 есебімен (максималды 12 партиядан) көшбасшылыққа шықты. Бірақ төртінші партиядан кейін Топаловтың жаттықтырушысы/менеджері Сильвио Данаилов Крамник дәретханаға тым жиі баратынын, оның сырттан көмек алып жатқанын айтты. Топалов қалған партияларда Крамникпен қолдаспайтынын мәлімдеді. Апелляциялық комиссия ойыншылардың дәретханаларын жауып, оларды судьяның көмекшісімен бірге ортақ дәретхананы пайдалануға мәжбүр етті. Крамник матчқа келісілген бастапқы шарттар сақталмаса, бесінші партияны ойнамайтынын мәлімдеді. Нәтижесінде, ұпай Топаловқа берілді, Крамниктің көшбасшылығы 3:2 есебімен төмендеді. Крамник апелляциялық комиссияның бейтарап еместігін айтып, оны ауыстыруды талап етті. Матчты жалғастыру шарты ретінде Крамник қалған партияларды матч шартының бастапқы шарттары бойынша ойнауды талап етті, ол ойыншыларға дәретхананы өз қалауынша пайдалануға мүмкіндік береді. Осы дау-дамайдан кейін Chessbase және басқа да басылымдарға көптеген хаттар келіп түсті. Жанкүйерлердің көп бөлігі Крамникті қолдады. Шахмат әлемінің көрнекті тұлғалары, мысалы, Джон Нанн, Яссер Сейраван және Бессел Кок та Крамниктің жағына шықты. Ресей мен Болгария шахмат федерациялары өз ойыншыларын қолдады. Он екі классикалық партиядан кейін матч 6:6 есебімен тең аяқталды, бірақ Крамник матч соңына дейін ойналмаған бесінші партияның нәтижесін даулап отырды. 2006 жылдың 13 қазанында бұл даулы партияның нәтижесі маңызсыз болды, өйткені Крамник жылдам ойын бойынша тең түскенде 2½:1½ есебімен жеңіске жетті. Крамниктің жеңісі оған 2006 жылғы «Шахмат Оскарын» жеңуге көмектесті, бұл оның мансабындағы екінші жеңісі.

When Garry Kasparov broke with FIDE, the federation governing professional chess, to play the 1993 World Championship with Nigel Short, he created a rift in the chess world. In response, FIDE sanctioned a match between Anatoly Karpov and Jan Timman for the FIDE World Championship, which Karpov won. Subsequently, the chess world had seen two "champions": the "classical" championship, claiming lineage dating back to Steinitz; and the FIDE endorsed champion. When Kramnik defeated Kasparov and inherited Kasparov's title, he also inherited some controversies. At FIDE World Chess Championship 2005, Kramnik refused to participate, but indicated his willingness to play a match against the winner to unify the world championship. After the tournament, negotiations began for a reunification match between Kramnik and the new FIDE World Champion—Veselin Topalov of Bulgaria. In April 2006, FIDE announced a reunification match between Kramnik and Topalov—the FIDE World Chess Championship 2006. The match took place in Elista, Kalmykia. After the first four games, Kramnik led 3–1 (out of a maximum of 12). After the fourth game, however, Topalov's coach/manager Silvio Danailov protested that Kramnik was using the toilet suspiciously frequently, implying that he was somehow receiving outside assistance whilst doing so. Topalov said that he would refuse to shake hands with Kramnik in the remaining games. The Appeals committee decided that the players' toilets be locked and that they be forced to use a shared toilet, accompanied by an assistant arbiter. Kramnik refused to play the fifth game unless the original conditions agreed for the match were adhered to. As a result, the point was awarded to Topalov, reducing Kramnik's lead to 3–2. Kramnik stated that the appeals committee was biased and demanded that it be replaced. As a condition to continue the match, Kramnik insisted on playing the remaining games under the original conditions of the match contract, which allows use of the bathroom at the players' discretion. The controversy resulted in a heavy volume of correspondence to Chessbase and other publications. The balance of views from fans was in support of Kramnik. Prominent figures in the chess world, such as John Nunn, Yasser Seirawan, and Bessel Kok also sided with Kramnik. The Russian and Bulgarian Chess Federations supported their respective players. After twelve regular games the match was tied 6–6, although Kramnik continued to dispute the result of the unplayed fifth game until the end of the match. On 13 October 2006 the result of this disputed game became irrelevant as Kramnik won the rapid tie break by a score of 2½–1½. Kramnik's victory helped him win the Chess Oscar for 2006, the second of his career.

Мексикадағы 2007 жылғы әлем чемпионаты турнирі

2006 жылы Крамник біріктіру матчын жеңген кезде, ол 2007 жылғы әлем чемпионатындағы Топаловтың орнын да жеңіп алды, ол кезде ол ФИДЕ-нің қолданыстағы чемпионы еді. Оның (және Гарри Каспаровтың) «классикалық» титулының мәні – титул турнир емес, тек сынға қатысу арқылы ғана қолдан қолға берілуі керек екендігінде болды. Бірақ Крамник осы турнирдің жеңімпазын әлем чемпионы деп мойындайтынын айтты. 2007 жылдың қыркүйегінде өткен турнирде Крамник пен Ананд екі ойынды тең ойнады, бірақ Крамник екінші орынды иеленді. Турнирді және әлем чемпионатын Вишванатан Ананд жеңіп алды.

2008 жылғы матч

2007 жылғы турнир алдында қол жеткізілген келісім бойынша Крамник пен Ананд 2008 жылы Боннда әлем чемпионы атаны үшін кездесу өткізді. Ол Анандтың артық дайындығының салдарынан жеңіліске ұшырады және алғашқы алты партияның үшеуінде (ақ түспен екеуінде) ұтылды. Крамниктың ойыны біртіндеп жақсарды, және ол 10-шы партияда 29 жүріспен жеңіске жеткенімен, басқа ешқандай партияны жеңе алмады, нәтижесінде Анандқа 6½ - 4½ есебімен (Ананд үш жеңіс, Крамник бір жеңіс, жеті тең түс) ұтылды.

2009 жыл

Крамник 2009 жылы өте жақсы нәтижелер көрсетті, ол Дортмундта тағы да жеңіске жетті, содан кейін Мәскеудегі 21-санатты (орташа Эло = 2763) Тал мемориалында 6/9 ұпай жинап, 2883 рейтингтік көрсеткішпен әлем чемпионы Анандтан, Василь Иванчуктан, Магнус Карлсеннен, Левон Ароняннан, Борис Гельфандтан, бұрынғы FIDE әлем чемпионы Руслан Пономариовтан, Питер Лекодан, Питер Свидлерден және Александр Морозевичтен басым түсті. Ол кезде турнир қатысушыларының орташа Эло рейтингі тарихтағы ең күшті турнирлердің біріне жатты. Осы нәтижеден кейін Крамник әлем чемпионатының атағын қайтарып алуды мақсаты екенін айтты. Ол желтоқсанда Лондондағы шахмат классикасына да қатысып, Магнус Карлсеннен кейін екінші орын алды, ағылшын дебютіндегі жеке кездесуінде қара түсті фигуралармен жеңіліске ұшырады. Крамниктің 2009 жылғы көрсеткіштері оның рейтингін (2009 жылғы шілде және 2010 жылғы қаңтар рейтингтерінің орташасы) 2012 жылғы шахмат әлем чемпионатына үміткерді анықтау үшін өткізілетін үміткерлер турниріне қатысуға мүмкіндік берді.

2010 жыл

2010 жылы Крамник Голландиядағы Corus шахмат турнирінде өнер көрсетіп, әлемнің бірінші нөмірі Карлсенді қара пішіктермен жеңіп, Карлсеннің 36 ойындық жеңіліссіз сериясын тоқтатты. Висванатан Анандқа кешіккен жеңіліс оны бірінші орыннан шығарды, ал Крамник 8/13 ұпаймен аяқтады, Карлсеннің 8½ ұпайынан кейін Алексей Шировпен екінші орынды бөлісті. 2010 жылдың мамырында Крамник Висванатан Анандқа 2010 жылғы Әлем шахмат чемпионатында қарсыласы Веселин Топаловқа қарсы дайындалуға көмектескені белгілі болды. Ананд матчты 6½–5½ есебімен жеңіп, титулын сақтап қалды. 2010 жылдың сәуір-мамырында Бакуде өткен Президент кубогында Шахрияр Мамедьяров пен Гата Камскиймен 1-3 орындарды бөлісіп, 5/7 көрсеткішімен тең түскеннен кейін қосымша көрсеткіш бойынша жеңіске жетті. Крамник Дортмунд турниріне де қатысты, бірақ нәтижесі нашар болды, болашақ чемпион Руслан Пономарьовқа жеңіліп, 5/10 ұпаймен үшінші орынды бөлісті. Содан кейін ол 3-8 қыркүйек аралығында Шанхайда өткен Grand Slam Chess Masters іріктеу турниріне қатысып, әлемнің төртінші нөмірі Левон Аронян, Алексей Широв және Ван Хаомен кездесті. 3/6 ұпай жинаған Крамник Аронянмен екінші орынды бөлісті, жеңімпаз Широв 4½/6 ұпай жинады. Блиц плей-оффында Крамник Аронянды жеңіп, Шировпен бірге Grand Slam финалына жолдама алды. Grand Slam турнирінің соңғы кезеңіне іріктелгеннен кейін Крамник 2010 жылғы Олимпиадада Ресей командасының бірінші тақтасында ойнады. Оның көрсеткіші +2–0=7 болды. Олимпиададан кейін Крамник Билбаодағы Grand Slam Chess Masters финалына қатысып, Ананд, Карлсен және Шировпен бақ сынасты. Турнир қатысушыларының орташа рейтингісі 2789 болды, бұл тарихтағы ең жоғары көрсеткіш. Әлемнің бірінші нөмірі Карлсенді екінші рет қатарынан жеңіп, содан кейін Шировты алғашқы екі ойында жеңгеннен кейін, Крамник соңғы төрт ойында тең ойнап, 4/6 ұпаймен жеңіске жетті. Бұл Крамникке шахмат тарихындағы ең күшті екі турнирді жеңіп алу құрметін сыйлады. Крамник Мәскеудегі Тал мемориалінде 2009 жылғы титулын қорғауға тырысқанда 7-орынға түсті, ал Англиядағы Лондон шахмат классикасында 5-орынды иеленді.

Kramnik began 2010 at the Corus chess tournament in the Netherlands, during which he defeated new world number one Carlsen with the Black pieces in their head to head encounter, ending Carlsen's 36 game unbeaten streak. A late loss to Viswanathan Anand knocked him out of first place, and Kramnik finished with 8/13, tying for second place with Alexei Shirov behind Carlsen's 8½ points. In May 2010 it was revealed that Kramnik had aided Viswanathan Anand in preparation for the World Chess Championship 2010 against challenger Veselin Topalov. Anand won the match 6½–5½ to retain the title. In April–May 2010 he tied for 1st–3rd with Shakhriyar Mamedyarov and Gata Kamsky in the President's Cup in Baku and won the event on tie break after all finished on 5/7. Kramnik also participated in Dortmund, but had a subpar showing, losing to eventual champion Ruslan Ponomariov and finishing in joint third place with 5/10. He then participated in the Grand Slam Chess Masters preliminary tournament in Shanghai from 3 to 8 September, where he faced world number four Levon Aronian, Alexei Shirov, and Wang Hao; the top two scorers qualified for the Grand Slam final supertournament from 9 to 15 October in Bilbao against Carlsen and Anand. Scoring 3/6, Kramnik tied for second place with Aronian behind the winner Shirov's 4½/6. In the blitz playoff, Kramnik defeated Aronian to qualify along with Shirov for the Grand Slam final. Shortly after qualifying for the last stage of the Grand Slam, Kramnik played on board one for the Russian team in the 2010 Olympiad. He scored +2–0=7. Following the Olympiad, Kramnik participated in the Grand Slam Chess Masters final in Bilbao where he competed against Anand, Carlsen and Shirov. The average rating of the field was 2789, the highest in history. After defeating world number one Carlsen for the second consecutive time, and then Shirov in his first two games, Kramnik drew his final four games to finish in clear first with 4/6. This gave Kramnik the distinction of having won the two strongest tournaments in chess history. Kramnik's attempt to defend his 2009 title at the Tal Memorial in Moscow ended with a 7th place, while he finished 5th in the London Chess Classic in England.

2011 жыл

2011 жыл әртүрлі нәтижелер әкелді. Вик-ан-Зеде Крамник Максим Вахье Лагравпен 5-орынды бөлісті, ал Үміткерлер турнирінде Александр Грищук оны жеңіп шығарды. Ол Дортмунд турнирін 10-рет жеңіп алды, Ле Куанг Лием 2-орынға ие болды, ал Ресей суперфиналында Петер Свидлер мен Александр Морозевичпен 3-орынды бөлісті. Крамник үшінші Лондон шахмат классигінде төрт жеңіс және төрт тең нәтиже көрсетіп, 2900 Элодан жоғары рейтингтік көрсеткіш жинады. Хикару Накамура 2-орын алды. Дегенмен, бұрынғы 2011 жылғы 6-шы Тал мемориалы Мәскеуде ол 10 ойыншының арасында 8-орынды иеленді, 2 жеңіліс (Непомнящий мен Свидлерден) және 7 тең нәтиже көрсетті, ал жалпы турнирде Магнус Карлсен тай-брейк бойынша Лев Ароняннан басым түсті.

2012 жыл

Крамник Левон Аронянмен жолдастық матч өткізді, ол 3:3 есебімен аяқталды (Аронянның жылдам ойында жеңісі тай-брейк ретінде есептелмеді). Тал мемориалында ол Магнус Карлсен, Фабиано Каруана және Теймур Раджабовтан кейін төртінші орынды бөлісті. Лондон шахмат классикасында Карлсеннен кейін екінші орын алды.

2013 жыл

Крамник 15 наурыздан 1 сәуірге дейін Лондонда өткен 2013 жылғы Үміткерлер турнирінде ойнады. Ол 8½ ұпай жинап, Магнус Карлсенмен бірінші орынды бөлісті, бірақ Карлсен қосымша көрсеткіштер бойынша жеңіске жетті. 2013 жылғы 20 сәуір мен 1 мамыр аралығында өткен Алекхин еске алу турнирінде Крамник +2−2=5 нәтижесімен жетінші орынды иеленді. 2013 жылғы 13-23 маусым аралығында өткен Тал еске алу турнирінде Крамник +0−3=6 нәтижесімен он орынды иеленді. 2013 жылғы Шахмат әлем кубогы Норвегияда 11 тамыздан 2 қыркүйекке дейін өтті, онда Крамник Дмитрий Андреикинды төрт партиядан тұратын финалда 2½–1½ есебімен жеңіп, бірінші орынды жеңіп алды.

2014 жыл

Крамниктың 2013 жылғы Шахмат әлем кубогындағы жеңісі оны 2014 жылғы Үміткерлер турниріне қатысуға мүмкіндік берді. Ол 14 партияның 7-сінде үшінші орынды бөлісті, ал тең түскен жағдайда үшінші орынды жеңіп алды.

2015 жыл

Крамник шахмат әлем кубогінде өзінің титулын қорғауға қол жеткізбеді. Үшінші турда Андреикинге еңісті. 2016 жылғы үміткерлер турниріне рейтинг бойынша ілікпеді, бірақ жақын болды. Бұл Крамник үшін 2012 жылғы әлем чемпионаты аясында қайта жаңғырылғаннан бергі алғашқы өткізіп алған үміткерлер турнирі болды. Ол 10-14 қазан аралығында Берлинде FIDE ұйымдастырған әлемдік жылдам және блиц чемпионаттарына 130 гроссмейстердің бірі ретінде қатысты. Жылдам шахмат чемпионатында ол жеңіліске ұшырамады, 15 партияның 5-інде жеңіске жетіп, 6-орынды иеленді. Крамник Берлинде өткен блиц чемпионатында 21 партияда 15 ұпай жинап, үшінші орынға табан тіреді. Жеңімпаз Александр Грищуктан жарты ұпайға қалып қойды және тай-брейк бойынша Максим Вашье-Лагравқа екінші орынды жоғалтты.

2016 жыл

Крамник 9 шілдеден бастап Дортмунд Sparkassen шахмат турнирінде қатысып, 4/7 есебімен екінші орынды бөлісті. Ол 26 қыркүйектен 6 қазанға дейін Мәскеудегі Тал мемориалында (он ойыншыдан тұратын дөңгелек турнир) ойнады. 25 қыркүйекте өткен алғашқы блиц дөңгелек турнирінде ол 4.5/9 есебімен алтыншы орынды иеленді, соның салдарынан классикалық турнирде ақ фигуралармен ойнағаннан гөрі қара фигуралармен бір ойын артық ойнау мүмкіндігіне ие болды. Ол классикалық турнирде де 4.5/9 есебімен бесінші орынды бөлісті. Ол Grand Chess Tour турнирінің төрт іс-шарасының үшеуіне қатысты (денсаулығына байланысты Sinquefield Кубогынан бас тартты және оның орнына Свидлер қатысты): Крамник Париж Grand Chess Tour жылдам шахмат турнирінде, Your Next Move Grand Chess Tour жылдам шахмат турнирінде және Лондон шахмат классикалық шахмат турнирінде ойнады. Grand Chess Tour турнирінің барлық іс-шаралары 10 ойыншыдан тұратын дөңгелек турнирлер болып өтті. Париж Grand Chess Tour турнирі 9 маусымнан бастап өтті және жылдам және блиц ойындарынан құралды. Крамник 5.5/18 есебімен тоғызыншы орынды иеленді, бұл салыстырмалы түрде төмен рейтингті ойыншы Лоран Фрессинетен жоғары нәтиже көрсетті. Your Next Move Grand Chess Tour турнирі 17 маусымда Бельгияның Лёвен қаласында өтті. Париж GCT сияқты, ол жылдам және блиц ойындарының үйлесімінен тұрды. Крамник 2.5/9 есебімен сегізінші орынды бөлісті. Лондон шахмат классикасы 9 желтоқсанда өтті. Крамник 5/9 есебімен үшінші орынды бөлісті.

2017 жыл

Крамник 2017 жылдың көп бөлігінде 2800+ рейтингілі ойыншы болып қалып, сол деңгейде бәсекелесіп тұрды. Ол Гашимовты еске алу турнирінде (5/9) Шакрияр Мамедьяровтан (5.5/9) кейін екінші орынды, Норвегия шахматы турнирінде Накамура мен Ароняннан кейін үшінші орынды алды. Дортмунд Sparkassen турнирінде төртінші орынға ие болды. 2017 жылғы Әлем кубогында үшінші турда Василь Иванчуктан жеңіліп, турнирден шығарылды. Желтоқсан айында Женевада 30 шахмат тақтасында бірдей көрсетілімде 29,5:0,5 есебімен жеңіске жетті.

2018 жыл

Крамник рейтинг бойынша үміткерлер турниріне қатысуға тағы да шамалы ғана жетпейтіндей болды, бірақ 2017 жылдың соңында оған 2018 жылғы үміткерлер турниріне шақыру алды. Крамник турнирді сәтті бастады, оның ішінде 3-раундта Левон Аронянға қара түспен керемет жеңіс одіс. Бірақ ол қарқынынан айнып, 14 мүмкіндіктен 6,5 ұпай жинап, сегіз ойыншының арасында бесінші орынды бөлісті.

2019 жыл

Қаңтар айында Крамник 81-ші Tata Steel шахмат турниріне қатысып, 4½/13 (+2–6=5) ұпаймен соңғы орынды иеленді. Одан кейін ол кәсіби шахматтан зейнеткерлікке шығуын жариялады: "Мен бірнеше ай бұрын кәсіби шахмат мансабымды аяқтауға шешім қабылдадым және енді, соңғы турнирімде ойнағаннан кейін, оны ресми түрде хабарлағым келеді". Ол жылдам және блиц турнирлеріне қатысып, бірнеше адаммен бірдей шахмат ойнау көрсетілімдерін ұйымдастыруы мүмкін екенін айтты. Ол балалар шахматы мен білім беруге көбірек назар аудару ниетін білдірді.

Онлайн шахмат

Крамник шахмат онлайн платформасы Chess.com-да белсенді, ол жиі блиц ойындары ойнайды және турнирлерге қатысады. Ол "Атақты сейсенбі" турниріне үнемі қатысады және онлайн шахматта алдау туралы, соның ішінде көптеген жоғары деңгейдегі жағдайларға қатысты алаңдаушылық білдіреді. 2023 жылдың қараша айында Крамник Chess.com профилінде мәлімдеме жасады, онда белгілі бір жоғары деңгейдегі ойыншы алдап ойнап отырғанын айқайлады. Хикару Накамура бұл жазбаның өзіне бағытталғандығына сенді және X әлеуметтік желісінде былай деп жауап берді: "Владимир менің нәтижелеріме сілтеме жасап тұрған сияқты, ол мені алдауға айыптап отыр ма??? [sic]". Накамура сонымен қатар Иан Непомнящийдің Крамниктың мәлімдемесін қайта жариялағанына көңілі қалды. 2023 жылдың желтоқсанында Крамниктің жарамсыз мінез-құлқы Chess.com онлайн шахмат сайтының оның блогын жабуына және аккаунтын тоқтатуына себеп болды. Ол алғашқы ірі айыптауынан кейін бірнеше ойыншыны алдауға айыптағаннан кейін, Крамник өзі Chess.com сервисінің шарттарын бұзғаны анықталды және Денис Хисьматullinнің аккаунтында ойнағаны үшін жүлделі турнирлерден шеттетілді. Содан кейін Крамник X әлеуметтік желісінде ақпарат беруші, IM Матвей Галченконы кінәлады, оны орыс тілінде "шахматшы болып көрінетін YouTube блогері" деп атады және оның "Атақты сейсенбі" трансляциясын тоқтатуына оның кінәсі бар деді.

Терең фриц сәйкестігі

Крамник 2006 жылдың 25 қарашасынан 5 желтоқсанына дейін Германияның Бонн қаласында Deep Fritz компьютерлік бағдарламасына қарсы алты партия өткізді, 2 жеңіліс және 4 теңдікпен машинаға 2–4 есебімен ұтылып қалды. Ол партия үшін 500 000 евро алды және егер жеңіске жеткен болса, екі есе көп алатын еді. Deep Fritz 10-шы нұсқасы екі Intel Core 2 Duo процессорлары бар компьютерде жұмыс істеді. Крамник бағдарламаның көшірмесін қазан айының ортасында сынақтан өткізу үшін алды, бірақ соңғы нұсқада жаңартылған ашылу кітабы болды. Ашылу кітабына шектеулі жаңартуларды қоспағанда, бағдарламаны партия барысында өзгертуге рұқсат етілмеген. Бағдарламада пайдаланылған ойын аяғындағы үстел базасы, алты фигуралық үстел базасы кеңінен қол жетімді болғанымен, бес фигураға шектелген. Бірінші партия тең аяқталды. Бірқатар комментаторлар Крамник жеңіске жеткізе алғанын айтты. Екінші партияны Deep Fritz жеңді, себебі Крамник қателік жасады, ол бір қадамдық матқа қарсы қорғанысқа түсе алмады. Сьюзан Полгар оны "ғасырдың қателігі" деп атады. Партияның үшінші, төртінші және бесінші партиялары тең аяқталды. Соңғы партияда Крамник агрессивті Сицилиялық қорғанысын ойнады, қарамен жеңіске жетіп, партияны теңдетуге тырысты, бірақ Фриц оны басып озды. Крамник отставкаға кетуге мәжбүр болды, ал Фриц партияны 4–2 есебімен жеңіп алды. 2023 жылға қарай бұл классикалық форматтағы адам мен компьютер арасындағы соңғы ірі матч болып табылады. Сол кездегі бір сарапшының айтуынша, "Мен қазір [келесі матчтан] не пайда болатынын білмеймін. Ғылым жұмысы аяқталды".

Жеке өмір

2006 жылғы 30 желтоқсанда Крамник француз журналисі Мари Лоре Жермонға үйленді. Олардың үйлену тойы Париждегі Александр Невский соборында өтті. Олардың екі баласы бар: қызы Дарья және ұлы Вадим Владимирович. Олар Женевада тұрады. Крамникке анкилоздық спондилит, артриттің сирек кездесетін түрі диагнозы қойылды. Ол шахмат ойнағанда үлкен физикалық қиындықтарды сезінеді. 2006 жылдың қаңтар айында Крамник артритке ем іздеу үшін Вийк-ан-Зедегі Corus шахмат турнирінен бас тартатынын хабарлады. 2006 жылғы маусымда емделгеннен кейін ол 37-ші шахмат олимпиадасына қатысты. Ол +4 нәтиже көрсетті, бұл 1307 қатысушының арасындағы ең жоғары рейтингтік көрсеткіш (2847) болды.

Ойын стилі

Гарри Каспаров Крамник стилін прагматикалық және жабырқаушыл деп сипаттады, екіншісі Анатолий Карповқа ұқсас. Ол жеңу өте қиын қарсыластардың бірі, Каспаровпен матчқа дейін жүзден астам ойында тек бір ғана ойынды ұтылды, оның ішінде қатарынан сексен ойын жеңіліссіз аяқталды. Каспаров 2000 жылғы Әлем Чемпионатында Крамникке қарсы жеңіске жете алмады, бұл Крамник Руй Лопестің Берлин қорғанысын қолданғандықтан болды. Крамник өзінің эндшпильдегі шеберлігімен әйгілі.

Шахматқа қосқан үлесі

Крамник шахматтың ашылу теориясына зор үлес қосты. Вишванатан Ананд 2012 жылы оның туралы былай деді: "Ол қанша түрлі бағытты қалыптастырғанын нақты білмеймін, бірақ соңғы 10 жыл бойы біз оның идеяларын ғана қолданғандай әсер аласың. Оның ашылу теориясына салған әсері менікінен әлдеқайда маңызды." Крамник ақ түспен патшаның үнді қорғанысына қарсы көрсеткен нәтижелері Каспаровты осы ашылуды өз репертуарынан шығаруға мәжбүр етті, соның салдарынан көп жыл бойы жоғары деңгейдегі ойындарда оның танымалдылығы төмендеді. Крамник 2000 жылы Каспаровқа қарсы матчында Берлин қорғанысын қолдану арқылы осы ашылудың танымалдығын күрт арттырды. Крамник карьерасының көп бөлігінде Петров қорғанысының әлемдегі басты шебері болды, сондай-ақ Каталон ашылуын жаңартты.

Мақрұқ

Крамник макрук та ойнайды. 2004 жылдың 1 мамырында Федералдық көрме залына сапар шеккен кезде ол ережелерді бірден үйреніп, доктор Рене Гралланы жеңді. Оның пікірінше, тай шахматы үнді (халықаралық) шахматтан гөрі стратегиялық, сондықтан комбинацияларды сақтықпен жоспарлау қажет, себебі тай шахматын халықаралық шахматтағы эндшпильмен салыстыруға болады. Әлем чемпионы ретінде ол макрук және шахматтан аралас матч өткізіп, макрук чемпионы Тор Пагнаммен ойнағысы келетінін айтты.

Kramnik бейнелері

Крамник, Владимир. 2007. "Жоғарғы деңгейге жолым" DVD. Chessbase.