Қаңқылақ салу ойыны

Кіріспе

Балалар ойыны
Балалар ойыны.

Консерві банкасын тебу (блокқа тебу, блокты қорғау деп те аталады)

Негізгі ойын

Бір адам немесе адамдар тобы "оның" деп тағайындалады, ал банка немесе осыған ұқсас зат – бояу банкасы, металл қазан немесе шелек – ашық кеңістікте орналастырылады: артқы ауланың ортасында, жасыл алаңда, шағын шығанақта немесе тұйық көшеде, тұрақ немесе көшеде. Басқа ойыншылар "оның" көзін жауып, алдын ала белгіленген санға дейін санап жатқанда, қашып, жасырынады. Балама ретінде, ойынның басталуы белгілі бір ойыншының банканы мүмкіндігінше алысқа тепкенімен басталады. "Оның" ойынды жалғастыру үшін банканы бастапқы орнына қайтаруы керек, осылайша басқа ойыншыларға қашуға уақыт береді. Содан кейін "оның" ойыншылардың әрқайсысын тауып, белгілеуге тырысады. Белгіленген (ұсталған және қол тигізілген) кез келген ойыншы ұстауға арналған орынға (тюрьмаға) жіберіледі, ол жай ғана ұсталған ойыншылардың жиналуы үшін белгіленген аймақ, әдетте банканың жанында көрінетін жерде. Ұсталмаған кез келген ойыншы банканы тебуге немесе банканы итеруге болады. Егер олар ұсталмай-ақ мұны істей алса, онда барлық ұсталған ойыншылар босатылады. Балама ретінде, банка итерілген сайын ұсталған ойыншылардың бірі босатылады – бірінші ұсталған адам бірінші босатылады, екінші ұсталған адам екінші босатылады, және т.б., банканы тепкен ойыншы ұсталғанға дейін немесе барлық ұсталған ойыншылар босатылғанға дейін. Егер "оның" барлық ойыншыларды ұстаса, ол сол раундты жеңіп алады және әдетте келесі раундқа жаңа "оның" тағайындалады. Жаңа "оның" әдетте раунд аяқталған кезде ең ұзақ уақыт ұсталған адам болады.

Вариациялар

Кейбір нұсқаларда "оның" дегені, "Тэг" ойынындағы теггер ойыншының есімін және жасырынған жерін айту арқылы белгілейді, оларды қолмен тигізудің қажеті жоқ. Кейбір нұсқаларда, "оның" ойыншының атын және орналасқан жерін шақырғаннан кейін банканың үстіне секіруі керек. Басқа нұсқада, "оның" жасырынған адамды көрген немесе тапқан кезде, табылған адам табаққа жетіп, оны құлата алмастан бұрын, қаптамаға жүгіріп барып, бір аяғын оған қойып, табылған адам қаптамада екенін айтуы керек (мысалы, "Тим қаптамада"). Осылайша, адамды "оның" тауып алғаннан кейін, ойын табылған адам мен "оның" арасында консерваға жарысқа айналады. Адамды тұтқындап, "қамауға" салғанда, "оның" табылған адамды "қамауға" деп жариялауы керек, ал табылған адам консерваға жетіп, оны құлатудан бұрын. "Ол" сондай-ақ табылған адамға "1–2–3" деп айта алады, консерваға тиісе алады. [Тринидад пен Тобагода бұл нұсқаны "Пан-хуп" деп те атайды]. Тағы бір нұсқа ретінде бірнеше банка қолданылады. Ойынның басында әркім жасырынып жүгіріп бара жатқанда, банкалар немесе қораптар шашырап кетеді. "Оның" оларды жинап, құлап кетпеу үшін үйіп қоюы керек. Кейін, "оның" біреудің жасырынғанын байқаса, "оның" артқа жүгіріп, қораптардың мұнарасына тиюі керек, оларды құлатпай. Егер олар құлап қалса, "жалған" жасырынған адам қашып кетіп, қайтадан жасырынуы мүмкін. Егер олар тірі қалса, жасырушы түрмеге қамалады. Ол басқаларды іздеп жүргенде, әлі тұтқындалмаған біреу тымызын кіріп, қораптарды аударып, түрмедегілерді босатып жібереді. Кейбір жағдайларда, егер банкті жасырынған ойыншылардың бірі құлатса, онда "оның" құлатқанды басқа ұсталған ойыншыларды босатудан сақтау үшін құлатқанды таңбалаудың орнына банктің ұшына кіруі керек. Оның тағы бір нұсқасы - жолдың екі шетінде екі команда, ортасында сақинамен жасалған дөңгелек орнатылған тік құты бар. Әр команда бір резеңке немесе теннис добын айналдырып, құтыны құлатуға тырысады. Егер сіздің командаңыз (А командасы) банканы құлатып жіберсе, олар қашады және ойынды жеңу үшін банкаға оралып, оны тек аяқтарымен ғана көтереді. Қарсы команда (B командасы) допты А командасының мүшелеріне лақтырып, олардың консерваны тұрақтандыруына кедергі келтіруге тырысады. Егер B командасының допты ұстап тұрған ойыншысы А командасының ойыншысына тисе, ол сол жерде тоқтап қалады. Ол тек өз командасының бір мүшесі аяқ астынан өтіп кетсе немесе консерва тік тұрғанда ғана босатылады. Ойын кезінде А командасы допқа тиісе алмайды. Тағы бір нұсқасы ("тін тепкілеу" немесе "қанқан") Солтүстік Ирландия мен Англияда, әсіресе Бірмингемнің Шард-Энд ауданында танымал. Ойынның мақсаты - жасырындыларды қақпаққа тіккенге таңдау арқылы ойынды бастау. Қақпаққа тіккен сайын ойыншылар жасырынуға көбірек уақыт алады. Ең жақсы стратегия - оны бақтың қоршауынан лақтырып тастау, оны қайтару қиынға соғады. Іздеуші қаптаманы алып, дауыстап санау керек еді, сонда жасырушылар іздеуді бастауға дайын екендерін білетін. Егер іздеуші жасырындыны көрсе, олар бір-бірімен консерваға жүгіріп барады, ал іздеуші оны үш рет соққылап тастауы керек еді, ал жасырынды оны тебіп, өзін және басқаларын босата алады. Жасырушылар қаптамаға жақындауға тырысады, сонда іздеуші қаптамадан алыстағанда, олар қаптаманы тебіп, бұрын ұсталған жасырушыларды босатуға тырысады. Егер іздеушіге сәттілік жетпесе, ол түні бойы іздеумен айналысатын. Бұл ойын 1970-ші жылдары өте танымал болды және оны 5-18 жас аралығындағы балалар ойнады.

In some variations "it" also means the tagger in the game of Tag merely has to call out a player's name and hiding place rather than tagging them by touch. In some variations, "it" must jump over the can after calling the player's name and location. In another variation, when "it" sees or finds a person hiding, "it" must run back to the can and place one foot on it while saying the found person is in the can (e. g. "Tim is in the can") before the found person is able to reach the can and tip it. Thus, once a person is found or seen by "it", the game becomes a race to the can between the found person and "it". In order for someone to be caught and put in "jail", "it" must have beat the found person to the can and pronounced that person "in the can". "It" also could say "1–2–3 on " whoever they found, while touching the can. [This variant is also called "Pan Hoop" in Trinidad & Tobago]

As another variation, more than one can is used. The cans or cartons are scattered at the beginning of the game when everyone runs to hide. "It" must gather them and stack them so they don't fall over. Then, when "it" spots someone hiding, "it" must run back and touch the tower of cartons without knocking them down. If they fall, the "caught" hider can run away and hide again. If they remain standing, the hider goes to jail. While "it" is searching for others, someone not yet caught can sneak in and tip over the cartons, freeing those in jail. In some cases, if the can is being tipped by one of the players that was hiding, instead of tagging the tipper to prevent the tipper from freeing any more captured players, the "it" must get in a tip at the can to prevent the other tipper from freeing any more captured players. Another variation was to have two teams at either end of the road with an upright can in a chalk circle in the middle. In turn each team would roll a soft rubber or tennis ball and attempt to knock over the can. If your team (Team A) managed to knock over the can they would then run off and to win the game they had to return to the can and stand it up using only their feet. The opposing team (Team B) would try to stop them from standing the can up by throwing the ball at the Team A members. The ball holder from Team B had to stand in the same position and either pass to another team member or throw at an opponent If they managed to hit a person from Team A they had to freeze. They could only be released if one of their own team went under their legs or when the can was eventually stood up. During the active game Team A could not touch the ball. Another variation (called kick the tin) or (can can) played in Northern Ireland & England, esp. Birmingham Shard End area. The aim was to start the game by one of the hiders being selected to kick the tin, the further the tin was kicked gave more time for players to hide. A favoured strategy was to kick it over a garden hedge making it harder to retrieve. The seeker had to retrieve the tin and count loudly so that the hiders knew they were ready to start searching. When the seeker saw a hider they would race each other back to the tin and the seeker had to knock the tin three times before the hider could kick it away and releasing themselves and others. Hiders would try to sneak closer to the tin so that when the seeker was far from it they would try to kick the tin to release hiders previously caught. If a seeker was unlucky they could be seeking all afternoon. This game was very popular in the 1970s and was played by kids from 5–18 years olds.

Мәдени маңызы

"Консерваны соғу" Ұлы депрессия кезінде балалар арасында өте танымал болды. Бұл ойын туралы Франсиско Хименестің "Сиркьют: Көшпенді баланың өмірінен әңгімелер" атты кітабында еске алынған. Ойын зерттеушісі Родни Карлайл мынаны атап көрсетеді: "Ашық ауадағы және еркін ойын балалардың арасында азайып бара жатқандықтан, "Консерваны соғу" ойыны әр буынға көбірек ұмытылып барады. Бір кезде жасөспірімдер кішкентай балалармен "Консерваны соғу" ойынын ойнайтын, ал ойын мен оның түрлері баладан балаға таратылып келді. Ескі буын бұл ойынды жылы лебізбен еске алады, және ол мәдени құбылысқа жеткілікті дәрежеде ие болғандықтан, 1962 жылғы "Твайлайт-зона" эпизодының маңызды бөлігі болды және кейін 1983 жылғы осы аттас фильмге енгізілді."