Кіріспе

Құс түрлері

Үндістандық түнгі құс (Caprimulgus asiaticus) – Оңтүстік Азия және Оңтүстік-Шығыс Азияның ашық кеңістіктерінде қоныс жасайтын шағын түнгі құс. Басқа түнгі құстар сияқты, ол да көбінесе суырық шақта белсенді болады және таң мен кешке қарай естілетін ерекше дыбыстары арқылы анықтауға болады – мұзды көлде тас лақтырғандай бірнеше тікелей дыбыстар, олар қысқарып, жылдамдай түседі. Көлік фарасының жарығында көздері қызыл түспен жарқыраған кезде оларды кейде жолдарда көруге болады. Оның таралған аймағында қауырсынының айқын айырмашылықтары бар, сондықтан оны аймақтағы басқа түнгі құстардан, әсіресе жабайыда ажырату қиын болуы мүмкін.

Сипаттама

Бұл түнгі құс кішкентай, қысқа құйрықты, құйрығының бұрыштары ақ, алтын түсті мойны мен жағасы, қара жақтары және жұмбағының екі жағында ақ дақтары бар. Басы сұр, ал кеудесі жіңішке қоңыр жолақтармен өрнектелген. Еркектерінің құйрығында ақ түс көбірек, ал аналықтарының басында жолақтар жиірек кездеседі. Оны Сайкстің түнгі құсынан қараңғы құйрық астынан, ал Жердонның түнгі құсынан қысқа құйрығы мен жұмбақтың екі жағындағы ақ дақтардан ажыратуға болады. Оның дауысы ерекше, мұздаған көлге тасталған тасқа (сондықтан оны отарлық Үндістанда "мұз құсы" деп те атаған) немесе жылдам секіріп, тоқтаған пинг-понг добына ұқсайды. Жана ғана шабақтан шыққан балапаны қоңыр түсті жұмсақ қауырсындармен жабылған, төменгі жағы ашық қызғылт сары. Шабақтан шыққанда көзі ашық болады, тік отырып, әлсіз дыбыс шығара алады.

Тамақтандыру

Түнгі құстар таңертең және кешке жақын ең белсенді болып, көбінесе осы уақытта қоректенеді (күн батып-көтерілгенде белсенді). Күн батқанда олар малдың төңірегінде ұшып, малдың маңында тіршілік ететін жәндіктермен қоректенеді. Түнде көше шамдарының немесе басқа да жасанды жарық көздерінің айналасында жиналған жәндіктерді пайдалануға ұнайды. Олар ұшып бара жатып, кең жаңғақтарын ашып, кішкентай жәндіктердің тобынан өтеді. Түнгі құстар 5–15 фут (~1,5–5 м) биіктіктегі жапырақтарда жәндіктерді ұстап, сүйікті жерлерінен ұшып, шатыр астында да азық іздей алады. Ірі жәндіктерді әдетте сүйікті қоректену орындарына қайтарады. Жәндікті ұясында ұстап тұрып, басын тік ұстайды, олжасын шайқап, тұтас жұтады немесе жеп болғанша бөліктеп жейді. Жәндіктерді жерден немесе жапырақтардан да алуға болады. Жастар әдетте жәндіктерді аулау үшін қысқа секіріп немесе ұшып тұрып, жерге қонады. Олардың рационының басым бөлігі – маса, шыбын, қоңыз, шегіртке, қанатты құмырсқа, көбелек және шоқ жәндіктері сияқты ұшатын/топталатын жәндіктер, сондай-ақ өсімдік құрттары мен жәндіктер. Олар сонымен қатар личинкалар, нимфалар және жұмыртқалармен де аз мөлшерде қоректенеді. Бұл кең таралған түр түнде көбінесе жолдарда демалады, кейде көше шамдарының астында жәндіктерді ұстап алады. Олардың жарқыраған көздері көлік фараларының сәулесінде оңай көрінеді. Дегенмен, жарық оларды шатастыруы мүмкін, және көптегендері көліктердің соқтығысынан қаза табады.