Жердон түнгі құсы (Caprimulgus atripennis) – Оңтүстік Үндістан мен Шри-Ланкаға тән, ерекше дауысымен танылатын құс. Сипаттамасы, тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Жердон түнгі құсы (Caprimulgus atripennis) – Оңтүстік Үндістан мен Шри-Ланкаға тән орташа өлшемді түнгі құс. Бұрын ұзын құйрықты түнгі құстың бір түрі деп есептелген, оны ерекше дауысымен тануға болады – дауысы әр нотасы дірілдеп аяқталатын, мерзімімен соғылатын ағаш тақтайдың дыбысына ұқсайды. Бұл құстың жалпы атауы түрді сипаттаған Томас К. Жердонның құрметіне берілген.
Jerdon's nightjar (Caprimulgus atripennis) is a medium sized nightjar species native to southern India and Sri Lanka. Formerly considered as a subspecies of the long tailed nightjar, it is best recognized by its distinctive call which sounds like a wooden plank being beaten periodically with each note ending in a quaver. The common name commemorates Thomas C. Jerdon who described the species.
Таксономия
Томас Джердон бұл түрді алғаш рет 1845 жылы "Индиялық орнитологияның суреттері" атты еңбегінде орманды түнгі құс (C. indicus) туралы жазған түсініктемесінде сипаттады. Кейіннен оны кейде C. macrurus-пен қайта топтастырды, бірақ 1987 жылы осы форманың және үлкен құйрықты түнгі құс C. macrurus-тің Үндістан түбегінің солтүстік-шығысында шағылыспай кездесетіні байқалды, бұл олардың ерекше екенін көрсетеді. Содан бері, дауыстық ерекшеліктерін зерттеулерге негізделген толық түр ретінде оның мәртебесі расталды. Шри-Ланкадағы кіші түрі – C. a. aequabilis. Джердонның типтік орны ретінде көрсетілген Гаутс, Неллордың батысындағы Шығыс Гаттар деп есептеледі.
Thomas C. Jerdon first described this species in an annotation to his 1845 treatment of the jungle nightjar (C. indicus) in the Illustrations of Indian ornithology. Subsequently, it was sometimes lumped again with C. macrurus, but the co occurrence of this form and large tailed nightjar C. macrurus without interbreeding in the northeast of the Indian peninsula was noted in 1987 suggesting their distinctness. It has since been reaffirmed as a full species based on studies on vocalization. The subspecies in Sri Lanka is C. a. aequabilis. Jerdon's type locality mentioned as Ghauts has been considered to be the Eastern Ghats west of Nellore.
Сипаттама
Басқа түнгі құстар сияқты, оның да кең аузы, ұзын қанаттары, жұмсақ қауырсынды қауырсыны және түнгі өмір салты бар. Жалпы ұзындығы 26 см, бұл Үнді түнгі құсынан (C. asiaticus) шамамен бір бас ұзындығымен үлкен, және осы түрден жолақты құйрығы, қызғылт қоңыр мойнының артқы жағы және қанаттарындағы жолақтарымен ерекшеленеді. Бас бөлігіндегі ұсақ өрнектер біркелкі түс береді. Мойны қара түсті. Еркегінің әр қанатында ақ дақ бар. Әйтпесе, олардың жасырын қауырсыны көбінесе әртүрлі күлгіш және қоңыр түстерден тұрады, бұл қараңғы тропикалық орманды түнгі құстарға тән. Оның әдеттегі дауысы – жылдам қайталамалы «ч-ууу-ууу». Тағы бір дауысы – бақаның құрлығанына ұқсайды.
Like other nightjars, it has a wide gape, long wings, soft downy plumage and nocturnal habits. At 26 cm in overall length, it is almost a head's length larger than the Indian nightjar (C. asiaticus), and differs from that species in its barred tail, rufous rear neck, and wing bars. The vermiculations on the crown are fine giving it a nearly uniform shade. The collar is blackish. The male has a white patch on each wing. Otherwise, their cryptic plumage is mainly variegated buff and brown, as typical for the dark tropical woodland nightjars. Its typical call is a fast repetitive ch woo woo. Another call is said to be a frog like croak.
Мінез-құлық және экология
Ашық орман, бұталар және егістіктер осы түнгі құстың мекені. Күн батқаннан кейін ол жеңіл, үнсіз қанат қағып ұшады, сырт қарағанда ірі көбелектей көрінеді. Күндіз Джердон түнгы құмырсығы жерде тыныш жатады, қауырсынымен жасырынып, анықталмайды, топырақпен үйлеседі. Оның тағамы – түнгі жәндіктер, мысалы, көбелектер. Үнді түнгы құмырсығынан (C. asiaticus) айырмашылығы, бұл түр түні бойы жолдарда сирек тоқтайды, көбінесе бұталарға қонады. Бұл оны көруді қиындатады, себебі оны көлік фараларында оңай көруге болмайды. Дегенмен, ол ағаштардан дауыс береді, бірақ жерде қылықтайды. Индияда көбею маусымы наурыздан шілдеге дейін, ал Шри-Ланкада ақпаннан мамырға дейін созылады. Ұя жасалмайды, екі мраморлы жұмыртқа жалаңаш жерге салынады. Жұмыртқаларды бүркемелі қауырсынымен жабатын аналық құс – олардың ең жақсы қорғанысы. Балапандар ұядан шыққаннан кейін дереу қозғалып, қорқып қалса, жапырақтардың арасына жасырына алады.
Open woodland, scrub, and cultivation is the habitat of this nocturnal bird. It flies after sundown with an easy, silent fluttering flight, appearing a bit like an outsized moth at a casual glance. During the day, Jerdon's nightjar lies silent upon the ground, concealed by its plumage; it is then difficult to detect, blending in with the soil. Nocturnal insects, such as moths, are its food. Unlike the Indian nightjar (C. asiaticus), this species rarely rests on roads during the night, preferring to alight on bushes. This makes it harder to spot, since it is not so readily seen in vehicle headlights. It however roosts on the ground although calling from the trees. The breeding season is March to July in India and February to May in Sri Lanka. No nest is made; the two marbled eggs are placed upon the bare ground. The brooding bird, covering them closely with its camouflage plumage, is their best protection. The chicks can crawl away from the nest soon after hatching and hide among leaves when alarmed.
Қорғау
2004 жылдан бері Джердон түнгі құмырсығы IUCN Қызыл тізімінде «Тәуекел азаматтығы» санатында тіркелген, себебі оның таралған ареалы кең және популяциясының өсу динамикасы тұрақты деп есептеледі.
Jerdon's nightjar has been listed as Least Concern on the IUCN Red List since 2004, as it has a large range, and the population trend is considered stable.