Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Көсаяқтар отбасысы
[[Pterosauria]] мүшесі
Family of lizards
the member of [[Pterosauria
Түнгі көсаяқтар (Xantusiidae отбасысы) – шағын scincomorph кесірткелерінің тобы, мұрын-дене ұзындығы кемінде және одан да көп болатын. Көптеген түрлері тірі туады (вивипарозды), Cricosaura туысына жататын түрлерді қоспағанда. Отбасыда үш ғана тірі туыс бар, шамамен 34 тірі түрі бар. Туыстар географиялық ареал бойынша бөлінеді: Ксантусия Солтүстік Американың оңтүстік-батысында және Баха-Калифорнияда, Крикозаура Кубада, ал Лепидофима – Орталық Америкадағы ең көп таралған түнгі көсаяқ туысы. Үш қазба туысы да белгілі: Catactegenys, Palepidophyma, Palaeoxantusia.
Night lizards (family Xantusiidae) are a group of small scincomorph lizards, averaging from less than to over snout–vent length. Most species are viviparous (live bearing), with the exception of those in the genus Cricosaura. The family has only three living genera, with approximately 34 living species. The genera are divided by geographic range: Xantusia in southwestern North America and Baja California, Cricosaura in Cuba, and Lepidophyma, the most populous night lizard genus, in Central America. Three fossil genera are also known: Catactegenys, Palepidophyma, Palaeoxantusia.
Биология
Түнгі кесірткелер жасырын өмір салтынан бастапқыда түнгі жануарлар деп есептелген, бірақ кейбір жағдайларда олар күндіз де белсенді болады. Түнгі кесірткелер өте тар экологиялық ортада тіршілік етуге бейімделген – "микроортаға мамандану" – мысалы, тас жарықтарында немесе ылғалды бұталардың астында, және олар өмірінің соңына дейін бір жамылғының ішінде қалуы мүмкін. Түнгі кесірткелердің денесі мен басы салыстырмалы түрде жалпақ. Бастары ірі, тегіс қабықшалармен, ал денелері о粗, дөңгелек терімен жабылған. Олардың көздері, жылан көздері сияқты, жылмайтын қабақтардың орнына қозғалмайтын, мөлдір қабаттармен жабылған. Олар жәндіктермен және кейде өсімдіктермен қоректенеді. Көптеген шағын кесірткелердің көбею стратегиясына қарамастан, түнгі кесірткелердің көбею қарқыны өте төмен, кейбір түрлері үш айға жуық жүктілік мерзімінен кейін бір немесе екі ұрпақ туады. Олар жыныстық жарақатқа жетуі үшін бірнеше жыл қажет. Дегенмен, түнгі кесірткелердің жасырын өмір салты олардың ұзақ өмір сүруіне әсер етеді.
Night lizards were originally thought to be nocturnal because of their secretive lifestyle, but they are at least in some cases diurnal. Night lizards have evolved to live in very narrow environmental niches—"microhabitat specialization"—such as rock crevices or damp logs, and may spend their entire life under the same cover. Physically, night lizards are characterized by relatively flat bodies and heads. Their heads are covered by large, smooth plates, while their bodies have rougher, granular skin. Their eyes, like those of snakes, are covered by immoveable, transparent membranes that function as eyelids. They feed on insects and sometimes plants. Contrary to the reproductive strategies of most small lizards, night lizards tend to have very low reproductive rates, with several species giving birth to only one or two offspring, after a gestation period of about three months. They generally take several years to reach sexual maturity. However, the covert lifestyle of night lizards has contributed to a high life expectancy.