Кіріспе
Американдық жазушы, журналист және педагог
Марк Дэвид Даннер (1958 жылдың 10 қарашасында туған) – американдық жазушы, журналист және педагог. Ол «The New Yorker» журналының бұрынғы штатты қызметкері және «The New York Review of Books» журналына үнемі қатысушы. Даннер АҚШ-тың сыртқы саясаты, соғыс және саясат саласында маманданған. Ол Гаити, Орталық Америка, бұрынғы Югославия және Таяу Шығыс туралы кітаптар мен мақалалар жазды, сондай-ақ 2000 жылдан бері өткен барлық президенттік сайлауды қамтитын американдық саясат туралы жазды. 1999 жылы ол «MacArthur Fellow» атағын алды. 2018 жылдан бастап Даннер UC Берклидегі 1961 жылғы түлектердің ерекше оқу орынын және Бард колледжіндегі Джеймс Кларк Чейс сыртқы істер және гуманитарлық ғылымдар профессоры лауазымын иеленеді. Даннер Беркли колледжінің, Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңестің, Солтүстік Калифорнияның әлемдік істер жөніндегі кеңесінің және «Century Association» қауымдастығының мүшесі, сондай-ақ Нью-Йорк университетінің Гуманитарлық ғылымдар институтының стипендиаты. 2008 жылы ол Римдегі Американдық академияда Мариан және Эндрю Хейскеллдің арнайы сыншысы болып тағайындалды және 2010 жылы бұл лауазымға қайта оралды. Даннер ұзақ жылдар бойы «Telluride» кинофестивалімен байланыста болып, фильмдерді таныстырып, сұхбаттар жүргізеді; 2013 жылы ол онда резидент-куратор болып тағайындалды.
Өмірбаян және білім
Деннер Нью-Йорк штатының Утика қаласында дүниеге келген. Ол мемлекеттік Утика еркін академиясы орта мектебінде оқыды, содан кейін Гарвард университетіне түсті, оны 1981 жылы «магна кум лауде» белгісімен, қазіргі әдебиет және эстетика саласы бойынша бітірді. Гарвардта ол Стэнли Кавелл, Роберт Кили, Стэнли Хоффман және Фрэнк Кермодтың лекцияларын тыңдады. 1977-78 жылдары Чарльз Элиот Нортон лекторы болған Фрэнк Кермод Деннердің ұстазы және досы атанды.
Алғашқы жылдар
Гарвардты бітіргеннен кейін Даннер "The New York Review of Books" журналының штатына қосылды, онда 1981 жылдан 1984 жылға дейін редактор Роберт Б. Сильверстің ассистенты болып жұмыс істеді. 1984 жылы ол "Harper's Magazine" журналына аға редактор болып өтті. 1986 жылы ол "The New York Times Magazine" журналына жұмысқа орналасты, онда ол шетелдік істер және саясат саласында маманданды, ядролық қару туралы, сондай-ақ Гаитидегі Дювальер диктатурасының құлауы туралы және тағы басқа да материалдар жазды.
"Нью-Йорккер" және "Эль Мозоте"
1990 жылы Данер «Нью-Йоркер» журналының штат қызметкері болып жұмысқа орналасты, осыдан кейін журнал оның Гаити туралы үш бөлімнен тұратын «Журналист саяхаты: Таулардан әрі» атты мақаласын жариялады. 1993 жылдың 6 желтоқсанында «Нью-Йоркер» журналы тарихында екінші рет бүкіл нөмірін бір мақалаға – Дэннердің «Эль-Мозоте туралы шындық» атты Сальвадордағы Эль-Мозоте қырғынын зерттеуіне арнады, бұл оқиға қазіргі Латын Америка тарихындағы ең қорқынышты қасіреттердің бірі саналады. «Мозоте» мақаласы Дэннердің 1994 жылы жарық көрген «Эль-Мозотедегі қырғын: Суық соғыстың мысалы» атты тұңғыш кітабының негізі болды. «Нью-Йорк Таймс кітап шолуы» журналы «Эль-Мозотедегі қырғынды» «Жылдың ең танымал кітаптарының» бірі деп мойындады.
Балқан және Нью-Йорк кітаптар шолуы
1990 жылдардың ортасында Даннер Балқандағы соғыстар туралы баяндамалар жасауды бастады, "The New York Review of Books" үшін он бір ұзақ мақаладан тұратын серия жазды. Бұл серия Даннердің "АҚШ және Югославия апаты" (1997 жылғы 20 қараша) деген мақаласымен басталып, "Косово: Жеңістің мәні" (1999 жылғы 15 шілде) мақаласымен аяқталды. Оның 16 000 сөздік "Суық соғыста қалып қойған: Америка, Одақ және жоғалған әлемді іздеу" атты мақаласы "World Policy Journal" журналында (1997 жылғы күз) жарияланды. Бұл мақала Мемлекеттік хатшының көмекшісі Ричард Холбрук, Мемлекеттік хатшының орынбасары Строб Талбот, конгрессмен Ли Х. Гамильтон және елші Джордж Ф. Кеннаннан ұзақ пікірталас пен жауаптар алмасуға себеп болды.
Ирак пен терроризмге қарсы соғыс
Деннер 2001 жылдың 11 қыркүйегінен кейін терроризмге қарсы соғыс туралы жаза бастады, сол жылдың қазан айында «Нью-Йорк Таймс» газетінде «Америкалық санадағы шайқас алаңы» деген мақаласын жариялады. Ол Иракқа басып кіруге қарсы пікір білдіре бастады, әсіресе Кристофер Хиченс, Леон Визельтье, Майкл Игнатьев, Дэвид Фрум, Уильям Кристол және басқалармен өткен пікірталастарда. Ол «Ирак: соғыста қалай жеңіске жете алмайсың» (2003 жылдың 25 қыркүйегі), «Бағдадтағы қате көзқарастар» (2004 жылдың 12 ақпаны) және «Қиялдың соғысы» (2006 жылдың 21 желтоқсаны) сияқты бірқатар егжей-тегжейлі хабарламалармен «Нью-Йорк кітаптарын шолу» үшін Ирактан хабарлады. 2005 жылдың мамыр айында Деннер «Нью-Йорк ривю» журналына «Даунинг-стрит меморандумы» деп аталатын, алғаш рет американдық басылыммен бірге эссе жазды. Бұл 2002 жылдың шілдесінде жоғары лауазымды британдық шенеуніктердің өткен кездесуінің құпия хаттамасынан алынған мәліметтерді қамтиды, ол Иракта соғысқа бару мәселесі бойынша пікірталас кезінде «барлық ақпарат пен фактілер саясатқа сәйкес түзетуге ұшырағанын» және Иракқа басып кірудің іс жүзінде алдын ала шешілгенін растады. Бұл эссе көптеген жауаптарға әкелді және одан кейін тағы екі эссе жазылды. Барлық эсселер тиісті құжаттармен және «Нью-Йорк Таймс» газетінің жазушысы Фрэнк Ричтің алғы сөзімен бірге 2006 жылы «Соғысқа құпия жол: Даунинг-стрит меморандумы және Ирак соғысының жасырылған тарихы» кітабында жинақталды. 2016 жылдың қазан айында Брайан Лэмб Марк Деннермен оның соңғы кітабы – «Спираль: мәңгілік соғыста тұтқындалған» туралы сұхбаттасты, онда АҚШ-тың терроризмге қарсы 15 жылдық соғысы талданды. Сұхбат 2016 жылдың 27 қазанында C-SPAN телеарнасында көрсетілді.
Азаптау және Абу Грейб
2004 жылдың көктемінен бастап ол "Нью-Йорк кітаптар шолуына" Абу-Грейбке байланысты жаңадан туындаған азаптау оқиғалары туралы бірнеше мақала жазды. 2004 жылдың қазан айында ол бұл мақалаларын, сондай-ақ бірқатар үкіметтік құжаттар мен есептерді "Қыйноқ және шындық: Америка, Абу-Грейб және терроризмге қарсы соғыс" атты кітабында жинақтады. 2009 жылдың наурызында Даннер "Нью-Йорк ревью" журналында "АҚШ-тың азаптаулары: "Қара орталықтардан" келген дауыстар" деген эссе жариялады, онда "Терроризмге қарсы соғыста" тұтқындалған, ұсталған және АҚШ-тың құпия түрмелерінде – "қара орталықтарда" тергеуден өткен "жоғары құнды тұтқындардың" куәліктеріне негізделген Халықаралық Қызыл Крест комитетінің құпия есебінің мазмұны ашылды. Содан кейін ол "Қызыл Крест есебі: оның маңызы" атты екінші эссесін жариялады және есептің толық мәтінін The New York Review веб-сайтында ұсынды. Бірнеше аптадан соң президент Обама Буш әкімшілігінің "азаптауды заңдастыруға" тырысқан Әділет министрлігінің төрт меморандумына жариялауға бұйрық берді. Обаманың жоғары лауазымды шенеуіктері Рахм Эммануэль мен Дэвид Аксельрод меморандумдардың жариялануына Қызыл Крест есебінің жариялануы себеп болғанын мәлімдеді.
Марк Даннер Дональд Трамп туралы
2016 жылдың көктемінде Данер «The New York Review of Books» үшін 2016 жылғы жалпы сайлау туралы жазды, сол кездегі республикалық президенттік үміткер Дональд Трамптың сайлау кампаниясын жариялады. Мамыр айында «Нью-Йорк ревью оф букс» журналында «Дональд Трамптың сиқыры» және 22 желтоқсанда «Нағыз Трамп» жарияланды. Бұл мақалалардан кейін Данер бірнеше радио бағдарламаларында қонақ ретінде болды, оның ішінде WNUR 89.3FM Чикагоның «This is Hell!» және KALW 91.5FM Сан-Францисконың «Your Call» бағдарламаларында Трамптың президенттігі талқыланды. Сонымен қатар, ол Бард президенті Леон Ботштейнмен екі рет кездесіп, президент Дональд Трамптың қызметінің алғашқы күндері мен оның сыртқы және ішкі саясатына қатысты пікірталас жүргізді. 2017 жылдың наурыз айында «Нью-Йорк кітаптар шолуы» Дэннердің «Ол не істей алады?» деген мақаласын жариялады, онда Трамптың президенттікке келген алғашқы күндері баяндалды. Марк 2020 жылғы сайлауда Дональд Трамп туралы жазуын жалғастырды. 2020 жылдың қазан айында «Нью-Йорк кітаптар шолуы» Дэннердің «The Con He Rode In On» атты мақаласын жариялады, онда Трамптың президенттігі мен сайлау кампаниясының кемшіліктері мен салдары жазылды. 2020 жылғы сайлаудан кейін Данер 6 қаңтарда Ақ үйдің эллипсінде өткен Трамп митингісіне қатысып, АҚШ Капитолине дейін шеруге қатысты және «Бейігуге дайын болыңыз» деген мақаласында осы оқиғаны баяндады. «The Slow Motion Coup» – 6 қаңтардағы оқиғалар мен Дональд Трамп туралы эсселер сериясының біріншісі, ол «Нью-Йорк кітаптар шолуында» жарияланды.
Теледидар және комментарийлер
Деннер ABC News-тің «Питер Дженнингс репортажы» сериясы үшін екі сағаттық теледокументалды фильмдерді бірлесіп жазып, түсіруге көмектесті: «Америка бақылап отырғанда: Босния трагедиясы» және «Алаулы үй: Американың Гаити дағдарысы», екеуі де 1994 жылы көрсетілді. Сарапшы ретінде Деннер PBS арнасының «The Charlie Rose Show», «The MacNeil Lehrer NewsHour» және «Билл Мойерс журналы», CNN арнасының «Prime News», «The Situation Room» және «Андерсон Купер 360», ABC арнасының «World News Now», C-Span арнасының «Morning Show» және MSNBC арнасының «Рейчел Мэддоу шоуы» сияқты бағдарламаларда қонақ болды.
Академиялық мансап
2000 жылдан бері Даннер Берклидегі Калифорния университетінде журналистика профессоры болып жұмыс істеп келеді. 2002 жылы ол Бард колледжінде Адам құқықтары және журналистика бойынша Генри Р. Люс профессоры лауазымын қабылдады, ал 2006 жылы Джеймс Кларк Чейс сыртқы істер және гуманитарлық ғылымдар профессоры атанды. 2021 жылға қарай ол UC Берклиде 1961 жылғы түлектердің ерекше оқу орындықтарын иеленеді. Ол сыртқы істер, саясат және әдебиет бойынша сабақтар береді, оның ішінде шетелдік тілшілік, соғыс және революция, дағдарыс басқару, Трамптың шетелдегі саяхаты, Фолькнер, Хемингуэй, Чехов және Толстой тақырыбында семинарлар өткізеді. Бардта ол саясат және әдебиет бойынша семинарлар жүргізеді, олардың ішінде азаптау, утопия, Фауст, пикарескалық роман, ұшқышсыз әскери операциялар және Терроризмге қарсы соғыстың саясаты талқыланады. 2010 жылдың сәуір айында Данер Стэнфордта "Қыйноу және мәңгілік соғыс: ерекше жағдайда өмір сүру" тақырыбында адамгершілік құндылықтар туралы Таннер лекцияларын оқыды. 2011-2012 жылдары Данер Иерусалимдегі Әл-Кудс университетінде саясат және әдебиеттен, соның ішінде Араб көктемі, диктатура саясаты және ұшқышсыз әскери операциялар туралы курстар оқытты.
Финалист
2014 жылғы әдеби репортаж саласындағы Рышард Капучинский сыйлығы.
Жеке өмір
2011 жылы Палестинадағы Әл-Кудс университетінде сабақ беріп жүргенде, Данер Флорида штатының Гейнсвилл қаласынан Виктория әдебиеті профессоры Мишель Сиппен танысты. Олар 2014 жылы үйленді және екі балалары бар: Грейс Бет Даннер мен Труман Лео Даннер. Отбасы уақытын Калифорния штатының Беркли төбелеріндегі үйі мен Нью-Йорк штатының Гудзон аймағы арасында бөліседі.