Ахим фон Арним: Неміс романтизмінің өкілі

Кіріспе

Неміс ақыны және романисі (1781–1831)

Карл Йоахим Фридрих Людвиг фон Арним (26 қаңтар 1781 – 21 қаңтар 1831), көбінесе Ахим фон Арним деп танылады, неміс ақыны, романисі және Клеменс Брентано мен Йозеф фон Эйхендорфпен бірге неміс романтизмінің басшы тұлғаларының бірі болды.

Өмір

Арним Берлинде 1204 жылы алғаш рет есімдері тіркелген Бранденбург абыройлы әулетінен шыққан. Оның әкесі – Пруссияның камералдығы (Kammerherr) Иоахим Эрдман фон Арним (1741–1804), Копенгаген мен Дрездендегі патшалық елшісі, кейін Берлин сарай операсының директоры болды. Анасы Амалия Каролина фон Лабес (1761–1781) Арним дүниеге келгеннен үш апта кейін қайтыс болды. Арним мен оның үлкен ағасы Карл Отто балалық шақтарын анасының бірінші некесінен қалған жесірі, Мари Элизабет фон Лабеспен Зерниковта және Берлинде өткізді, онда ол Иоахимсталь гимназиясына қатысты. 1798 жылы ол Галле университетінде заң, табиғаттану және математиканы оқыды. Оның ерте туындыларының ішінде ғылыми журналдарға арналған көптеген мақалалар бар. Оның алғашқы маңызды еңбегі – «Электр құбылыстарының теориясы» (Theorie der elektrischen Erscheinungen) неміс романтиктерінде кең таралған мистикалыққа бейімділікті көрсетті. Галледе ол композитор Иоганн Фридрих Райхардтпен танысты, оның үйінде романтик ақын Людвиг Тикпен жақын болды. 1800 жылдан бастап Геттинген университетінде оқуын жалғастырды, бірақ Иоганн Вольфганг фон Гёте мен Клеменс Брентаномен кездескеннен кейін табиғаттанудан әдебиетке бет бұрды. Арним 1801 жылы медицина ғылымдарының докторы дәрежесін алды, бірақ тәжірибеден өтті деп айтуға болмайды. 1801 жылдан 1804 жылға дейін ағасымен бірге Еуропаны аралап саяхаттады. Франкфуртта ол болашақ әйелі Беттинамен танысты, Клеменс Брентаномен бірге Рейн өзенінің бойымен сапар шекті, Коппетте Гермен де Стальге, Парижде Фридрих Шлегель мен оның әйелі Доротеяға барды, содан кейін Лондон мен Шотландияға жол тартты. Арнимге Гёте мен Гердердің ерте туындылары үлкен әсер етті, олардан ол неміс халық аңыздары мен әндерінің сұлулығын бағалауды үйренді. Германияға оралғаннан кейін ол осылардың жинағын жасауға кірісті және 1805 жылы Клеменс Брентаномен бірлесіп «Жас баланың керемет мүйізі» (Des Knaben Wunderhorn) деген атпен жариялады. Ол жинақты редакциялау үшін Веймарға Гётеге барды. Франкфуртта ол заңгер Фридрих Карл фон Савиньимен кездесті, осы кездесу ұзаққа созылған достықтың бастамасы болды. Арнимнің редакциялық жұмысына Наполеон соғыстарының ықпалы артты. 1806 жылы Жена-Ауэрштедт шайқасында пруссиялықтардың жеңіліске ұшырауынан кейін ол патша сарайымен бірге Кенигсбергке кетті, онда барон фон Штайн айналасындағы пруссиялық реформаторлар тобына қосылды. 1807 жылы Ваймар мен Кассельге оралды, онда Гримм ағайындыларын көріп, соңынан Гейдельбергке барды. Ол Брентаномен бірге халық әндері жинағының екінші және үшінші томдарын аяқтады және 1808 жылдан бастап Жозеф Гёрреске бірге «Ермиттерге арналған газет» (Zeitung für Einsiedler) атты маңызды романтикалық басылымды Гейдельбергте жариялады. Гейдельберг романтиктерінің шеңберіне Тик, Фридрих Шлегель, Жан Пол, Юстинус Кернер және Людвиг Уланд та кірді. 1809 жылдан бастап Арним қайтадан Берлинде тұрды, бірақ пруссиялық мемлекеттік қызметке өту жоспары сәтсіз аяқталды. 1810 жылы ол Брентаноның қарындасы Беттинаға ұсыныс жасады, ол өзінің жазушылық өнерімен кең танылды. Олар 1811 жылдың 11 наурызында үйленді; олардың қызы Жизела (жеті баланың бірі) де жазушы болды. Олардың некесінен кейін көп ұзамай жұбайлар Гётеді көру үшін Веймарға сапар шекті, бірақ Беттина мен Гётенің әйелі Кристиан арасындағы қызу дау кездесуді көлеңкеге түсірді. Берлинде Ахим Генрих фон Клейст мұрасын зерттеді және патриоттық «Немецкое общество» (Deutsche Tischgesellschaft) христиандық ерлер қауымдастығын құрды. Ол Адам Генрих Мюллер және Фридрих де ла Мотте Фуке сияқты пруссиялық патриоттармен байланыста болды және тіпті 1813 жылғы неміс науқаны кезінде Ландштурм батальонына басшылық етті. 1813 жылдың қазан айынан бастап ол Берлиндегі «Пруссиялық хабаршы» (The Prussian Correspondent) газетінің баспашысы болды, 1814 жылдың ақпан айында бұрынғы редакторы Бартольд Георг Нибурмен келіспей кеткенге дейін. Әйелі Берлинде қалғанда, Арним 1814 жылы өзінің отбасылық үйі – Күнстлерхаус Шлосс Виперсдорфқа зейнеткерлікке шықты, онда ол 1831 жылы инсульттан қайтыс болғанға дейін өмір сүрді. Оның газеттерде, журналдарда, альманахтарда және жеке кітаптарда жарияланған туындылары роман, драма, әңгіме, өлең және журналистік еңбектерді қамтыды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның кітапханасын Веймар сарайлық кітапханасы иеленді.

Arnim was born in Berlin, descending from a Brandenburgian Uradel noble family first mentioned in 1204. His father was the Prussian chamberlain (Kammerherr) Joachim Erdmann von Arnim (1741–1804), royal envoy in Copenhagen and Dresden, later active as the director of the Berlin Court Opera. His mother, Amalia Caroline von Labes (1761–1781), died three weeks after Arnim's birth. Arnim and his elder brother Carl Otto spent their childhood with their maternal grandmother Marie Elisabeth von Labes, the widow of Michael Gabriel Fredersdorf from her first marriage, in Zernikow and in Berlin, where he attended the Joachimsthal Gymnasium. In 1798 he went on to study law, natural science and mathematics at the University of Halle. His early writings included numerous articles for scientific magazines. His first major work, Theorie der elektrischen Erscheinungen (Theory of electrical phenomena) showed a leaning to the supernatural, common among the German romanticists. In Halle he associated with the composer Johann Friedrich Reichardt, in whose house he became acquainted with the Romantic poet Ludwig Tieck. From 1800 he continued his studies at the University of Göttingen, though, having met Johann Wolfgang von Goethe and Clemens Brentano, he inclined from natural sciences towards literature. Arnim received the degree of a Doctor of Medicine in 1801, but never practiced. He went on to travel through Europe with his brother from 1801 to 1804. He met his later wife Bettina in Frankfurt, travelled down the Rhine Valley together with Clemens Brentano, visited Germaine de Staël in Coppet, Friedrich Schlegel and his wife Dorothea in Paris, and continued his journey to London and Scotland. Arnim was influenced by the earlier writings of Goethe and Herder, from which he learned to appreciate the beauties of German traditional legends and folk songs. Back in Germany, he began forming a collection of these and in 1805 first published the result, in collaboration with Clemens Brentano, under the title Des Knaben Wunderhorn. He went to see Goethe in Weimar, in order to edit the collection. In Frankfurt he met with the jurist Friedrich Carl von Savigny, the beginning of an enduring friendship. Arnims's editorial work was increasingly affected by the Napoleonic Wars. Upon the Prussian defeat in the 1806 Battle of Jena–Auerstedt, he followed the royal court to Königsberg, where he joined the circle of Prussian reformers around Baron vom Stein. In 1807 he moved back to Weimar and Kassel, where he visited the Brothers Grimm, and finally to Heidelberg. He and Brentano completed the second and third volume of their folk song collection and from 1808 together with Joseph Görres published the important romantic Zeitung für Einsiedler (Newspaper for Hermits) in Heidelberg in 1808. The Heidelberg Romanticist circle also included Tieck, Friedrich Schlegel, Jean Paul, Justinus Kerner, and Ludwig Uhland. From 1809 Arnim again lived in Berlin, however, his plans to enter the Prussian civil service failed. In 1810 he affianced Brentano's sister Bettina, who won wide recognition as a writer in her own right. They married on 11 March 1811; their daughter Gisela (one of seven children) became a writer as well. Shortly after their marriage the couple went on to visit Goethe in to Weimar, however, the reunion was overshadowed by a heated quarrel between Bettina and Goethe's wife Christiane. In Berlin, Achim worked on Heinrich von Kleist's legacy and founded the patriotic Deutsche Tischgesellschaft association of Christian men. He remained connected with the Prussian patriots such as Adam Heinrich Müller and Friedrich de la Motte Fouqué and even commanded a Landsturm battalion during the German Campaign of 1813. From October 1813 he acted as publisher of the Berlin newspaper "The Prussian Correspondent", until he fell out with his predecessor Barthold Georg Niebuhr in February 1814. While his wife stayed in Berlin, Arnim in 1814 retired to Künstlerhaus Schloss Wiepersdorf, his family home, where he lived until his death from a stroke in 1831. His output, published in newspapers, magazines and almanacs as well as self contained books, included novels, dramas, stories, poems and journalistic works. Following his death, his library was taken over by the Weimar court library.