Джордж Кэмпбелл, 8-й герцог Аргайл: ғалым, саясаткер және реформатор
George Campbell, 8th Duke of Argyll
Джордж Кэмпбелл, 8-й герцог Аргайл: британдық ғалым, саясаткер, геолог, орнитолог. Базальт лавасындағы қазба жапырақтарды тапқан, құстар ұшуын зерттеген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық полимат және мемлекет қайраткері (1823–1900)
British polymath and statesman (1823–1900)
Джордж Джон Дуглас Кэмпбелл, 8-ші және 1-ші Аргилль герцогы (30 сәуір 1823 – 24 сәуір 1900; 1847 жылға дейін Лорн маркизі дәрежесінде болды) – британдық полимат және либералды мемлекет қайраткері. 1850 жылдары ол маңызды геологиялық жаңалық ашты, оның шаруасы Мулл аралында базальт лавасының арасында қазбаланған жапырақтарды тапты. Ол сондай-ақ орнитологияны дамытуға үлкен үлес қосты және құстардың ұшу қағидаларын егжей-тегжейлі сипаттаған алғашқылардың бірі болды, осы арқылы жасанды әуе жүзуді (яғни, ұшатын машиналарды) жетілдіруді үміттенеді. Оның әдеби еңбектері ғылым мен теологиядан экономика және саясатқа дейінгі алуан түрлі тақырыптарды қамтыды. Бұдан өзге, ол Лорд Абердин, Лорд Палмерстон, Джон Рассел және Уильям Гладстон басқарған үкіметтерде көрнекті қызмет атқарды.
George John Douglas Campbell, 8th and 1st Duke of Argyll (30 April 1823 – 24 April 1900; styled Marquess of Lorne until 1847), was a British polymath and Liberal statesman. He made a significant geological discovery in the 1850s when his tenant found fossilized leaves embedded among basalt lava on the Island of Mull. He also helped to popularize ornithology and was one of the first to give a detailed account of the principles of bird flight in the hopes of advancing artificial aerial navigation (i. e. flying machines). His literary output was extensive writing on topics varying from science and theology to economy and politics. In addition to this, he served prominently in the administrations of Lord Aberdeen, Lord Palmerston, John Russell and William Gladstone.
Өмірбаян
Аргилл Данбартонширдегі Арденкапл замкісінде, Аргиллдің 7-ші герцогы Джон Кэмпбелл мен оның екінші әйелі Джоан Гласселдің жалғыз қызы болып дүниеге келді. Аргилл 1847 жылы әкесінен кейін Аргилл герцогы (Шотландия жұрттығы) атағын иеленді.
Argyll was born at Ardencaple Castle, Dunbartonshire, the second but only surviving son of John Campbell, 7th Duke of Argyll, and his second wife Joan Glassel, the only daughter of John Glassel. Argyll succeeded his father as Duke of Argyll (Peerage of Scotland) in 1847.
Саяси мансап
Ол билікке келген кезде Аргилл Шотландия шіркеуінің бұзылуы туралы памфлеттер жазушысы ретінде танылған болатын, оны болдырмауға тырысты, және ол парламенттік саясатта либералдық жақта Пелиттік консервативтік партия фракциясы арқылы тез арада көзге түсті. Ол Лордтар палатасында жиі және шешен сөз сөйлейтін. Принц Альберттің жақын серігі болған ол 1852 және 1855 жылдар аралығында Лорд Абердиннің кабинетінде Лорд Приви Силл, ал 1855 және 1858 жылдар аралығында Лорд Палмерстонның бірінші кабинетінде Пошта министрі болып қызмет етті. Ол 1859 және 1866 жылдар аралығында екінші Палмерстон әкімшілігінде, содан кейін Лорд Расселдің екінші әкімшілігінде Лорд Приви Силл болды, осы лауазымда ол Америка Азамат соғысындағы Солтүстік жақтың ынталы жақтасы ретінде белгілі болды. Аргилл 1872 жылғы Білім (Шотландия) заңының маңызды қозғаушы күші болды. Оның басшылығымен 1866 жылы Аргилл комиссиясы Шотландияның мектеп жүйесін зерттеп, оны өте жеткіліксіз деп тапты. Бұл есеп 1869 жылы аяқталды және білім беру реформаларын талап ету үшін пайдаланылды. Осы лоббилеудің нәтижесінде 1872 жылғы Білім беру заңы қабылданды, ол Шотландияда 5 пен 13 жас аралығындағы балаларға бастауыш білім беруді міндетті етті. Уильям Эварт Гладстонның 1868-1874 жылдардағы бірінші үкіметінде Аргилл Үндістанның мемлекеттік хатшысы болды, осы қызметінде Ауғанстан әміріне орыстарға қарсы қолдау көрсетуден бас тартуы Екінші Ауған соғысына себеп болды. 1886 жылы ол премьер-министрдің ирландтық өзін-өзі басқаруды қолдау мәселесі бойынша Гладстонмен толықтай аражік болды, бірақ Либералды Юнионисттік партияға қосылмай, тәуелсіз саясат ұстанды. 1847 жылдан бастап вице-лорд-лейтенант болған, 1856 жылы «Тисл» орденінің рыцары, ал 1883 жылы «Жартер» орденінің рыцары аталды. 1892 жылы ол Ұлыбритания жұртының Аргилл герцогы титулын алды.
By the time of his succession, Argyll had already obtained notice as a writer of pamphlets on the disruption of the Church of Scotland, which he strove to avert, and he rapidly became prominent on the Liberal side in parliamentary politics via the Peelite Conservative Party faction. He was a frequent and eloquent speaker in the House of Lords. A close associate of Prince Albert, he served as Lord Privy Seal between 1852 and 1855 in the cabinet of Lord Aberdeen, and then as Postmaster General between 1855 and 1858 in Lord Palmerston's first cabinet. He was again Lord Privy Seal between 1859 and 1866 in the second Palmerston administration, and then under Lord Russell's second administration, in which position he was notable as a strong advocate of the Northern cause in the American Civil War. Argyll was a major catalyst of the Education (Scotland) Act of 1872. Under his leadership in 1866, the Argyll Commission looked into the Scottish schooling system and found it severely inadequate. The report – eventually finished in 1869 – was used to call for education reforms. As a result of this lobbying, the Education Act (Scotland) 1872 was passed making primary school education mandatory in Scotland for children aged between 5 and 13. In William Ewart Gladstone's first government of 1868 to 1874, Argyll became Secretary of State for India, in which role his refusal to promise support against the Russians to the emir of Afghanistan helped lead to the Second Afghan War. In 1886, he fully broke with Gladstone over the question of the prime minister's support for Irish Home Rule, although he did not join the Liberal Unionist Party, but pursued an independent course. Having been already Vice Lord Lieutenant from 1847, appointed a Knight of the Thistle in 1856 and a Knight of the Garter in 1883. In 1892 he was created Duke of Argyll in the Peerage of the United Kingdom.
Шәкіртақы
Аргилл сонымен қатар көптеген ғылым салаларына берілген әуесқой ғалым болды. Өзінің орнитологиядағы еңбектерінен басқа, антропология, эволюция, мұзтану және экономика туралы жазды. Ол Дарвинизмге қарсы ғылыми оппозицияның жетекшісі болды (1869, 1884б), бірақ эволюция теориясына қарсы болмағанмен, Аргилл теистік эволюцияны қолдады. Ол мұздықтардың эрозиялық әсеріне қарсы пікір білдірді (1873 ж.) және маңызды экономист (1893 ж.) және институционалист (1884а) болды, соңғы жағдайда ол өзінің саяси қарсыласы Бенджамин Дизраэлиге ұқсас болды. 1851 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және Сент-Эндрюс университетінің канцлері болып тағайындалды. Үш жыл өткен соң, ол Глазго университетінің ректоры болды. 1855 жылы ол Британ ғылымын дамыту қауымдастығының президенті болды. 1872-1874 жылдары Геологиялық қоғамның президенті қызметін атқарды. 1866 жылы ол Ұлыбританияның алғашқы авиациялық қоғамының, Ұлыбритания Аэронавтика қоғамының (кейіннен Корольдік Аэронавтика қоғамы деп аталды) негізін қалаушы мүшесі болды және 1866-1895 жылдар аралығында оның президенті болды. 1869 жылы ол Америка Антикварлық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1886 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.
Argyll was also an amateur scientist dedicated to many areas of science. Aside from his own work in ornithology, he wrote on anthropology, evolution, glaciology and economics. He was a leader in the scholarly opposition against Darwinism (1869, 1884b) although he was not against the theory of evolution, Argyll argued instead for theistic evolution. He did argue against the erosive capability of glaciers (1873) and was an important economist (1893) and institutionalist (1884a), in which latter capacity he was quite similar to his political opponent, Benjamin Disraeli. In 1851, he was elected a Fellow of the Royal Society and was appointed Chancellor of the University of St Andrews. Three years later, he became additionally Rector of the University of Glasgow. In 1855 he became president of the British Association for the Advancement of Science. From 1872 to 1874 he was President of The Geological Society. In 1866, he was a founding member of Britain's first aeronautical society, the Aeronautical Society of Great Britain (later renamed the Royal Aeronautical Society), and served as its president from 1866 to 1895. He was elected a member of the American Antiquarian Society in 1869. In 1886, he was elected as a member to the American Philosophical Society.
Жеке өмір
Аргилл үш рет үйленген. Ол 1844 жылы Джордж Сазерленд Левесон Гоуэрдің 2-ші герцогы Джордж Сазерлендтің үлкен қызы, леди Элизабет Левесон Гоуэрге үйленді. Джон Кэмпбелл, Аргиллдің 9-шы герцогы (6 тамыз 1845 – 2 мамыр 1914), 21 наурыз 1871 жылы королева Викторияның қызы, ханшайым Луизамен үйленді. Лорд Арчибальд Кэмпбелл (18 желтоқсан 1846 – 29 наурыз 1913), 12 қаңтар 1869 жылы Джейн Калландерге үйленді. Олардың екі баласы болды, соның ішінде Аргиллдің 10-шы герцогы Ниалл Кэмпбелл. Лорд Уолтер Кэмпбелл (30 шілде 1848 – 2 мамыр 1889), 14 сәуір 1874 жылы Оливия Роулендсон Милнске үйленді. Олардың екі баласы болды, соның ішінде Аргиллдің 11-ші герцогы Ян Кэмпбеллдің әкесі Дуглас Уолтер Кэмпбелл. Леди Эдит Кэмпбелл (7 қараша 1849 – 6 шілде 1913), 23 желтоқсан 1868 жылы Нортумберленд герцогы Генри Персиге тұрмысқа шықты. Олардың он үш баласы болды. Лорд Джордж Гранвилл Кэмпбелл (25 желтоқсан 1850 – 21 сәуір 1915), 9 мамыр 1879 жылы Джеймс Брейс Александрдың қызы Сибил Ласселс Александрға үйленді. Олардың үш баласы болды. Леди Элизабет Кэмпбелл (14 ақпан 1852 – 24 қыркүйек 1896), 17 шілде 1880 жылы подполковник Эдвард Харрисон Клау Тейлорға үйленді. Олардың бір қызы болды. Лорд Колин Кэмпбелл (9 наурыз 1853 – 18 маусым 1895), 1881 жылы Гертруда Бладқа үйленді. Леди Виктория Кэмпбелл (22 мамыр 1854 – 6 шілде 1910). Леди Эвелин Кэмпбелл (17 тамыз 1855 – 22 наурыз 1940), 10 тамыз 1886 жылы Джеймс Бейли Гамильтонға үйленді. Леди Фрэнсис Балфур (22 ақпан 1858 – 25 ақпан 1931), 12 мамыр 1879 жылы Юстас Балфурға үйленді. Олардың бес баласы болды. Леди Мэри Эмма Кэмпбелл (22 қыркүйек 1859 – 22 наурыз 1947), 4 шілде 1882 жылы құрметті Эдвард Карр Глинге үйленді. Олардың үш баласы болды. Леди Констанс Харриетт Кэмпбелл (11 қараша 1864 – 9 ақпан 1922), 27 маусым 1891 жылы Чарльз Эммотқа үйленді. Аргилл герцогинясы 1878 жылы мамыр айында 53 жасында қайтыс болды. 1881 жылы Аргилл Амелия Марияға (1843 жылы туған), Сент-Олбанс епископы Томас Клаутонның қызы және Август Ансонның жесіріне үйленді. Ол 1894 жылы қаңтарда 50 жасында қайтыс болды. 1895 жылы Аргилл үшінші рет Арчибальд МакНиллдің қызы Инаға үйленді. Ина герцогтан ширек ғасырға артық өмір сүрді, 1925 жылдың желтоқсан айында қайтыс болды. Екінші және үшінші некелерден бала тумаған. Аргилл 1900 жылы сәуірде Инверарай қамалында, 77 жасқа толуға алты күн қалғанда қайтыс болды және Килмун шіркеуіне жерленді. Оның орнын үлкен ұлы Джон басты.
Argyll was married three times. He married firstly Lady Elizabeth Leveson Gower, eldest daughter of George Sutherland Leveson Gower, 2nd Duke of Sutherland, in 1844. John Campbell, 9th Duke of Argyll (6 August 1845 – 2 May 1914), married Princess Louise, daughter of Queen Victoria on 21 March 1871. Lord Archibald Campbell (18 December 1846 – 29 March 1913), married Janey Callander on 12 January 1869. They had two children, including Niall Campbell, 10th Duke of Argyll. Lord Walter Campbell (30 July 1848 – 2 May 1889), married Olivia Rowlandson Milns on 14 April 1874. They had two children, including Douglas Walter Campbell, whose son was Ian Campbell, 11th Duke of Argyll. Lady Edith Campbell (7 November 1849 – 6 July 1913), married Henry Percy, 7th Duke of Northumberland on 23 December 1868. They had thirteen children. Lord George Granville Campbell (25 December 1850 – 21 April 1915), married Sybil Lascelles Alexander, daughter of James Brace Alexander, on 9 May 1879. They had three children. Lady Elisabeth Campbell (14 February 1852 – 24 September 1896) she married Lt. Col. Edward Harrison Clough Taylor on 17 July 1880. They had one daughter. Lord Colin Campbell (9 March 1853 – 18 June 1895), married Gertrude Blood in 1881. Lady Victoria Campbell (22 May 1854 – 6 July 1910). Lady Evelyn Campbell (17 August 1855 – 22 March 1940), married James Baillie Hamilton on 10 August 1886. Lady Frances Balfour (22 February 1858 – 25 February 1931), married Eustace Balfour on 12 May 1879. They had five children. Lady Mary Emma Campbell (22 September 1859 – 22 March 1947), married Rt. Rev. Hon. Edward Carr Glyn on 4 July 1882. They had three children. Lady Constance Harriett Campbell (11 November 1864 – 9 February 1922), married Charles Emmott on 27 June 1891. The Duchess of Argyll died aged 53 in May 1878. In 1881, Argyll married Amelia Maria (born 1843), daughter of the Right Reverend Thomas Claughton, Bishop of St Albans, and widow of Augustus Anson. She died aged 50 in January 1894. In 1895, Argyll married a third time, to Ina, daughter of Archibald McNeill. Ina survived the duke by a quarter of a century, dying in December 1925. There were no children from either the second or third marriages. Argyll died at Inveraray Castle in April 1900, six days before his 77th birthday, and is buried at Kilmun Parish Church. He was succeeded in his titles by his eldest son John.
Мұра
Малайзияның Пенанг қаласындағы Аргилл көшесі оның құрметіне берілген.
Argyll Road in Penang, Malaysia is named in his honour.