Кіріспе

Уэльстегі қала және қауым Сент-Асаф («/æ//s//ə//f/; Llanelwy – «Элви өзеніндегі шіркеу») – Уэльстің Денбигшир ауданындағы Элви өзенінің бойындағы қала және қауым. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 3355 адамды құрайды, бұл оны Ұлыбританиядағы халық саны және қалалық аумағы бойынша екінші ең кішкентай қалаға айналдырады. Ол тарихи Флинтшир графтығында орналасқан. Сент-Асаф қаласы шұрайлы аймақтармен және Клвид аңғарының көріністерімен қоршалған. Ол Рил, Престатин, Абергеле, Колвин шығанағы және Лландүдно сияқты көптеген дамыған жағалау қалаларына жақын орналасқан. Денбиг және Руддланның тарихи қамалдары да жақын жерде.

Тарих

Эльви алқабының ең алғашқы тұрғындары, жақын орналасқан Понтневид (Бонтневид) палеолиттік ескерткішінде өмір сүрген. Оны 1978 жылдан бастап Стивен Олдхаус Грин басқаратын Уэльс университетінің экспедициясы қазды. 1981 жылы қазба жұмыстары барысында табылған тістер мен жақ сүйегінің бөлігі 225 000 жыл бұрынғы деп даталанды. Бұл ескерткіш Еуразиядағы ерте текті гоминидтердің қалдықтары табылған ең солтүстік-батыс нүктесі болып саналады және халықаралық маңызы бар деп есептеледі. Тістердің морфологиясы мен жасына, әсіресе тауродонтизмнің белгілеріне сүйенсек, бұл тістер Эльви алқабында мұз аралық кезеңде аң аулаған неандертальдер тобына тиесілі болуы мүмкін. Кейіннен кейбір тарихшылар собордың орнында Варае атты римдік бекініс орналасқан деген болжам айтады. Дегенмен, қаланың 6-шы ғасырдағы кельттік монастырьдың айналасында қалыптасқандығы туралы пікірлер бар. Бұл монастырьді Сент-Кентигерн құрған, ал қазіргі таңда онда 14-шы ғасырға жататын шағын Сент-Асаф соборы орналасқан. Собор киелі Асафқа (уэльс тілінде Асафф деп те жазылады) арналған, ол собордың екінші епископы болған. Собордың тарихы құрдым-құрдымға толы. 13-шы ғасырда Англияның I Эдуард әскерлері соборды жартылай қиратқан, ал 1402 жылы Оуайн Глиндврдің әскерлері шабуыл жасап, жиһаз бен мүлікке ауыр зақым келтірген. Екі жүз елу жыл өткен соң, ортақ қоғамдық кезеңде ғимарат шаруашылық жануарларын – шошқаларды, ірі қара малды және жылқыларды ұстау үшін пайдаланылған. 1535 жылғы Уэльс заңдары актісі Сент-Асафты Денбигширге қарастырды. Алайда, 1542 жылы Сент-Асаф дауыс беру мақсатында Флинтширге қосылды. 1974 жылдың 1 сәуірінен 1996 жылдың 1 сәуіріне дейін ол метрополиялық емес Клвидтің құрамында болды.

Қала мәртебесі

Ортағасырлық кафедралық собор мен діни округтің орталығы ретінде Санкт-Асаф тарихи тұрғыдан қала ретінде қарастырылған, ал 1911 жылғы «Британ энциклопедиясы» оны осы негізде қала деп атайды. Алайда, Ұлыбритания үкіметі Санкт-Асафтың Англия мен Уэльстегі жиырма екі көне кафедралық діни округтің (Реформацияға дейінгі) қала мәртебесіне ие болмаған жалғыз қала екенін нақтылады. Қала 2000 жылы (Мыңжылдық мерекесі үшін) және 2002 жылы (Патшайымның Алтын юбилейі) британ үкіметі ұйымдастырған сайыстарда мәртебе алуға үміттене бірақ сәтті болмады. 2012 жылы ол Патшайымның Алмаз юбилейі тойлаулары барысында қала мәртебесі үшін тағы да қатысты. 2012 жылдың 14 наурызында өтініш қабылданғаны және Санкт-Асафқа Челмсфорд пен Перт қалаларымен бірге қала мәртебесі берілетіні жарияланды. Мәртебе 2012 жылғы 1 маусымдағы патенттік хаттармен ресми түрде бекітілді. Қала мәртебесін беру әдетте жергілікті билікке жүктеледі, оның әкімшілік аумағы қаланың ресми шекарасы болып саналады. Осы анықтама бойынша, Санкт-Асафтың барлық қауымдастық аймағы қаланың көлемін құрайды, оның ішінде қалалық және ауылдық аймақтары да бар. Санкт-Асафтың халқы Ұлыбританиядағы барлық қалалардың арасында ең аз тұрғындары бар екінші қала. Қаланың ауданы 0,5 шаршы мильді (1 км²) құрайды, бұл көрсеткіштердің екеуі де Сент-Дэвидстен кем, онда 1841 тұрғын тұрады және 0,23 шаршы миль (1 км²) аумақты алып жатыр. Алайда, ресми қала өлшемі оның 2,49 шаршы мильді (6 км²) құрайтын қауымдастық кеңесінің аумағымен анықталғанда, Ұлыбританияның тағы екі қаласы шекарасы бойынша Санкт-Асафтан кіші: Лондон қаласы – 1,12 шаршы миль (3 км²), ал Веллс – 2,11 шаршы миль (5 км²). Уэльсте Санкт-Асаф кеңес ауманы бойынша ең кішкентай қала, ал Бангор 2,79 шаршы миль (7 км²) аумақпен оған жақын екінші орында тұр.

Қауымдастық

Бұрын ресми қала мәртебесі болмаса да, қоғамдық кеңес өзін Сент-Асаф қалалық кеңесі деп атады. Жергілікті қауым Сент-Асафтың қала ретінде танылуының тарихи құқығына өте құлшынып, Уэльстегі туысы Сент-Дэвидс сияқты болуын қалайды, бұл көптеген жергілікті кәсіпкерлердің өздерінің бизнес атауында «Қала» деген сөзді пайдалануына әкелді. Қала жергілікті деңгейде «Музыка қаласы» деп насихатталады. Соңғы онжылдықтарда Сент-Асафтың жергілікті экономикасы дамыды, біріншіден, 1970 жылы A55 тас жолының ашылуымен, ол шығыс-батыс бағытындағы қозғалысты қаладан алшақтатты, ал соңғы кезде бизнес-парк салынып, отандық және шетелдік инвестицияларды тартты. Сент-Асафтағы жолдардағы тығын көп жылдар бойы өткір саяси мәселе болып келді. Соңғы жылдары A55 тас жолын Clwyd аңғары, Денбиг және Рутинмен байланыстыратын A525 тас жолындағы қозғалыс көлемінің артуы қалада ауыр тығындарға әкелді. Бұл тығындар қалаға зиян келтіруде, ал тұрғындар солтүстік-оңтүстік бағытындағы жолды және оның қозғалысын қаладан алып кету үшін айналма жол салуды көп рет талап етті, бірақ Уэльс Ұлттық Ассамблеясы 2004 жылы бұл талаптарды қабылдамады, бұл мәселе бойынша күресіп жатқан тұрғындар үшін тағы бір кері соққы болды. Сент-Асаф қазір Ysgol Glan Clwyd орта мектебіне үйірмек, ол 1956 жылы Rhyl қаласында ашылып, 1969 жылы Сент-Асафқа көшірілді. Бұл Уэльстегі алғашқы уэльс тіліндегі орта мектеп болды. Уэльс Библиясының түпнұсқасы Сент-Асаф соборында көпшілыққа көрсетіледі. Ол 1969 жылы Принц Чарльздың Уэльс принці ретінде тағына отырған сәтінде қолданылды.

Туининг

Сент-Асаф Францияның Бретань аймағындағы Бегард қаласымен қалалық байланыс орнатқан.

Мерекелік шаралар

Жыл сайын қалада Солтүстік Уэльстің халықаралық музыка фестивалі өтеді, ол қаланың әртүрлі ареналарында ұйымдастырылады және Уэльстің түкпір-түкпірінен және одан тыс елдерден музыканттар мен музыканы жақсы көретін адамдарды қызықтырады. Бұрынғы жылдары қыркүйек айында соборда өткен негізгі шараны BBC телеарнасы көрсеткен. Қалада жыл сайын өткізілетін басқа да шараларға маусым айында өткізілетін, күннен-күнге дамып келе жатқан Woodfest Wales қолөнер фестивалі, шілде айындағы Beat the Bounds қайырымдылық жүрісі және тамыз айындағы Гала күні жатады.

Шіркеулер

Собордан басқа, Сент-Асафта барлық маңызды христиан діндерін қамтитын тағы бес шіркеу бар. Сент-Асаф және Сент-Кентигерн шіркеуі (Уэльс шіркеуі) Бас көшенің төменгі бөлігінде орналасқан, ал төменгі Денбиг жолындағы өзен арғы бетінде Пениел шіркеуі (Уэльс методистері) және Бас көшенің ортасында Ланнелви қауымдық шіркеуі (Баптистер) бар. Қаланың жоғарғы бөлігінде, Честер көшесінде Сент-Винифрид (Рим католик шіркеуі) және Бронвлфа алаңында Бетлехем шіркеуі (Уэльс пресвитериан шіркеуі) орналасқан.

Басқару

Қалалық кеңес екі округтен тұрады, және екі округтың да жеті қатысушысы сайланады. Кеңестің төрағасы және төрағалық етуші – қала әкімі Колин Харди.

Көлік

Сент-Асафқа Денбиг, Рудлан және Рил қалаларына жүйректі автобустар қатынайды. Бұл қалаға бір кезде Клвид аңғары темір жолының станциясы қызмет көрсеткен, ол 1960 жылдары жабылды. Дегенмен, станция сақталып қалды және қазір ағаш қоймасы ретінде пайдаланылуда. Ең жақын станциялар Рил және Пенсарн қалаларында орналасқан. Қалаға шалғай болғанымен, Флинт, Шоттон, Врексам және Руабон станциялары да жақын маңда орналасқан. Сонымен қатар, жақын жердегі Корвенде Лланголен темір жолы және Бала қаласындағы Бала көлі темір жолы да танымал туристік орындар болып табылады.