Кардифф қаласының Лландафф ауданының тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Кардифф ауданы мен қауымы, Уэльс

Лландаф (/l//æ//n/'/d//æ//f/; Llandaf; «llan» – «шіркеу» және Taf сөздерінен құралған) – Уэльстің астанасы Кардиффтің солтүстігіндегі аудан, қауым және сол аумақты қамтитын сайлау округі. 1922 жылы қала құрамына қосылған. Бұл Лландаф епискобының орны, оның Уэльс шіркеуіндегі епархиясы Уэльстің ең көп халқы бар аймағын қамтиды.

Тарих

Лландафф тарихының көп бөлігі діни орын ретіндегі рөліне байланысты. Лландафф соборы салынғанға дейін, ол 6-шы ғасырда христиандық құлшылық ортасы ретінде орнықты, мүмкін, Тафф өзенінің Бристоль шығанағымен қосылған жердің солтүстігіндегі алғашқы берік жер болғандықтан және солтүстік-оңтүстік сауда жолындағы өзен арқылы өту орны болғандықтан. Қазіргі собордың астында римдік-британдық жерлеу рәсімдерінің іздері табылды. Собордың Лландаффқа көшірілу күні даулы, бірақ ғимараттың элементтері 12-шы ғасырға дейін сақталып қалған, мысалы, 12-шы ғасыр епископы Урбанның атымен аталатын әсерлі романдық стильдегі Урбан аркасы. Соғыс, қарапайымдық және табиғи апаттар салдарынан ол үнемі бұзылып, жаңадан салынып келген. Лландафф Оуайн Глиндүр мен Оливер Кромвельдің шабуылдарына ұшыраған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Люфтваффе бомбалауынан кейін, Ковентри соборынан кейін Ұлыбританиядағы екінші ең көп зақымданған собор болды және сәулетші Джордж Пейс оны қайта жаңартуға көмектесті. Оның ең маңызды қазіргі уақыттардағы қызығушылықтарының бірі – Джейкоб Эпштейннің 1954-5 жылдары жасаған алюминийден жасалған Ұлылықтағы Мәсіх мүсіні, ол ғимараттың жоғарғы бөлігінен ілінген. 2007 жылы мұнараға түскен молния ғимаратқа қуат толқынын жіберіп, оның аспаптарын жойды. Оның орнына салынған жаңа аспап, Ұлыбританияда 40 жылдан астам уақыттан бері салынған ең үлкен аспап, 2010 жылы пайдалануға берілді. Епископ сарайы, сондай-ақ Лландафф қамалы немесе Епископ қамалы деп те аталады, қазіргі уақытта қираған күйде собордың оңтүстігінде орналасқан. Ол 13-шы ғасырдың соңында Керфилли қамалымен салыстыратын уақытта салынған деп есептеледі. Сондай-ақ, ол 15-шы ғасырда Глиндүрдің шабуылынан зақымданғаннан кейін тасталып кеткеніне сенімді. Сарайдың қақпасы сақталған, ал ауласы қазір қоғамдық баққа айналдырылған. Тарихи тұрғыдан алғанда, Лландафф Лландафф епискобының резиденциясы болғандықтан, «қала» деп белгілі болған. Бұл қала мәртебесі ресми түрде мойындалмаған, себебі қауымдастықтың жарғысы болмаған. Ежелгі Лландафф приходының аумағы кең болды. Лландаффтың өзінен басқа, оған Кантон, Эли, Фэрвотер және Габалфа елді мекендері кірді. Оңтүстік Уэльстің көмір кеніші мен Кардифф доктарының дамуы кезінде, 19-шы және 20-шы ғасырларда приход біртіндеп Кардифф ауданына қосылды. Жылдам дамып келе жатқан қалаға жақын орналасқан таза және көгалданған ауылдық жер ретінде, көптеген бай көмір саудагерлері мен кәсіпкерлер Лландаффта тұруды жөн көрді, оның ішінде Инсоль отбасы да бар. Қазіргі Инсол Корт деп аталатын үй алғаш рет 1856 жылы салынған. Лландаффтың өзі азаматтық приходқа айналды және 1894 жылдан 1922 жылға дейін Лландафф және Динас Повис ауылдық округінің құрамына кірді. 1922 жылдың 9 қарашасында Кардифф округінің аумағы осы аймақты қамтыды.

Most of the history of Llandaff centres on its role as a religious site. Before the creation of Llandaff Cathedral, it became established as a Christian place of worship in the 6th century AD, probably because of its location as the first firm ground north of the point where the river Taff met the Bristol Channel, and because of its pre Christian location as a river crossing on a north–south trade route. Evidence of Romano British ritual burials have been found under the present cathedral. The date of the moving of the cathedral to Llandaff is disputed, but elements of the fabric date from the 12th century, such as the impressive Romanesque Urban Arch, named after the 12th century Bishop, Urban. It has had a history of continual destruction and restoration, as a result of warfare, neglect, and natural disaster. Llandaff has been a focal point of devastating attacks by Owain Glyndŵr and Oliver Cromwell. It was the second most damaged cathedral in the UK (after Coventry Cathedral), following Luftwaffe bombing during World War II, and subsequently restored by the architect George Pace. One of its main modern points of interest is the aluminium figure of Christ in Majesty (1954–5), by Jacob Epstein, which is suspended above the nave. In 2007, a lightning strike to its spire sent a surge through the building; which destroyed its organ. Its replacement, the largest to be built in the UK for over 40 years, was inaugurated in 2010. The Bishop's Palace, also known as Llandaff Castle or Bishop's Castle now in ruins, lies to the south of the cathedral. It is believed it was constructed at a similar date to Caerphilly Castle, in the late 13th century. It is also believed it was abandoned after being attacked and damaged by Glyndŵr in the 15th century. The gatehouse of the Palace survives, and the courtyard is now a public garden. Historically, Llandaff was informally known as a 'city', because of its status as the seat of the Bishop of Llandaff. This city status was never officially recognised, largely because the community did not possess a charter of incorporation. The ancient parish of Llandaff included a wide area. Apart from Llandaff itself, it included the townships of Canton, Ely, Fairwater, and Gabalfa. During the development of the South Wales coalfield and Cardiff Docks, the parish was gradually absorbed into the Borough of Cardiff during the 19th and 20th centuries. Seen as a clean and green up market countrified village location close to the fast developing city, many of the better off coal merchants and business people chose to live in Llandaff, including the Insole family. The house now known as Insole Court dates originally from 1856. Llandaff itself became a civil parish, and from 1894 to 1922, was part of the Llandaff and Dinas Powis Rural District. On 9 November 1922, the county borough of Cardiff was extended to include the area.

Демография

2011 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша Лландафтың халқы 8 997 адамды құрады, оның ішінде 4 309 ер адам және 4 688 әйел болды. Халықтың шамамен 65% христиан дінін ұстанатынын көрсетті, ал индуист және мұсылман дінін ұстанатындардың үлесі шамамен 1,5% болды, 30% дінсіз немесе дінін атамады.

Уэльс тілі

2011 жылғы санақта Ландаффтың 3 жастан асқан халқының 15,3%-ы валли тілінде сөйлейтіні анықталды, яғни 1337 адам. Бұл көрсеткіш 2001 жылғы санақтағы 15,4%-бен салыстырғанда аздап төмендеген. Лландафтағы Хабар тарату үйі 2019 жылдың қазаны мен 2020 жылдың шілдесі аралығында Кардиффтегі Орталық алаңға көшірілгенге дейін BBC Cymru Wales штаб-пәтері болып табылды. Оуэн Джон Томас жүргізген зерттеулер валли тілінің Ландаффтағы тарихи күшін көрсетеді. Оның "Yr Iaith Gymraeg yng Nghaerdydd c. 1800–1914" (Кардиффтегі валли тілі c. 1800–1914) кітабында Кардифф жолындағы конформист емес шіркеудің 1813 жылы валли тілінде болғаны айтылады. Оның еңбегі сонымен қатар 17 ғасырда валли тілі Ландафф көшелерінде басым тіл болғанын көрсетеді.

Басқару

Лландафф – Кардифф қаласының сайлау округі және қауымдастығы (cymuned). Бұл аймақта қауымдық кеңес жоқ. Лландафф сайлау округінің шекарасы солтүстік-батыста Радыр және Морганстаунмен, солтүстікте Лландафф Нортпен, оңтүстік-шығыста Риверсайдпен, оңтүстікте Кантонмен және батыста Фэйрвотермен шектеседі. Ауданда Кардифф кеңесінде екі кеңесші – Шон Дрисколл және Питер Хью Дженкинс өкілдік етеді, біріншісі Консервативтік партияның мүшесі, екіншісі – Еңбек партиясының мүшесі. Ұлыбритания Парламентінде Лландафф Кардифф Батыс сайлау округінің құрамына кіреді. Оның ең танымал депутаттары – бұрынғы Төменгі палата спикері Джордж Томас және Уэльстің бұрынғы бірінші министрі және Уэльс Еңбек партиясының жетекшісі Родри Морган. Қазіргі депутат – 2001 жылы сайланған лейборист Кевин Бреннан. Сенатта Лландафф Кардифф Батыс сайлау округінің бөлігі болып табылады, және 2011 жылдан бері оның депутаты – Еңбек партиясынан Марк Дрейкфорд, ол Родри Морган зейнетке шыққаннан кейін оның орнын иеленді. Сайлау округі Оңтүстік Уэльс Орталық сайлау аймағының құрамында, ондағы төрт қазіргі депутат – консерваторлар Эндрю РТ Дэвис және Джоэл Джеймс, Plaid Cymru-дан Rhys ab Owen және Heledd Fychan.

Мемлекеттік орта мектептер

Уэльс шіркеуінің Лландаф епископының мектебі, толық орта білім беретін, ағылшын тіліндегі білім беретін мектеп. Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf (Лландаффқа қызмет етеді, бірақ Лландафф Солтүстігінде орналасқан), уэльс тіліндегі білім беретін мектеп.

Мемлекеттік бастауыш мектептер

Danescourt бастауыш мектебі, ағылшын тілінде. Llandaff City Church in Wales бастауыш мектебі, ағылшын тілінде. Ysgol Pencae, уэльс тілінде оқытады.

Тәуелсіз мектептер

The Cathedral School, 3–18 жас аралығындағы балалар мен қыздарға арналған, ағылшын тілінде білім беретін мектеп. Howell's School, 3–18 жас аралығындағы қыздарға арналған, ағылшын тілінде білім беретін, жоғары сыныптарда балалар мен қыздар біріге оқиды.

Көлік

Лландаффқа Danescourt, Fairwater және Waun Gron Park теміржол станциялары қызмет көрсетеді; әрқайсысы собордан шамамен бір шақырымдай қашықтықта орналасқан. Cardiff City Line бойынша Кардифф қаласына және одан жарты сағат сайын пойыз қатынайды. Ландаф теміржол станциясы Солтүстік Лландафта орналасқан. Cardiff Bus компаниясының 1/2 (City Circle), 24/25 (Whitchurch), 62/63 (Radyr/Morganstown), 64/65 (Heath Hospital/Llanrumney), 66 (Danescourt) және Stagecoach компаниясының 122 (Tonypandy) бағыттары аймақ арқылы Кардифф қаласының орталығына және одан қатынайды. Батыс даңғылы (A48) аймақтың оңтүстігінен өтеді, шығысқа қарай Габалфаға және M4 J29-ға, ал батысқа қарай Элиге, Culverhouse Cross-қа және M4 J33-қа барады. Cardiff жолы оңтүстікке қарай Кардифф қаласының орталығына жетеді.