Райпур ауданының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Раипур ауданы – Үндістанның Чхаттисгарх штатындағы аудан. Оның әкімшілік орталығы Раипур қаласы. Бұл аудан минералды ресурстарға бай және көптеген қорықтарды қамтиды. 2 миллион халқымен Чхаттисгарх штатындағы ең көп халқы бар аудан болып табылады.

Тарих

Раипур ауданы, Шаттисгарх жазығының қалған бөлігі сияқты, бұрын Дакшина Косала деп аталып, Маурья империясының құрамында болған. Раипурдың жанындағы Арангта VI ғасырға жататын Гупта жазуы, аймақта Гуптаның үстемдігін көрсетеді. VII ғасырдың басында бұл аймақты қазіргі Махараштрадағы Бхандактағы буддалық мемлекет басқарды, оны Сюаньцзян сипаттаған. Бұл әулеттің бір тармағы кейіннен қазіргі Махасамунд ауданындағы Сырпурға көшіп, Дакшина Косаланың барлық аумағын бақылауына алды. Бұл мемлекеттің гүлденуі Тиварадева тұсында жетістікке жетті. Оның ұлы Сырпурдағы барлық храмдарға жазулар ойып салған. Кейін олар Шарабпуриялармен жеңіліп, Чхаттисгархтың қалған бөлігін басып алып, бірнеше ғасыр бойы билік етті. 9-ғасырдың басында Чедилерден шыққан деп есептеген Хайхаялар немесе Калачурилер аймақты бақылауға алды. Чхаттисгархты билеген алғашқы әулет Мугатунга болды. Оның немересі қазіргі Биласпур ауданындағы Ратанпурде астана құрды. Олардың аумағына қазіргі Раипур да кірді. Калачурилер келесі үш ғасыр бойы Ратанпурден аймақты басқарып, өрістеген храмдар салды. 12-ғасырға қарай олардың мемлекеттерінің көптеген шағын бөліктері әулеттің кіші князьдарына жекеленген иелік ретінде берілді, осылайша олардың билігі әлсіреп кетті. Содан кейін Раипур тармағындағы Хайхаялар күшейе бастады: олардың бірі жаудың 18 бекінісін басып алып, бұл Чхаттисгархтың 36 бекінісі деген атаудың пайда болуына себеп болды. Олар 1741 жылға дейін Амар Сингх Дева билікке келгенге дейін билік етті. 16-ғасырдың ортасында Раипурдің қазіргі билеушісі Кальян Сингх Акбардың алдына барып, Раджа және басқа да жоғары атақтармен марапатталды. Бұл Чхаттисгархтағы мұсылмандық ықпалдың алғашқы көрінісі болды, бірақ ол әрқашан шектеулі болды. 18-ғасырдың басында Калачурилер көптеген бөлінген кішігірім биліктердің үстемдігін жүзеге асырды, бірақ олардың билігі шамалы болды. Калачури билеушісі Рагхунат Сингх Ратанпурден шыққан соңғы тәуелсіз билеуші болды, ал 1740 жылы Маратха генералы Бхаскар Пант аймаққа басып кірді. Мұрагері жоқ, күйзеліске түскен Сингх көп қарсылық көрсетпеді, ал Маратхалар аймақты аз шығынмен басып алды. Рагхунат Сингх Маратха вассалы ретінде билік етуін жалғастырды. 1745 жылы Рагхунат Сингх қайтыс болды, ал Пант әулеттен адал Маратха вассалы болған Мохан Сингхті таққа отырғызды, ол 1758 жылға дейін билік етті, содан кейін оның ұлы Бхимбаджи Маратханың қолдауымен билікті иеленді. Бхимбаджи Нагпурден тәуелсіз билік етті, бірақ оның орнын басып алған інісі Венкоджи Нагпур сарайының саясатына қарағанда әкімшілікке аз қызығушылық танытты. Венкоджи аймақты басқару үшін суба, губернатор тағайындаса да, оған қарсылық болды, ал аймақтың нақты басқаруын Бхимбаджидің жесірі Ананди Бай және министрлер кеңесі жүзеге асырды. Ананди Байдың 19-ғасырдың басындағы қайтысынан кейін аймақты Нагпурдің өте еркін бақылауындағы бірнеше губернаторлар басқарды, олар көбінесе кеңсесін пайдаланып байыды. 1818 жылы үшінші англо-маратха соғысынан кейін британдық полковник аймақты басқарды. Британдықтар халықты маратхалардың, әсіресе олардың пиндари шабуылдарының "құрбаны" болғанын мәлімдеді. 1830 жылы елге Нагпурден субалар билік етті, бірақ Раипур үкіметпен байланыс орнатуға тым алыс болды. Бұл жағдай 1854 жылы Лапсе доктринасы бойынша Нагпурдың аннексиясына дейін жалғасты. Раипурдың билеушісі Амар Сингх 1750 жылға дейін Маратхалардың араласуынсыз билік етті. Оның қайтысынан кейін Маратха үкіметі оның иеліктерін тәркіледі, бірақ кейін оны ұлына қайтарып берді, оның отбасы тәуелсіздікке дейін кіріс құқығын сақтап қалды.

Raipur district, like the rest of the Chhattisgarh plain, was once known as Dakshina Kosala and considered to be under Maurya Empire. In Arang near Raipur, a Gupta inscription dated to the 6th century CE shows Gupta hegemony over the region. In the 7th century CE, the region was ruled by a Buddhist kingdom in Bhandak in modern day Maharashtra and was described by Xuanzang. A branch of this family later migrated to Sirpur in present day Mahasamund district, and later took control of the entirety of Dakshina Kosala. This kingdom's prosperity reached its height with Tivaradeva. His son inscribed almost all temples in Sirpur. They were later ousted by the Sharabpuriyas, who took control of the rest of Chhattisgarh and ruled for several centuries. The Haihayas or Kalachuris, who claimed descent from the Chedis, later took control of the region in the early 9th century. The Haihaiya ruled Mughatunga was the first of the dynasty to rule Chhattisgarh, and his grandson set up the capital in Ratanpur, modern Bilaspur district. Their territory included modern Raipur. The Kalachuris controlled the region from Ratanpur the next three centuries, building many temples throughout their kingdom. By the 12th century, many small portions of their realm were given as fiefdoms to minor princes of the family and their power declined. The Haihaiyas of the Raipur branch then began to gain strength: one of their kings conquered 18 , or forts, of the enemy lending an etymology to Chhattisgarh, the 36 forts. They ruled until the reign of Amar Singh Deva in 1741. In the mid 16th century, Kalyan Singh, current ruler of Raipur, took audience with Akbar and was rewarded with the title of Raja and other high titles. This was the first Muslim influence in Chhattisgarh, which would always remain limited. By the early 18th century, the Kalachuris had become the overlords of a large number of divided petty chiefdoms, but with little authority. The Kalachuri ruler Raghunath Singh was the final independent ruler from Ratanpur, and in 1740 the Maratha general Bhaskar Pant invaded the region. A despondent, heirless Singh did not put up much resistance, and the Marathas took the region with little loss. Raghunath Singh continued ruling as a Maratha vassal. In 1745, Raghunath Singh died and Pant installed Mohan Singh, a loyal Maratha vassal from the dynasty, on the throne, where he ruled until 1758 when his son Bhimbaji took control with Maratha support. Bhimbaji ruled virtually independently of Nagpur, but his brother Venkoji who succeeded him was far less interested in administration than Nagpur court politics. Although a subah, a governor, was appointed by Venkoji to administer the region for him, this was resisted and real administration of the region was done by Bhimaji's widow Anandi Bai and a council of ministers. After Anandi Bai's death in the early 19th century, the region was ruled by a series of governors under a very loose control of Nagpur and often exploited the office to become rich. After the Third Anglo Maratha war in 1818, a British colonel administered the region. British accounts claim the people were 'oppressed' by the Marathas, especially their pindari raids. The country returned to rule by subahs from Nagpur in 1830, but Raipur was too remote to have much contact with the government. This continued until the annexation of Nagpur under the Doctrine of Lapse in 1854. Amar Singh, the ruler of Raipur, continued ruling without Maratha interference until 1750. On his death, the Maratha government confiscated his holdings but later returned it to his son, whose family continued to hold revenue rights until Independence.

Мәдениет

Чхаттисгархи – бұл аймақтағы көптеген адамдардың сөйлейтін жергілікті тіл. Раут Нач, Девар Нач, Панти және Сува, Падки және Пандвани – музыкалық стильдер мен би-драмалардың бірнеше мысалы. Пандвани – бұл аймақта «Махабхаратаны» әнмен орындаудың танымал тәсілі. Әйелдер сари киюдің ерекше жолы – «качхора» киюді ұнатады. «Лугда» (сари) және «полкха» (блузка) киген, әшекейленген әйелдер Чхаттисгархтың дәстүрі мен мұрасының символы болып табылады. Әйелдер қолданатын әртүрлі әшекейлер: баандха (монетадан жасалған әшекей), күміс әшекей «сута», мұрынға «пхули», құлаққа «бали» және «хунти», «аинти» (көк қолға тағылатын күміс әшекей), патта, чора (білезіктер), белге кардхани (күмістен жасалған белбеу), жоғарғы қолға pounchhi сақинасы және аяқ саусағына бичхия. Ерлер де би сияқты шараларда кунди (моншақтан жасалған әшекей) және кадах (білезік) тағып безендіреді. Гори Гора, Сурти, Харели, Пола және Тиджа – бұл аймақтың негізгі мерекелері. «Шраван» айында тойланатын Харели – жасылдың белгісі. Бұл мерекеде шаруалар егіс машиналарын және сиырларды құрметтейді. Олар «бхельваның» (ауданның орман және ауылдарында өсетін, кашу ағашына ұқсас ағаш) бұтақтары мен жапырақтарын егістікке қойып, жақсы өнімді тілейді. Маусымдық аурулардың алдын алу үшін адамдар осы мерекеде үйлерінің кіреберісіне шағын ним бұтақтарын іледі. Байгалар Харелиден бастап он бес күн бойы (Ганеш-Чатуртиден кейінгі күні панчамиге дейін) шәкірттеріне емдеу тәсілдерін үйретеді. Бұл күні олар шәкірттерінің медициналық дағдыларын тексереді және олардың жетістіктеріне қанағаттанса, дәстүр бойынша медицинамен айналысуға рұқсат береді. Мұндай емтиханды өтпеген шәкірттер келесі жылдары, танылғанға дейін, тәсілдерді үйренуді жалғастырады. Балалар Харелиден Полаға дейін «геди» (бамбук үстінде жүру) ойынын ойнайды. Олар гедиде әртүрлі тәсілдерді көрсетіп, геди жарысына қатысады. Харели – Чхаттисгарх халқы үшін мерекелердің бастауы. Пола және Тиджа Харелиден кейін келеді. Адамдар Поланы бұқаларды құрметтеп тойлайды. Бұқалар жарысы да фестивальдің маңызды оқиғасы болып табылады. Балалар сазбалшықтан жасалған және саз дөңгелектерімен жабдықталған Нандия Бейл (Шива Иесінің көлігі Нанди) мүсіндерімен ойнайды. Тиджа – әйелдер мерекесі. Барлық үйленген әйелдер осы күні күйеулерінің игілігі үшін дұға етеді. Бұл дұғаны әйелдердің ата-аналарының үйінде орындау дәстүрге айналған. Олар мерекелік және рухани көңіл-күйде өздерінің туған жерлерінде уақыт өткізу үшін осы мүмкіндікті асыға күтеді. Чхаттисгарх мәдениетінің әр фестивалі мен өнерінде бірлік пен әлеуметтік келісім сезімі толыққанды. Капитал қала Райпурден шығатын және 10 жылдан бері жарияланып келе жатқан жалғыз түскі газет – «Джантасеришта».

Chhattisgarhi is the local language that most of the people in this area converse in. Raut Nacha, Dewar Nacha, Panthi & Soowa, Padki and Pandwani are some of musical styles and dance dramas. Pandwani is a famous musical way of singing Mahabharata in this region. Women are fond of 'Kachhora' a typical manner of wearing saree. Women wearing 'Lugda' (saree) and 'Polkha' (blouse) with set of ornaments are symbolic of tradition and heritage of Chhattisgarh. Various decorative items used by women are Baandha (necklace made of coins) and silver necklace 'suta', 'Phuli' for nose, 'Bali' and Khuntis for ears, 'Ainthi' (of silver worn on forearm), Patta, Choora (bangles), Kardhani on waist (a belt like thing made of silver), Pounchhi a ring for upper arm and Bichhiya worn on toes. Men also decorate themselves with Koundhi (necklace of beads) and Kadhah (bangle) for occasions like dances. Gouri Goura, Surti, Hareli, pola and Teeja are the main festivals of this area. Celebrated in the month of 'Shravan' Hareli is a mark of greenery. Farmers worship farm equipment and cows on this occasion. They place branches and leaves of 'Bhelwa' (a tree resembling cashew tree and found in the forests and villages of this district) in the fields and pray for good crop. People also hang small Neem branches at the main entrance of houses on this occasion to prevent occurrence of seasonal diseases. Baigas start teaching medicinal techniques to their disciples starting from Hareli for fifteen days (till panchami the next day of Ganesh Chaturthi). On this day, they examine their disciples for medical skills and if they satisfied with their performance, then traditionally they gives the acceptance to practice medicine. Disciples who fail in such examination continue to learn techniques in subsequent years till they succeed to be recognized. Children play 'gedi' (walking on bamboo) from the festival of hareli to pola. They display various feats on gedi and participate in gedi race. Hareli is also beginning of festivals for Chhattisgarhi people. Pola and Teeja follow Hareli. People celebrate POLA by worshipping Bullocks. Bull race is also a major event of the festival. Children play with Nandia Bail (Nandi the Vahan of Lord Shiva) idols made of clay and fitted with clay wheels. Teeja is the festival of women. All married women pray for the welfare of their husbands on this occasion. The custom is to perform this prayer at the parents' place of the women They eagerly wait for this occasion to come to spend some time at their birth places in festive and devotional mood. The feeling of togetherness and social harmony is filled in every festival and art of Chhattisgarh culture. one and only midday newspaper jantaserishta published from capitol city raipur sine 10 years

Чампаран (Чхаттисгарх) – қасиетті Валлабхачарьяның туған жері ретінде діни маңызға ие кішкентай қала.