Кіріспе

Свипдагр (Ежелгі скандинав тілінде: «көкке айналған күн») – екі ежелгі скандинавиялық Эдда жырларының – «Грогальдр» мен «Фйольсвиннсмалдың» батыры, олар «Свипдагсмал» деген бір жұмыстың ішінде кездеседі.

Сюжет

Свипдагрға өгей анасы "жазмысы бар қалыңдық" - Мэнглод құдайымен кездесуді тапсырады. Бұл көрінерінде орындауға мүмкін емес тапсырманы орындау үшін ол некромантия арқылы қайтыс болған анасы Груаның көлеңкесін шақырады, ол Прозалық Эддада да кездесетін болашақ көруші, оған үшін тоғыз сиқыр оқуын тапсырады. Ол солай істейді де, бірінші өлең күрт аяқталады. Екінші өлеңнің басында Свипдагр Мэнглодтың қамалына жетеді, онда күзетшімен сұрақ-жауап ойыны арқылы тексеріледі, ол күзетшіден өзінің нағыз атын жасырады (өзін Виндкалд(р) "Суық жел" деп таныстырады, өзін мұз алып ретінде көрсетуге тырысқандай). Күзетшінің аты Фьёльсвидр, ол Гримнисмил 47-де Одиннің аты. Оған қасқыр итттері Гери мен Гифр ілеседі. Қамал, оның тұрғындары және айналасы туралы он сегіз сұрақ пен жауаптан кейін, Свипдагр қақпалар тек бір адамға ғана ашылатынын біледі: Свипдагр. Ол өзінің кім екенін айтқанда, қамалдың қақпалары ашылады және Мэнглод күткен жарын қарсы алып, оны "қайта" қарсы алады.

Басқа материалдардан

Сол аттас чемпион, мүмкін, сол тұлға Прозалық Эдданың кіріспесінде, «Хеймскрингла» мен «Gesta Danorum» еңбектерінде кездеседі. Свипдаг есімді батыр – король Хролфр Кракидің серіктерінің бірі. Сонымен қатар, англосаксон жылнамасында Дейра патшасы Аелланың арғы тегінде Свебдаг есімді адам бар.

Интерпретация

XIX ғасырдан бері, Якоб Гриммнің (Jacob Grimm) еңбектерінен бастап, Мэнглод көптеген зерттеулерде Фрейя құдайымен теңестірілді. Швециялық ғалым Виктор Ридберг өзінің "Аталарымыздың құдайлары" атты балалар кітабында Свипдагрды Фрейяның күйеуі Одр/Оттармен байланыстырады. Оның мұндай тұжырымдамасының себептері "Undersökningar i germanisk mythologi" (1882) атты еңбегінің бірінші томында жазылған. Бұл ақындарға қатысты егжей-тегжейлі зерттеулер жасаған басқа ғалымдар: Хьяльмар Фальк (1893), Б. Сиймонс және Хьюго Геринг (1903), Олив Брей (1908), Генри Беллоус (1923), Отто Хёфлер (1952), Ли М. Холландер (1962), Лотте Мотц (1975), Айнар Олафур Свенссон (1975), Каролин Ларрингтон (1999) және Джон МакКиннелл (2005).