Кіріспе
Мали империясының негізін қалаушы және алғашқы билеушісі Сундиата Кейта (мандинка, малинке: ; 1217–шамамен 1255, Н'Ко жазуы: ߛߏ߲߬ߖߘߊ߬ ߞߋߕߊ߬; сонымен қатар Мандинг Диара, Малидің арыстаны, Соголон Джата, Соголонның ұлы, Наре Маган және Сого Сого Симбон Салаба) – Мали империясының князі және негізін қалаушы. Ол Мали билеушісі Манса Мусаның атасы болды, ол әдетте барлық уақыттағы ең бай адам деп есептеледі, бірақ оның байлығын дәл есептеуге сенімді жолдар жоқ. Жазбаша көздер Манде ауызша тарихын толықтырады, марокколық саяхатшы Мұхаммед ибн Баттута (1304–1368) және тунистік тарихшы ибн Халдун (1332–1406) Сандиатаның өлімінен кейінгі ғасырда Малиге саяхаттап, оның өмір сүргенін тәуелсіз растады. Малинке/Манинка халқының жартылай тарихи, бірақ аңызға толы «Сундиата жырлары» оның өміріне арналған. Бұл жырлар негізінен ауызша дәстүр арқылы жеткізілді, оны манинка гриоттары (джели немесе джелиу) ұрпақтан-ұрпаққа жеткізді. Оның билігі тұсында жарық көрген Манден хартасы ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұра тізіміне енген.
Sundiata Keita (Mandinka, Malinke: ; 1217–c. 1255, N'Ko spelling: ߛߏ߲߬ߖߘߊ߬ ߞߋߕߊ߬; also known as Manding Diara, Lion of Mali, Sogolon Djata, son of Sogolon, Nare Maghan and Sogo Sogo Simbon Salaba) was a prince and founder of the Mali Empire. He was also the great uncle of the Malian ruler Mansa Musa, who is usually regarded as the wealthiest person of all time, although there are no reliable ways to accurately calculate his wealth. Written sources augment the Mande oral histories, with the Moroccan traveller Muhammad ibn Battúta (1304–1368) and the Tunisian historian ibn Khaldun (1332–1406) both having travelled to Mali in the century after Sundiata's death, and providing independent verification of his existence. The semi historical but legendary Epic of Sundiata by the Malinké/Maninka people centers on his life. The epic poem is primarily known through oral tradition, transmitted by generations of Maninka griots (djeli or jeliw). The Manden Charter issued during his reign is listed by UNESCO as one of an intangible cultural heritage.
Тегі (Кеита немесе Конате?)
Кейбір бамбаралар мен мандинкалар Кейта есімінің мандинка тілінде "мұрагер" (таққа мұрагер) деген мағынаны білдіретінін, ал Сундиатаның нақты тегі Коннате (Малидегі француз тіліндегі жазу) немесе Конате екенін айтады, нұсқалары: Конате, Конате (Гамбиядағы ағылшын тіліндегі жазу, онда мандинкалар ең ірі этникалық топты құрайды). Сундиата Кейтаның әкесі Наре Маган Конате өздерінің нақты фамилиясын Конате деп алған, ал оның ізбасарлары "таққа күтіп отырған Кейталар" (таққа мұрагерлер) болған. Көптеген Батыс Африка қоғамдарында рулық топ отбасы атына ұқсас болуы мүмкін (мысалы, Жоф отбасы), бірақ Кеита мен Конате есімдері арасында мұндай ұқсастық жоқ. Екі тарап та Кеитаның нақты фамилия емес, корольдік атау екеніне келіседі, дегенмен көптеген ғылыми еңбектерде Сундиата Кеита деп аталады. Қазіргі таңда ғалымдар Сундиата Конате есімі бойынша бір пікірге келе алмады.