Кіріспе

1836 жылы Техас революциясының оқиғасы – Голиад қырғыны. Бұл оқиға 1836 жылдың 27 наурызында Рефухио шайқасы мен Колето шайқасынан кейін болды. Техас Республикасының Техас армиясынан 425–445 әскери тұтқын Техас штатының Голиад қаласында Мексика армиясы тарапынан жазаланды. Олар бірнеше апта ішінде босатылатынына сенген, бірақ олай болмады. Генерал Хосе де Уреаның кешірім сұрауына қарамастан, Мексика президенті және генералы Антонио Лопес де Санта-Аннаның бұйрығымен полковник Хосе Николас де ла Портилья бұл қырғынды жүзеге асырды. Текс армиясының барлық күші қаза тапты, бірақ 28 адам өлімге қимыл жасап қашып қалды. Олардың арасында кейіннен оқиға туралы жазба қалдырған Герман Эрренберг болды, ал Уильям Локхарт Хантер байонетпен жараланып, мылтықпен ұрылса да аман қалды. Франсита Алавестің ("Голиад періштесі" деп белгілі) араласуының арқасында тағы 20 адам дәрігер, аудармашы немесе жұмысшы болып қызмет етуге мүмкіндік алды. Сонымен қатар, Миллер және Нэшвилл батальонының 75 сарбазы да ақ ленталар тағып аман қалды. Қаза тапқандардың арасында Колето шайқасының командирі полковник Джеймс Фаннин және Рефухио шайқасының подполковнигі Уильям Уорд болды.

Өмірбаян

Санта-Анна Техас көтерілісшілерінің Матаморосқа бет алғанын білген соң, генерал Уреаны Техас жағалауымен солтүстікке қарай оларды тоқтату үшін жіберді. Уреа Матаморосқа келді және 1836 жылдың 31 қаңтарында жергілікті тұрғындардың қолдауын қамтамасыз етуге кірісті. 12 ақпанда Фаннин көптеген адамдарын алып, Голиадтағы Президио Ла-Баияны қорғауға барды, оны «Форт Дефианс» деп атады. 16 ақпанда Уреа 188 кавалерия және 205 жаяу әскермен Рио-Грандеден өтті. Ол өзіне қосылу үшін аймақтан 200-ге жуық техастық еріктілерді, тіпті бұрын техастықтарға жақсы көзбен қарағандарды да тартып алды. Джонсон және тағы төрт адам қараңғыда қашып, Фанниннің отрядына қосылды. Олар барлық тұтқындардың өлім жазасына кесілгенін хабарлады. Олар бұл туралы қашып кеткеннен кейін паналаған шаруа қожалығында айтты. 2 наурызда Агуа-Дулсе шайқасында Грант және оның қол астындағы шамамен 20 адам қаза тапты. 6 наурызда Санта-Анна басқаратын мексикалық әскерлер Аламоға шабуыл жасап, гарнизонды қырды. 14 наурызда полковник Уильям Уорд пен 200 адам, капитан Амон Б. Кіңнің Рефугиодағы қоныс аударушыларды эвакуациялауға жіберілген тобы, Уреаның әскерлерімен қоршалды. Уорд пен оның адамдары сол түні қатты жаңбырдың кезінде қашып кеткенімен, мексикалықтар Уордтың отрядының бір бөлігін қуып жетіп, 18 адамды өлтіріп, 31 адамды тұтқынға алды. 16 наурызда Рефугиода Кің мен оның тобы өлімге кесілді. Фанниннің хабаршысының біреуін ұстағаннан кейін, ол командирдің Голиадта күтіп, Кің мен Уорд қайтқаннан кейін шегіну жоспары жазылған хаттарды жеткізіп бара жатқанын білді. Ол 20-дан астам адамды мексикалықтар немесе қоныс аударушылар деп танып, босатып жіберді, осылайша Фанниннің күштеріне қарсы жорықта тұтқындарды алып жүруге кедергі келтірмеді. 19 наурызда Уреа жылдам ілгерілеп, Ла-Баия (Голиад) маңындағы ашық далада техастық армияның 300 адамын қоршап алды. Екі күндік Колето шайқасы болды, техастықтар бірінші күні қарсы тұрды. Мексикалықтар күшті күшеме және ауыр артиллерия алды. Осы қиын жағдайда Фаннин және көптеген адамдары 20 наурызда техастық күштерін тапсыруға дауыс берді. Олар шартты түрде босатылып, АҚШ-қа жіберілетініне сендірілді, олар қазір түрмеге айналған Голиад бекінісіне қайтарылды. Альберт Клинтон Хортон және оның отряды Фаннин отрядының алғы және артқы күзетшілері болды. Мексикалықтардың күшті күшіне тап болған көптеген адамдар қашып кетті, бірақ 18 адам тұтқынға алынып, Голиадқа қайтарылды. Уильям Парсонс Миллер мен Нэшвилл батальонының 75 сарбазы 20 наурызда тұтқынға алынып, 23 наурызда Голиадқа жеткізілді. 22 наурызда Уильям Уорд және Джорджия батальоны (80 адам және Уорд) Рефугио шайқасынан қашып шыққаннан кейін тапсырды. Викторияда 26 адам жұмысшы ретінде қалды, бірақ 55 тұтқын 25 наурызда Голиадқа жеткізілді.

Қазалау

Мексикалықтар техастықтарды Голиадқа алып кетті, онда олар Форт-Дефианста (Прессидио Ла-Баия) тұтқын ретінде ұсталды. Техас тұрғындары бірнеше аптадан кейін босатылатынын ойлады. Уреа Голиадтан кетіп, полковник Хосе Николас де ла Портильяны басқаруға қалдырды. Уреа Санта-Аннаға техастықтарға мейірімділік жасауды сұрап хат жазды. Санта-Анна қолдаған декрет бойынша, Мексика Конгресі 1835 жылдың 30 желтоқсанында қабылдаған заңға сәйкес, жауынгерлік қимылдарда қолға түскен қарулы шетелдіктер қарақшылар саналды және атылуға тиіс еді. Ол өзінің күнделігінде «өз жауапкершілігімнен мүмкіндігінше шығуға тырысқанын» жазды. Санта-Анна бұл өтінішке жауап ретінде Уреаға заңға бағынып, тұтқындарды атып тастауды бірнеше рет бұйырды. Келесі күні, 1836 жылдың 27 наурызындағы Пальма жексенбісінде Портилья 425-тен 445-ке дейінгі техастықтарды Форт-Дефианстан Бексар, Сан-Патрисио және Виктория жолдарымен, мексикалық әскерлердің екі қатары арасынан жүргізді. Аурулар мен жарақат алғандар шіркеуде қалды. Қалдықтардан шыққандарға отын мен басқа да керек-жарақтар жинауға жіберілді, олар жақын арада босатылатынына сенді. Мексикалықтар оларды солдаттардан қашып, кері бұрылуға мәжбүр етті, шатасқан техас көтерілісшілері жақыннан атып өлтірілді. Жарақат алғандарды ұрып-соғып, пышақтап өлтірді. Шіркеудегі аурулар мен жарақат алғандар төсектерінде атып өлтірілді, ал кейбіреулері шіркеу қабырғаларына қарай атылды. Қырық техастыққа жүру мүмкін болмады. Три Вилла батальонының капитаны Каролино Хуерта басшылығымен форт ішінде отыз тоғыз адам қаза тапты, полковник Гарай бір адамды, Джек Шеклфордты құтқарды. Фаннин өз адамдарының өлтірілгенін көрген соң, соңғы болып атылды. Оны мексикалық әскерлер шіркеу алдындағы аулаға алып барып, көзін байлап, креслоға отырғызды. Ол үш сұраныс жасады: жеке заттарын отбасына жіберуді, бетіне емес, жүрегіне оқ тигізіп өлтіруді және христиандық дәстүр бойынша жерлеуге рұқсат беруді. Сол күні техастықтардың барлығы өлтірілді, тек 28 адам өлімнен құтылу үшін өлі сықылдап жатып, қашып кетті. Олардың арасында кейіннен оқиғаны жазған Герман Эренберг, байнетке ұққанға және мылтықпен ұрылғанға қарамастан аман қалған Уильям Локхарт Хантер, сондай-ақ Шеклфордтың Қызыл Роверлерінің төрт мүшесі: Диллард Купер, Захария С. Брукс, Уилсон Симпсон және Исаак Д. Гамильтон болды. Франсита Алавестің (Голиадтың «Періштесі» деп белгілі) араласуының арқасында Шеклфордты қоса алғанда тағы 20 адам құтқарылды. Сондай-ақ Миллердің 75 әскері мен Нэшвилл батальоны да құтқарылды. Олар кейін Матаморосқа қарай жүріп кетті. Құтқарылғандарға ақ ленталар берілді, оларды кигенде еркін жүруге болатын. Оларға ленталарды шешпеуге кеңес берілді, өйткені мексикалық әскерлер Колетодан, Викториядан қашып келгендерді және осы қырғыннан аман қалғандарды іздеп жүрді.

Салдары

"Голиад" қырғыны "Құқықсыз қашу" қозғалысының күшеюіне себеп болды. Атылудан кейін техас тұрғындарының денелері үйіліп, өртеліп тасталды. Олардың күйген қалдықтары көмілмей, ашық жерде қалдырылып, құстар мен түлкілерге жем болды. 1836 жылғы маусымда генерал Томас Дж. Раск қырғын құрбандарының қалдықтарын тауып, ресми әскери жерлеуге бұйрық берді. Қалдықтар Президио-ла-Баиядан оңтүстік-шығысқа қарай жерленді. Кейіннен ол сақталды және Фаннин ескерткіші деп белгіленді. Қабірдің орны көп жылдар бойы ұмытылды, содан кейін бір топ балалар адам сүйектерінің сынықтарын тапты. Осы оқиға Уолт Уитменнің "Өзімнің әнім" атты өлеңінің 34-бөлімінде бейнеленген. Бұл өлең оның "Жеміс жапырақтары" атты жинағында жарияланған. 1939 жылы Рауль Жосе жасаған Фаннин ескерткіші қабір орнына орнатылды. Онда арт-деко стиліндегі рельефтік мүсін және қаза тапқандардың есімдері көрсетілген.