Кіріспе

Еңбекке қабілетті халықтың еңбекке қабілетсіз халыққа қатынасы – бұл әдетте еңбекке қатыспайтын (0-14 және 65 жастан асқан тәуелді жас топтары) және еңбекке қатысатын (15-64 жастағы өнімді жас топтары) халықтың жас аралығы. Бұл көрсеткіш өнімді халыққа түсетін жүктемені өлшеу үшін қолданылады. Тәуелділік коэффициентін ескеру үкіметтер, экономистер, банкирлер, бизнес, өнеркәсіп, университеттер және халық құрамындағы өзгерістердің салдарынан пайда көре алатын барлық маңызды экономикалық салалар үшін маңызды. Тәуелділік коэффициентінің төмен болуы еңбекке қабілетті адамдардың саны жеткілікті екенін көрсетеді. Бұл көрсеткіштің төмендеуі азаматтарға жақсы зейнетақы және денсаулық сақтау жүйесін құруға мүмкіндік береді. Ал жоғары коэффициент еңбекке қабілетті адамдарға қаржылық жағдайдың нашарлауын және саяси тұрақсыздыққа әкелуі мүмкін. Туу деңгейін арттыру және, әсіресе, жас жұмыс жасындағы адамдарды көші-қонға қабылдау тәуелділік коэффициентін төмендетудің тиімді жолдары болғанымен, болашақта автоматтандыру арқылы жұмыс орындарының азаюы осы стратегиялардың нәтижелілігіне әсер етуі мүмкін.

Кері реті

Тәуелділік коэффициентінің кері шамасы, кері тәуелділік коэффициенті бір тәуелді адамды қамтамасыз етуге жұмсалатын тәуелсіз еңбекке қабілетті адамдар санын көрсетеді (зейнетақы және балаларға жұмсалатын шығындар).

Еңбек күштерінен тәуелділік көрсеткіші

Еңбекке қабілетті халықтың тәуелділік коэффициенті (LFDR) қарттық тәуелділік коэффициентіне қарағанда дәлірек көрсеткіш, себебі ол барлық жастағы зейнеткерлердің жұмыс істейтін халыққа қатынасын (немесе еңбекке қабілетсіз халықтың еңбекке қабілетті халыққа қатынасын) өлшейді.

Жинақтау және тұрғын үй нарықтарына әсері

Жоғары тәуелділік коэффициенттері халықтың ұзақ мерзімді экономикалық өзгерістеріне, мысалы, жинақ деңгейіне, инвестиция деңгейіне, тұрғын үй нарықтарына және тұтыну үлгілеріне әкелуі мүмкін. Әдетте, жұмыс істеушілер зейнет жасына жақындаған сайын жинақтап бастайды, бірақ зейнеткерлер санының артуы және туу көрсеткішінің төмендеуі салдарынан бұл ұзақ мерзімді пайыздық ставкаларға әсер етеді. Егер демографиялық жағдай осы тенденцияны жалғастырса, жинақтар азаяды, ал ұзақ мерзімді пайыздық ставкалар өседі. Жинақ деңгейінің төмендеуі инвестиция деңгейінің төмендеуіне және экономикалық өсудің тежелуіне алып келеді, себебі инвестициялық жобаларға бөлiнетiн қаржы азаяды. Еңбек күші мен тұрғын үй нарықтары арасында байланыс бар, сондықтан елде жоғары жас тәуелділік коэффициенті болған жағдайда, еңбек күшінің азаюына байланысты тұрғын үй нарығына инвестициялар төмендейді.

Шешімдер

Төмен тәуелділік коэффициенттері экономикалық өсуді ынталандырады, ал жоғары тәуелділік коэффициенттері экономикалық өсуді баяулатады, себебі көптеген тәуелділер аз немесе мүлдем салық төлемейді. Ел ішінде тәуелділік коэффициентін төмендетудің бір жолы – жас адамдардың иммиграциясын ынталандыру. Бұл экономикалық өсімді күшейтеді, өйткені көбірек жас ересектер елге көшіп келсе, еңбекке жарамды халықтың саны артады. Әйелдердің еңбек нарығына қатысуының артуы еңбекке жарамды халықтың өсуіне үлес қосты, бұл ел үшін тәуелділік коэффициентін толықтырады. Әйелдерді жұмыс істеуге ынталандыру тәуелділік коэффициентін төмендетуге көмектеседі. Көбірек әйелдер жоғары білім алып жатқандықтан, олардың бала туу ықтималдығы төмендеп, туылу көрсеткіштері де төмендеуде. Өнімділікпен салмақталған еңбек күшінің тәуелділік коэффициентін (PWLFDR) қолдану, тіпті қартайып бара жатқан немесе азайып жатқан халықтың өнімділігін арттыру арқылы тәуелді (негізінен қарт) халыққа тұрақты қолдау көрсетуге қабілетті екенін көрсетеді. PWLFDR бағалауларының салдары ретінде білім беруге және өмір бойы оқуға, балалар денсаулығына, сондай-ақ мүгедек жұмысшыларды қолдауға инвестиция салу ұсынылады. Елдің халқының құрылымы – елдің экономикалық жағдайын анықтаудағы маңызды фактор. Жапония – қартайып бара жатқан халықтың жарқын мысалы. Оларда 65 жастан асқан адамдардың саны 1:4 арақатынаста. Бұл олар үшін қиындық тудырады, өйткені барлық қарт адамдарды күтіп ұстауға жұмыс істейтін жастағы жеткілікті адам жоқ. Руанда – жас халықпен күресіп жатқан халықтың тағы бір мысалы (кейде «жастардың өрбуі» деп те аталады). Бұл екі ел де демографиялық өту үлгісінің қарама-қарсы кезеңдерінде болғанына қарамастан, жоғары тәуелділікпен күресуде.

Сын

Тәуелділік коэффициенті көптеген егдескерлердің жұмыс істейтінін, ал көптеген жастардың жұмыс істемейтінін ескермейтіні және егдескерлердің денсаулығының жақсаруы сияқты, оларды экономикалық жағынан кем тәуелді ете алатын басқа да тенденцияларды жасырғаны үшін сыналған. Экономикалық тәуелділік коэффициенті (жұмыссыз және зейнеткерлердің саны жұмыс істейтіндердің санына бөлінген) сияқты баламалы көрсеткіштер осы шамадан тыс қарапайымдауды түзетуге тырысады, бірақ өнімділік пен жұмыс уақытының әсерін назарға алмайды.