Кіріспе

Ежелгі Израильде бас діни қызметкер киетін киім.

Эфод (ʾēfōḏ; /ɛ//f//ɒ//d/ немесе '/iː//f//ɒ//d/) – еврей Киелі кітабында айтылғандай, Израильдің Бас діни қызметкері киетін алжапқыш түрі, ежелгі израильдік мәдениетте құрметтелген артефакт және нысан, оракул тәжірибелерімен және діни рәсімдермен тығыз байланысты болған. Самуил кітабында және Шығармалар кітабында Дәуіт Келісім сандығының алдында билегенде эфод кигені (2 Самуил 6:14, 1 Шығармалар 15:27) айтылады, сондай-ақ Нобтағы киелі орында тұрған және артында қылышы бар эфод туралы да жазылған (1 Самуил 21:9). Мысырдан шығу және Леуіліктер кітабында, эфод Бас діни қызметкердің ресми киімі ретінде жасалғаны сипатталған (Мысырдан шығу 28:4+, 29:5, 39:2+; Леуіліктер 8:7).

Сипаттама

Киелі кітапта ефодты киген кезде, әдетте, зығыр матадан жасалған киім ретінде сипатталады, бірақ Самуил кітабында айтылғандай, ол ешқандай толық киім болған жоқ. 1 Жылнама 15-те Дәуіт "жақсы зығырдан тігілген халат киген, сондай-ақ сандықты көтерген леуіліктердің барлығы да зығыр ефод киген" және 2 Самуил 6:14-те "Дәуіт зығыр ефод киген" делінеді. Ефодты киюдің діни және рәсімдік маңызы зор болған сияқты, өйткені Нобтағы 85 діни қызметкер ефод киетін адамдар ретінде нақты айқындалған; Масорет мәтіні оларды зығыр ефодтары деп сипаттаса да (1 Самуил 22:18), бұл сөз Septuagint нұсқасында жоқ, сондай-ақ Septuagint Дәуіт пен Самуилдың ефодпен белдеуін сипаттағанда да кездеспейді. Сондықтан, кейбір мәтінтанушылар Масорет мәтініндегі бұл сөзді кейінірек қосылған редакциялық түзету деп санайды. Еврей дәстүрі бойынша гелиодорды білдіреді, ал Киелі кітап зерттеушілері ефодтың осы өте салтанатты түріне қарапайым бастамалардан (Самуил кітабында сипатталған қарапайым зығыр түрінен) дамыған болуы мүмкін деп есептейді, дәл сол сияқты, өте литургиялық манипул қарапайым қолшағырдан қалай дамыған. Самуил кітабында Саул немесе Дәуіт Құдайдан кеңес алғысы келгенде, олар діни қызметкерден ефодты сұрағандығы айтылады. Нобтағы бұйым, басқа бір заттың артында сақталғандықтан, біршама дербес болғанға ұқсайды, ал Гедеон мен Миқадан жасалған алтыннан жасалған заттар, әрине, киім болмаған. Гедеон шайқаста жеңіп алған алтыннан ефод жасады; Гинцбергтің "Жүдей аңыздары" кітабында былай делінген: "Бас діни қызметкердің кеуде қалқанында Иосиф он екі рудың арасында тек Ефреммен бейнеленген, Манаса жоқ еді. Өз руының намысына тиген бұл кемшілікті жою үшін Гедеон Манасаның атын жазылған ефод жасады. Ол оны Құдайға арнады, бірақ оның өлімінен кейін оған құлшылық етуге көшті. Сол кезде израильдіктер Белзебубқа құлшылық етуге бейім болғандықтан, әрдайым қалталарында осы құдайдың кішкентай бейнесін алып жүрді және оны жиі алып, ықыласпен сүйді". Киелі кітапқа сәйкес, бұл әрекет бүкіл Израильдің тағы да Құдайдан бет бұруына және Гедеон мен оның отбасының құрылуына әкелді. Гедеон көптеген әйелдерінен 70 ұл өмірге әкелді. Оның Сихемдік тоқалдықтан Әбумәлік есімді ұлы болды, ол "әкеме хан" дегенді білдіреді.

Апокрифтік әдебиетте

Пайғамбарлардың ежелгі апокрифтік өмірбаяндарына сәйкес, Зәкәрия ибн Еходайдың қайтысынан кейін ғибадатхананың рухани қызметкерлері енді Иеміздің періштесінің көрінісін көре алмады, ефод арқылы болжам айта алмады және Киелілердің Киелісінен жауап ала алмады.