Сантьяго-дель-Эстеро – Аргентинаның ежелгі қаласы, тұңғыш испандық қонысы. 252 мың халқы бар, елдің 12-ші ірі қаласы. Тарихы, географиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сантьяго-дель-Эстеро (испанша: Santiago del Estero, «Көл үстіндегі Сантьяго») – Аргентинаның солтүстігіндегі Сантьяго-дель-Эстеро провинциясының астанасы. Халқы 252 192 адамды құрайды, бұл оны елдегі он екінші ірі қалаға айналдырады, ал ауданы 2116 км²-ды құрайды. Қала Дульсе өзенінің жағасында және 9-шы ұлттық тас жолында, Буэнос-Айрестен солтүстік-батысқа қарай 1042 км қашықтықта орналасқан. Шамамен 455 жылға жуық тарихы бар Сантьяго-дель-Эстеро, қазіргі Аргентина аумағында испандықтар құрған алғашқы қала. Осы себепті, оған «Madre de Ciudades» (Қалалардың анасы) деген лақап ат қойылған. Сонымен қатар, ол ресми түрде «қалалардың анасы және фольклордің ошағы» деп жарияланды. Қалада 1973 жылы құрылған Сантьяго-дель-Эстеро ұлттық университеті және 1960 жылы құрылған Католикалық университеті орналасқан. Басқа да қызығушылық тудыратын орындарға қалалық собор, Санто-Доминго монастыры және провинциялық археология музейі жатады. Сантьяго-дель-Эстеро әуежайы қаланың солтүстігінде 6 шақырым қашықтықта орналасқан және Буэнос-Айрес пен Сан-Мигель-де-Тукуманға үздіксіз рейстер қатынайды. Климаты субтропиктік, қысы салқын және құрғақ, ал жазы ылғалды. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 600 мм, климат жылы. Сантьяго-дель-Эстеро және оның аймағында кечуа тілінің жергілікті диалектінде сөйлейтін шамамен 100 000 адам бар, бұл оны инка тілінің ең оңтүстік нүктесіне айналдырады. Бұл қазіргі Аргентинада сақталған сирек жергілікті тілдердің бірі.
Santiago del Estero (sanˈtjaɣo ðel esˈteɾo, Spanish for Saint James Upon The Lagoon) is the capital of Santiago del Estero Province in northern Argentina. It has a population of 252,192 inhabitants, making it the twelfth largest city in the country, with a surface area of 2,116 km2. It lies on the Dulce River and on National Route 9, at a distance of 1,042 km north northwest from Buenos Aires. Estimated to be 455 years old, Santiago del Estero was the first city founded by Spanish settlers in the territory that is now Argentina. As such, it is nicknamed "Madre de Ciudades" (Mother of Cities). Similarly, it has been officially declared the "mother of cities and cradle of folklore." The city houses the National University of Santiago del Estero, founded in 1973, and the Universidad Católica, founded in 1960. Other points of interest include the city's Cathedral, the Santo Domingo Convent, and the Provincial Archeology Museum. The Santiago del Estero Airport is located 6 kilometres north of the city, and has regular flights to Buenos Aires and San Miguel de Tucumán. The climate is subtropical with cool dry winters and wet humid summers. It receives an average annual precipitation of 600 mm, and the climate is warm. Santiago del Estero and its region are home to about 100,000 speakers of the local variety of Quechua, making it the southernmost outpost of the language of the Incas. It is one of the few indigenous languages surviving in modern Argentina.
Тарих
Чилиден 1543 жылдан бастап жасалған бірқатар барлау экспедицияларынан кейін, Сантьяго-дель-Эстеро-дель-Ньюэво-Маэстраго 1553 жылдың 25 шілдесінде Франсиско де Агирре құрды (кейбір тарихшылар оның нағыз негізін 1550 жылға жатқызады). Аргентинаның ең ежелгі қаласы болғанымен, ол бұрынғы испан отарлық сәулетінен көбінесе тек бірнеше шіркеулер сақталған. 1576 жылы Солтүстік Аргентинаның губернаторы әскерге үлкен темір массасын іздеуді тапсырды, ол туралы жергілікті халықтың қаруларында қолданғанын естіген. Олар бұл аймақты «Аспандық далалар» деп атады, испан тіліне «Кампо-дель-Сьело» деп аударған. (Бұл термин қазір Чако және Сантьяго-дель-Эстеро провинцияларының шекарасында орналасқан қорғалатын аумақты білдіреді, онда 4000-5000 жыл бұрын Голоцен дәуірінде құлаған деген болжаммен темір метеориттерінің тобы табылды. 2015 жылы полиция қорғалатын метеориттердің тонынан астамды ұрлауға тырысқан төрт контрабандисті ұстады.) Қала Рио-де-ла-Плата вице-корольдігі кезінде Сан-Мигель-де-Тукуман интендантының астанасы және оның алғашқы епископының ордасы болды, кейін олар тиісінше Сальта мен Кордоваға көшірілді. Сантьяго-дель-Эстеро кең, бірақ көбінесе жартылай шөлейтті ауыл шаруашылығы аймағының ортасында орналасқан. Бастапқыда құрғақ орманды аймақ болғандықтан, 19 ғасырда квебрахо ағашының көптігі британдық капиталға ағаш өңдеу өнеркәсібін тартты, нәтижесінде кең ауқымды ормандар жойылды; британдық меншіктегі Орталық Аргентина темір жолы 1884 жылы қалаға жетті. 1948 жылы провинция жас перонист белсендісі Карлос Артуро Хуаресті губернаторлыққа сайлады. 20 ғасырдың екінші жартысында Сантьяго-дель-Эстероның маңызды саяси тұлғасы болған ол жергілікті саясатта (биліктен тыс болған кезде де) маңызды рөл атқарды. Нағыз каудильо (күшті адам) болған оның жақсы мінезі оппозициялық тұлғаларға қатысты қатыгездігін жасырды. 1950 жылы жақын жердегі Кирога тоғанының (Рио-Дульседе) құрылысы қаланың созылмалы су тапшылығын жеңілдетті және мақта мен зәйтүнге негізделген жергілікті ауыл шаруашылығының өсуіне көмектесті. Қаланың алғашқы жоғары білім беру мекемесі – Instituto Superior del Profesorado (педагогикалық училище) 1953 жылы құрылды. Қала 1950-ші жылдардан бастап тоқыма фабрикалары және басқа да жеңіл өнеркәсіптерге негізделген айтарлықтай өндіріс секторын дамытты, бірақ мемлекеттік сектор ең ірі жұмыс беруші болып қала берді. Сантьяго-дель-Эстероның халқы 1970 жылы 100 000-ға жетті. Хуарес 1990-шы жылдары қарсыластарының өліміне бұйрық берді, атап айтқанда 1996 жылы бұрынғы губернатор Сесар Итурре және 1998 жылы епископ Герардо Суэльдо. Алайда, 2002 жылы екі жергілікті әйелдің өлімі Хуарестің сақшысы Антонио Муса Азарға байланысты болды, және билігін сақтап қалу үшін Хуарес отставкаға кетті (өзінің әйелін, Нина Хуаресті губернатор етіп тағайындады). Қаланың басқа провинциялармен байланысын қамтамасыз ететін басты жол – 9-шы ұлттық жол, ол оңтүстікке қарай Кордова, Росарио және Буэнос-Айрес қалаларымен, ал солтүстікке қарай Сан-Мигель-де-Тукуман, Сальта және Сан-Сальвадор-де-Хухуй қалаларымен байланыстырады. 64-ші ұлттық жол қаланы Катамарка провинциясының астанасы Сан-Фернандо-дель-Валье-де-Катамаркамен байланыстырады. 2008 жылдың қарашасында қаладағы бұрынғы автобус терминалын ауыстырған жаңа алыс қашықтықтағы автобус терминалы ашылды.
After a series of exploratory expeditions from Chile starting in 1543, Santiago del Estero del Nuevo Maestrazgo was founded on July 25, 1553, by Francisco de Aguirre (although some historians consider its true foundation to be in 1550). Although it is the oldest city in Argentina, it preserves little of its former Spanish colonial architecture, except for several churches. In 1576, the governor of a province in northern Argentina commissioned the military to search for a huge mass of iron, which he had heard that Natives used for their weapons. They called the area "Heavenly Fields," translated into Spanish as Campo del Cielo. (This term now refers to a protected area situated on the border between the provinces of Chaco and Santiago del Estero, where a group of iron meteorites were found, estimated as having fallen in a Holocene impact event some 4,000–5,000 years ago. In 2015, Police arrested four alleged smugglers trying to steal more than a ton of protected meteorites.) The city was the capital of the Intendency of San Miguel de Tucumán during the Viceroyalty of the Río de la Plata, and first seat of its bishop; those were later moved to Salta and Córdoba respectively. Santiago del Estero stands in the middle of an extensive but largely semi arid agricultural region. Originally a dry forest area, the abundance of quebracho attracted timber industries of British capital during the 19th century, leading to extensive deforestation; the British owned Central Argentine Railway reached the city in 1884. The province, in 1948, elected a young Peronist activist, Carlos Arturo Juárez, as its Governor. Santiago del Estero's central political figure during the second half of the 20th century, he soon became indispensable to local politics (even out of power). A true Caudillo (strongman), his amiable demeanor belied a record of ruthlessness towards opposition figures. The construction of the nearby Quiroga Dam (on the Río Dulce) in 1950, eased the city's chronic water shortage and spurred the growth of local agriculture, based on cotton and olives. The city's first school of higher education, the Instituto Superior del Profesorado (a normal school), was established in 1953. The city developed a sizable manufacturing sector based on textile mills and other light industry from the 1950s on, though the public sector remained the largest employer. Santiago del Estero's population reached 100,000 in 1970. Juárez, by the 1990s, was readily ordering his opponents' deaths, notably that of former Governor César Iturre in 1996 and of Bishop Gerardo Sueldo in 1998. The 2002 deaths of two local women, however, were traced to Juárez's assassin, Antonio Musa Azar, and in an attempt to retain power, Juárez resigned (appointing his wife, Nina Juárez, governor). The city's main road connection to other provinces is National Route 9, which connects it to the cities of Cordoba, Rosario and Buenos Aires to the south and San Miguel de Tucumán, Salta and San Salvador de Jujuy to the north. National Route 64 connects the city to San Fernando del Valle de Catamarca, the capital of Catamarca Province. In November 2008, a new long distance bus terminal was inaugurated, replacing the previous bus terminal in the city.
Мәдениет
Сантьяго-дель-Эстеро тарихымен байланысты маңызды тұлғалардың бірі – Аргентина Тәуелсіздік соғысы кезінде Солтүстік армиясының жергілікті батальонын басқарған полковник Хуан Франсиско Борхес (жазушы Хорхе Луис Борхестің әулетінен), сондай-ақ 19 ғасырдың суретшісі Фелипе Табоада, және Франсиско Рене мен Марио Роберто Сантучо, Partido Revolucionario de los Trabajadores (Жұмышылар революциялық партиясы, PRT) мен Ejército Revolucionario del Pueblo (Халық революциялық армиясы, ERP) ұйымдарының негіз қалаушылары. Бұл екі ұйым 1970 жылдардағы наразылық толқыны кезінде ең ірі партизандық ұйымдар еді. Қала көптеген көрнекті аргентиналық суретшілердің туған жері, мысалы, Рамон Гомес Корнет, Карлос Санчес Грамахо, Альфредо Гогна, Рикардо және Рафаэль Туриньо – бейнелеу өнерінде, ал Хорхе Вашингтон Абалос, Бернардо Канал Фейжо, Клементина Роза Кенель, Альберто Тассо, Карлос Вирджилио Зюрита және Хулио Каррерас (h) – әдебиетте. Сантьягоның музыкалық мұрасы – қаланың ең маңызды мәдени ерекшеліктерінің бірі, оның ерекше фольклоры – чакарера мен самба. Белгілі суретшілер мен топтардың қатарында Manseros Santiagueños, Абалос ағайындары (Адольфо және Альфредо Абалос басшылығымен), Хасинто Пидра және Dúo Coplanacu бар.
Some important figures related to the history of Santiago del Estero are Colonel Juan Francisco Borges, who led the local battalion of the Army of the North during the Argentine War of Independence (and an ancestor of writer Jorge Luis Borges), the 19th century painter Felipe Taboada, as well as Francisco René and Mario Roberto Santucho, founders of the Partido Revolucionario de los Trabajadores (Workers' Revolutionary Party, PRT) and the Ejército Revolucionario del Pueblo (People's Revolutionary Army, ERP), the two leading guerrilla organizations during the wave of unrest in the 1970s. The city is home to numerous important Argentine artists, such as Ramon Gómez Cornet, Carlos Sánchez Gramajo, Alfredo Gogna, Ricardo and Rafael Touriño in visual arts, and Jorge Washington Ábalos, Bernardo Canal Feijóo, Clementina Rosa Quenel, Alberto Tasso, Carlos Virgilio Zurita and Julio Carreras (h) in literature. Santiago's musical heritage is one of the most important cultural aspects of the city, with typical folklore chacarera and zamba. Some renowned artists and groups include the Manseros Santiagueños, the Ábalos Brothers (led by Adolfo and Alfredo Ábalos), Jacinto Piedra and Dúo Coplanacu.
Спорт
Қалада 2015 жылы Аргентинаның Ұлттық баскетбол лигасының чемпионы – «Ассоциация Атлетика Квимса» клубы орналасқан. Команда өз үй ойындарын «Estadio Ciudad de Santiago del Estero» стадионында өткізеді. 2021 жылы Сантьяго-дель-Эстеро қаласында «Estadio Único Madre de Ciudades» стадионы ашылды. Бұл стадионда 2023 жылғы 20 жасқа дейінгі футболдан әлем чемпионатының он кездесуі өтеді деп жоспарлануда.
The city is home to the Asociación Atlética Quimsa, 2015 champion of Argentina's Liga Nacional de Básquet. The team plays its home games at the Estadio Ciudad de Santiago del Estero. In 2021, the Estadio Único Madre de Ciudades was inaugurated in Santiago del Estero. The stadium is expected to host ten matches of the 2023 FIFA U 20 World Cup.