Кіріспе

Ағаштың негізгі ағаш осі Ботаникада, дің (немесе боль) – ағаштың сабағы және негізгі ағаш осі, ол ағаштарды анықтауда маңызды рөл атқарады және түрлеріне қарай діңнің төменгі және жоғарғы бөліктері айқын ерекшеленеді. Ағаш өндірісі үшін дің – ағаштың ең маңызды бөлігі.

Пайда болуы

Дөңгелектер "нағыз" ағаш өсімдіктерінде де, пальмалар және басқа да монокотиледонды өсімдіктер сияқты ағаш емес өсімдіктерде де кездеседі, бірақ ішкі физиологиясы әр жағдайда әртүрлі болады. Барлық өсімдіктерде дөңгелектер уақыт өте келе екіншілік өсу немесе монокотиледонды өсімдіктерде жалған екіншілік өсу арқасында қалыңдайды. Дөңгелектер зақымдануға осал, соның ішінде күн күйігіне де ұшырауы мүмкін.

Сөздік

Ағаш өңдеу үшін кесілген ағаштарды әдетте бөлік деп атайды; егер олар белгілі бір ұзындықта кесілсе, бөлікшелер деп атайды. "Лог" термині ағылшын тілінде тамырланбаған, тамырлары жұлынған, жерден қиылған кез келген ағаш діңгесін бейресми түрде сипаттау үшін қолданылады. Көгілдір - ағаш қиылғаннан кейін жерде қалған діңгесінің бөлігі, немесе тамырлары топырақтан шығарылмаған, тамырлары сақталған құлаған ағаштың жерге батқан ұшы.

Түйенің құрылысы

Сабақ бес негізгі бөліктен тұрады: сыртқы қабық, ішкі қабық (флоэма), камуб, шөп ағашы (тірі ксилем) және өзек (өлі ксилем). Ағаш сыртынан бастап ішке қарай:

Бірінші қабат – сыртқы қабық; бұл діңнің қорғаныш сыртқы қабаты. Оның астында флоэма деп аталатын ішкі қабық орналасқан. Флоэма тамырдан сабаққа және керісінше қоректік заттарды тасымалдайды. Келесі қабаты – камбиум, ол сыртқа қарай флоэма жасушаларын, ал ішке қарай ксилема жасушаларын жаңарту үшін бөлінетін, дифференциацияланбаған жасушалардың өте жұқа қабаты. Камбиумда сабақтың өсу меристемі орналасқан. Камбиумның тікелей ішінде шөп ағашы, яғни тірі ксилема жасушалары болады. Осы жасушалар ағаш бойымен суды тасымалдайды. Ксилема ағаш ішінде крахмал да сақтайды. Ағаштың ортасында өзек орналасқан. Өзек – шайырлар мен минералдармен толтырылған өлі ксилема жасушаларынан тұрады; бұл заттар ағаш ортасында басқа организмдердің өсуіне және зиян келтіруіне кедерес жасайды.