Псориаздық артрит және оның ұзақ мерзімдік қабынуы
Psoriatic arthritis
Псориаздық артрит – бұл қабынулы буын ауруы, псориазбен байланысты. Саусақтардың ісінуі, тері зақымдануы жиі кездеседі. HLA B*27 генінің ролі зерттелген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұзақ мерзімді қабынулы артрит
Long term inflammatory arthritis
Псориатикалық артрит (ПСА) – псориазбен ауыратын адамдарда кездесетін ұзақ мерзімді қабынулы артрит. Псориаздық артриттің ерекше белгісі – саусақтар мен аяқ саусақтарының толық ісінуі, шұбат сияқты көрінуі ("шұбат саусақ"). Псориаздық артритпен ауыратын адамдардың шамамен 40–50% HLA B*27 генотипіне ие. Псориаздық артрит қабынуға алып келеді, ал зардап шеккен буындар көбінесе қызыл немесе жылы болады. Псориаздық артрит тек қол мен білезік буындарына ғана емес, сонымен қатар саусақтарға, тырнақтарға және теріге де әсер етеді. Саусақтарда немесе аяқ саусақтарында шұбат сияқты ісіну, дактилит деп аталатын жағдай пайда болуы мүмкін. Псориаз көбінесе қабыршақты тері зақымдарымен көрінеді, олар көбінесе бас терісі, крумпица және кіндік сияқты созылатын беттерде байқалады. Псориаздық артритте сакральды аймақта (арқаның төменгі бөлігі, құйрық сүйегінің үстінде) ауырсыну пайда болуы мүмкін, рентген суретінде ол "стақандағы қалам" тәрізді көрінеді.
Psoriatic arthritis (PsA) is a long term inflammatory arthritis that occurs in people affected by the autoimmune disease psoriasis. The classic feature of psoriatic arthritis is swelling of entire fingers and toes with a sausage like appearance ("sausage digit"). Approximately 40–50% of individuals with psoriatic arthritis have the HLA B*27 genotype. Psoriatic arthritis is inflammatory, and affected joints are generally red or warm to the touch. In addition to affecting the joints of the hands and wrists, psoriatic arthritis may affect the fingers, nails, and skin. Sausage like swelling in the fingers or toes, known as dactylitis, may occur. Psoriasis classically presents with scaly skin lesions, which are most commonly seen over extensor surfaces such as the scalp, natal cleft and umbilicus. In psoriatic arthritis, pain can occur in the area of the sacrum (the lower back, above the tailbone), which on X ray gives a "pencil in cup" appearance.
Дифференциалдық диагностика
Псориаздық артриттің клиникалық көрінісін бірнеше жағдайлар шатастыруы мүмкін, оның ішінде ревматоидты артрит, остеоартрит, реактивті артрит, подагралық артрит, жүйелік қызыл жегі және ішек қабыну ауруларымен байланысты артрит. Сондай-ақ, IL 23 ингибиторы – рисанкизумаб та. Биологиялық препараттар аз және ауыр инфекциялардың қаупін арттыруы мүмкін. Сирек жағдайларда, олар нерв жүйесінің ауруларымен, қан ауруларымен немесе кейбір түрдегі қатерлі ісіктермен байланысты болуы мүмкін.
Several conditions can mimic the clinical presentation of psoriatic arthritis including rheumatoid arthritis, osteoarthritis, reactive arthritis, gouty arthritis, systemic lupus erythematosus, and inflammatory bowel disease associated arthritis. and the IL 23 inhibitor risankizumab. Biologics may increase the risk of minor and serious infections. More rarely, they may be associated with nervous system disorders, blood disorders or certain types of cancer.
Стероидті емес қабынуға қарсы дәрілер
Көбінесе псориаздық артритке бастапқыда ибупрофен және напроксен сияқты НҚҚҚ (қабынуға қарсы емес препараттар) тағайындалады, одан кейін диклофенак, индометацин және этодолак сияқты күштірек НҚҚҚ қолданылады. НҚҚҚ асқазан мен ішекке тітіркендік тудыруы мүмкін, ал ұзақ мерзімді қолдану асқазан-ішек қан кетуіне әкелуі мүмкін. Коксибтер (COX 2 ингибиторлары), мысалы, целекоксиб немесе эторикоксиб, дәстүрлі НҚҚҚ-ға қарағанда асқазан-ішек жаралары мен қан кету асқынуларының тәуекелін статистикалық тұрғыдан 50-66%-ға төмендетумен байланысты, бірақ миокард инфаркті (МИ) немесе жүрек ұстамасы және инсульт сияқты жүрек-қантамырлық оқиғалардың жиілігін арттырады. COX 2 ингибиторлары да, басқа да таңдаусыз НҚҚҚ-ның да бүйректерге зақым келтіруді қоса, потенциалды қосымша әсерлері болуы мүмкін.
Typically the medications first prescribed for psoriatic arthritis are NSAIDs such as ibuprofen and naproxen, followed by more potent NSAIDs like diclofenac, indomethacin, and etodolac. NSAIDs can irritate the stomach and intestine, and long term use can lead to gastrointestinal bleeding. Coxibs (COX 2 inhibitors) e. g. celecoxib or etoricoxib, are associated with a statistically significant 50 to 66% relative risk reduction in gastrointestinal ulcers and bleeding complications compared to traditional NSAIDs, but carry an increased rate of cardiovascular events such as myocardial infarction (MI) or heart attack, and stroke. Both COX 2 inhibitors and other non selective NSAIDS have potential adverse effects that include damage to the kidneys.
Әдеттегі синтетикалық ауруды өзгертетін ревматизмге қарсы дәрілер
Метотрексат, лефлуномид, циклоспорин, азатиоприн және сульфасалазин сияқты ауыз арқылы қабылданатын ұсақ молекулалар, асқынуларсыз тұрақты симптомдар байқалатын жағдайларда қолданылады. Бұл дәрілер тек ауырсыну мен қабынуды басу ғана емес, сонымен қатар аурудың прогрессирлеуін баяулатуға немесе тоқтатуға көмектеседі, осылайша буын зақымдануын шектеуге мүмкіндік береді. Көптеген ДМАРД-тардың әсері баяу болады және толыққанды әсер етуіне бірнеше апта немесе тіпті айлар қажет болуы мүмкін. Жақында жасалған Кокрейн шолуында, төмен дозадағы ауыз арқылы қабылданатын метотрексат плацебодан сәл тиімдірек деп табылған. Иммунодепрессанттар псориаздың терілік көріністерін де азайта алады, бірақ бауыр және бүйрек проблемаларына, сондай-ақ қаупі жоғары инфекцияларға әкелуі мүмкін.
Oral small molecules such as methotrexate, leflunomide, cyclosporin, azathioprine, and sulfasalazine are used in persistent symptomatic cases without exacerbation. Rather than just reducing pain and inflammation, this class of drugs helps slow down or halt the progression of the disease, and to therefore limit the amount of joint damage that occurs. Most DMARDs act slowly and may take weeks or even months to take full effect. According to a recent Cochrane review, low dose oral methotrexate was slightly more effective than placebos. Immunosuppressant drugs can also reduce psoriasis skin symptoms but can lead to liver and kidney problems and an increased risk of serious infection.
Фосфодиэстераза-4 ингибиторлары
Псориаздық артритті басқару үшін жаңа емдеу опциясы – apremilast, бұл 2014 жылы FDA қолдануға рұқсат берген кішкентай молекулалы фосфодиэстераза-4 ингибиторы. Циклдік аденозин монофосфатын ыдырататын PDE4 ферментін тежеу арқылы cAMP деңгейі көтеріліп, TNF α, интерлейкин 17 және интерлейкин 23 сияқты түрлі қабынуға қарсы факторлардың төмендеуіне, ал интерлейкин 10 сияқты қабынуға қарсы фактордың жоғарылауына әкеледі. Ол таблетка түрінде беріледі және ауызбен қабылданады. Қосымша әсерлеріне бас ауруы, арқа ауруы, құлайғандық, диарея, шаршау, мұрын-жұтқыншақ қабынуы және жоғарғы тыныс жолдарының инфекциялары, сондай-ақ депрессия және салмақ жоғалту жатады. Ол 2014 жылы патенттелген және Celgene компаниясымен өндірілген. Қазіргі уақытта нарықта оның жалпылама аналогы жоқ.
A first in class treatment option for the management of psoriatic arthritis is apremilast, a small molecule phosphodiesterase 4 inhibitor approved for use by the FDA in 2014. By inhibiting PDE4, an enzyme which breaks down cyclic adenosine monophosphate, cAMP levels rise, resulting in the down regulation of various pro inflammatory factors including TNF α, interleukin 17 and interleukin 23, as well as the up regulation of anti inflammatory factor interleukin 10. It is given in tablet form and taken by mouth. Side effects include headaches, back pain, nausea, diarrhea, fatigue, nasopharyngitis and upper respiratory tract infections, as well as depression and weight loss. It was patented in 2014 and manufactured by Celgene. There is no current generic equivalent available on the market.
JAK ингибиторлары
JAK1 ингибиторлары тофацитиниб (Xeljanz) және упадацитиниб (Rinvoq) белсенді псориаздық артритті емдеу үшін мақұлданған. TYK2 ингибиторы деукравацитиниб (Sotyktu), бұрын қабыршақты псориазға қарсы қолдануға бекітілген, қазіргі уақытта псориаздық артритке қатысты тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау үшін II фазалық клиникалық сынақтан өтуде. Takeda-ның TYK2 ингибиторы TAK 279 жақында II фазалық клиникалық зерттеуде плацебомен салыстырғанда 12 аптада аурудың белгілері мен симптомдарында 20% жақсаруды көрсетті. Takeda сондай-ақ TAK 279-дың тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау үшін III фазалық клиникалық зерттеуді бастауды жоспарлап отыр. Ауыр тері зақымдануларына метакссален және ұзақ толқынды ультракөк сәулесімен фотохимиялық терапия (PUVA терапиясы) қолданылады. Егер бір буын аса зардап шеккен болса, дәрігерлер кортикостероидтарды буынға инъекциялауға болады. Псориаздық артритпен ауырған пациенттерде буындардың зақымдануын түзету үшін, әдетте буын ауыстыру арқылы ортопедиялық хирургия қолданылуы мүмкін. Хирургиялық араласу ауырсынды жеңілдетуге, буындардың деформациясын түзетуге, олардың қызметін және күшін қалпына келтіруге көмектеседі.
The JAK1 inhibitors tofacitinib (Xeljanz) and upadacitinib (Rinvoq) are approved for the use in active psoriatic arthritis. The TYK2 inhibitor deucravacitinib (Sotyktu), which has been approved for plaque psoriasis, is currently undergoing a Phase II clinical trial to evaluate the efficacy and safety on psoriatic arthritis. The Takeda TYK2 inhibitor TAK 279 recently demonstrated a 20% improvement in signs and symptoms of disease at week 12 as compared to placebo in a Phase II clinical trial. Takeda also plans to initiate a Phase III clinical trial to evaluate the efficacy and safety of TAK 279. Photochemotherapy with methoxsalen and long wave ultraviolet light (PUVA therapy) are used for severe skin lesions. Doctors may use joint injections with corticosteroids in cases where one joint is severely affected. In psoriatic arthritis patients with severe joint damage orthopedic surgery may be implemented to correct joint destruction, usually with the use of a joint replacement. Surgery is effective for pain alleviation, correcting joint disfigurement, and reinforcing joint usefulness and strength.
Эпидемиология
Псориаздық артрит дамыған адамдардың 70 пайызының терісінде псориаз белгілері бірінші болып көрінеді, 15 пайызында терідегі псориаз бен артрит бірдей уақытта дамиды, ал 15 пайызында псориаздық артрит пайда болғаннан кейін теріде псориаз пайда болады. Псориаздық артрит кез келген ауырлық деңгейіндегі псориаздық тері ауруы бар адамдарда, жеңілден өте ауырға дейін дамуы мүмкін. Зерттеулерде семіздік маңызды қауіп факторы және аурудың барысын болжаушы екені анықталды. Псориаздық артрит даму қаупін арттыратын басқа да қауіп факторларына ауыр псориаз, тырнақ псориазы, бас терісінің псориазы, кері псориаз және ПсА-мен бірінші дәрежелі туысқандық байланыс жатады. Псориаздық артритпен ауыратын науқастардың 80 пайызынан астамында тырнаққа псориаздық зақымдану кездеседі, оның сипаттамалары: тырнақтың ойылуы, тырнақтың тырнақ төсегінен ажырауы, жоталар мен жарықтар, ал ең нашар жағдайда – тырнақтың толығымен жоғалуы (онихолиз). Бұл ауру ерлер мен әйелдерге тең дәрежеде әсер етеді. Псориаз сияқты, псориаздық артрит африкалық және азиялық халыққа қарағанда еуропалықтардың арасында көбірек кездеседі.
Seventy percent of people who develop psoriatic arthritis first show signs of psoriasis on the skin, 15 percent develop skin psoriasis and arthritis at the same time, and 15 percent develop skin psoriasis following the onset of psoriatic arthritis. Psoriatic arthritis can develop in people who have any level severity of psoriatic skin disease, ranging from mild to very severe. Studies have found that obesity is a significant risk factor and predictor of disease outcome. Other risk factors associated with an increase risk of developing psoriatic arthritis include severe psoriasis, nail psoriasis, scalp psoriasis, inverse psoriasis, and having a first degree relative with PsA. More than 80% of patients with psoriatic arthritis will have psoriatic nail lesions characterized by nail pitting, separation of the nail from the underlying nail bed, ridging and cracking, or more extremely, loss of the nail itself (onycholysis). Men and women are equally affected by this condition. Like psoriasis, psoriatic arthritis is more common among Caucasians than African or Asian people.