Кіріспе

Денедегі ылғалды өндіретін бездерге әсер ететін аутоиммундық ауру.

Жалпы түсінік және пациенттер үшін маңызы

2021 жылы Сжогрен синдромымен ауыратын науқастар арасында жүргізілген сауалнамада жауап берушілердің көпшілігі Сжогрен синдромының сегіз белгісі олардың өміріне маңызды немесе орташа әсер ететінін мәлімдеді: шаршау (79%); көз құрғақтығы (75%); ауыз құрғақтығы (73%); буын ауыруы (65%); ұйқы бұзылысы (64%); көзде дискомфорт (60%); бұлшық ет ауыруы (56%); және мидың тұмандылығы (54%).

Симптомдары

Негізгі белгілері – құрғақтық (ауыздың құрғауы және көздің құрғауы). Басқа белгілерге терінің құрғауы, қынаптың құрғауы, созылмалы жөтел, қол-аяқтардың ұюы, шаршау, бұлшық еттер мен буындардағы ауыру, және қалқанша безінің мәселелері жатуы мүмкін. Шёгрен синдромының ерекше белгісі – ауыздың құрғауы және кератоконъюнктивит сикка (көздің құрғауы). Бұл бүйректер, қан тамырлары, өкпе, бауыр, ұйқы безі және ми сияқты ағзаларды қамтиды. СС-пен ауыратын кейбір адамдарда терінің құрғауы тері бездеріне лимфоциттердің енуінен туындауы мүмкін. Симптомдар бірте-бірте дамуы мүмкін, сондықтан диагноз бірнеше жыл бойы қойылмайды, себебі құрғақтық дәрі-дәрмектерге, құрғақ ортаға немесе қартаюға байланысты деп есептелуі мүмкін, немесе жасырын аутоиммундық аурудың болуын анықтау үшін қажетті тексерулерді қажет етпейтіндей жеңіл деп қарастырылуы мүмкін.

Асқынулар

Жоғарыда талқыланған асқынулардың ішінде, Ro/SS A және La/SS B антиденелері бар және жүкті болған әйелдерде туа біткен жүрек блогымен жүретін нәрестелік эригематоздық ұрық ауруының көрінісі жиілеуі мүмкін, онда кардиостимулятор қажет болуы мүмкін. І типті криоглобулинемия – Сёгрен синдромының белгілі асқынуы. Сёгрен синдромы бауыр, бүйрек, өкпе, қарын және орталық нерв жүйесі сияқты органдарға әсер етуі мүмкін.

Қатысқан жағдайлар

Шёгрен синдромы бірқатар басқа медициналық жағдайлармен байланысты, олардың көпшілігі автоиммундық немесе ревматикалық аурулар, мысалы, целиакия, фибромиалгия, жүйелік қызыл сиырқақ (сиырқақ), автоиммундық тиреоидит, көп склероз және спондилоартропатия, сондай-ақ бірнеше қатерлі ісіктер, ең бастысы – Ходжкин емес лимфома. Шёгрен синдромы дисавтономияның екінші жиі кездесетін себебі болып табылады.

Себептер

Нақты себебі белгісіз болғанымен, генетикалық бейімділік пен вирусқа немесе бактерияға ұшырау сияқты қоршаған ортаның әсері салдарынан туындайды деп саналады. Сьегрен синдромы ревматоидты артрит (РА), жүйелі қызыл жегі (ЖҚЖ) немесе жүйелі склероз сияқты басқа аутоиммундық аурулармен қатар жүруі мүмкін. Соның салдарынан туындайтын қабыну бездерге прогрессивті түрде зақым келтіреді. Шамамен 20 автоантителоның қатысуы мүмкін.

Генетика

Семейлік тарихында Сйёгрен синдромы бар отбасыларда аутоиммундық аурулардың жоғары деңгейінің байқалуы синдромға генетикалық бейімділікпен байланысты. Сйёгрен синдромымен ауырған пациенттерде адам лейкоциттік антигенінің (HLA) DR және HLA DQ гендерінің полиморфизмі бойынша жүргізілген зерттеулер, нәтижесінде пайда болатын автоантителолар өндірісінің түрлі типтерінен туындаған синдромға әртүрлі сезімталдық деңгейлерін көрсетеді. Егешкілердегі (тышқан) модельдердегі зерттеулер эстроген тапшылығы аутоантигендердің ұсынылуын күшейтеді, бұл Сйёгрен синдромына ұқсас симптомдарға әкелуі мүмкін. Микрохимеризм арқылы аутоиммундық потенциалды қалыптастыру, жасқа байланысты өзін-өзі төзімділіктің төмендеуімен бірге, автоиммунитеттің жасырын түрінен ауысуына алып келуі мүмкін. Дегенмен, Сйёгрен синдромы сілекейдегі IL-1ra деңгейінің төмендеуімен сипатталады, бұл ауыздың қабынуына және құрғауына себеп болуы мүмкін. Екіншілік Сйёгрен синдромымен ауырған пациенттерде жүйелік қызыл жегі, ревматоидты артрит немесе жүйелік склероз сияқты бастапқы ревматикалық аурулардың белгілері мен симптомдары жиі кездеседі.

Генетикалық бейімділік

Алғашқы SS-пен ең маңызды байланысы бар генетикалық локус – ірі гистоқоғамдық кешен/адам лейкоциттік антигені (MHC/HLA) аймағы, бұл бірінші геномдық ауқымды қатынас зерттеуінің алдын ала нәтижелерімен көрсетілген. Бұл зерттеуге еуропалық текті 395 науқастан тұратын зерттеу тобының және 1975 сау адамдардың, сондай-ақ 1234 жағдай мен 4779 сау бақылау тобынан тұратын қайталау зерттеуінің деректері кірді. Алты тәуелсіз локуста орналасқан полиморфизмдермен де байланыстар анықталды: IRF5, STAT4, BLK, IL12A, TNIP1 және CXCR5. Бұл сонымен қатар туа пайда болған иммундық жүйенің, әсіресе IFN жүйесі арқылы, B жасушаларының CXCR5 арқылы лимфоид фолликулаларына жұмылдырылуы арқылы және BLK-ге қатысқан B жасуша рецепторының (BCR) белсенділігі арқылы, сондай-ақ HLA сезімталдығы және IL 12 IFN γ осінің нәтижесінде T жасушаларының белсенділігін көрсетті. Әртүрлі этникалық шығу тегіндегі науқастарда әртүрлі HLA сезімталдық аллельдері кездеседі, олардың ішінде HLA DR және HLA DQ Sjögren синдромының патогенезіне қатысады. Мысалы, Солтүстік және Батыс Еуропадан және Солтүстік Америкадан келген науқастарда B8, DRw52 және DR3 гендерінің таралуы жоғары. HLA II класты аллельдер аурудың өзімен емес, нақты автоантителолардың топтарының болуымен байланысты. Автоантителолар – бұл B жасушаларының толеранттылығының жоғалтылуы, нәтижесінде түрлі органға тән және органға тән емес антигендерге қарсы антиденелердің өндірілуіне әкеледі. Генетикадан басқа, ДНК метилирлеуіне, гистон ацетилдеуіне немесе микроРНК экспрессиясына байланысты эпигенетикалық бұзылыстар аутоиммундық аурулардың, соның ішінде Sjögren синдромының патогенезінде маңызды рөл атқарады, бірақ бұл саладағы зерттеулер өте шектеулі.

Экологиялық факторлар

Қоршаған орта факторлары, мысалы бездік вирустық инфекция, эпителий жасушаларын HLA тәуелсіз туа біткен иммундық жүйені қозуға түрткі болуы мүмкін. Эпштейн-Барр вирусы (EBV), адам Т-лимфотроптық вирусы 1 және гепатит С вирусы сияқты бірқатар жұқпалы, экзогенді агенттер Сйёгрен синдромының патогенезіне қатысқанмен, олардың Сйёгрен синдромымен байланысы нашар сияқты көрінеді. EBV қалыпты адамдардың сілекей бездерінде кездессе де, Сйёгрен синдромымен ауырған пациенттерде EBV-ның қайта белсенділігінің жоғары деңгейі және EBV ДНК деңгейінің артуы хабарланған. Бұл вирустың қайта белсендірілуін және лимфоидтық инфильтраттардың Сйёгрен синдромы кезінде EBV репликациясын бақылауға қабілетсіздігін көрсетеді, бұл нысаналы органдарда иммундық жауаптың басталуына немесе күшеюіне алып келеді. Дегенмен, Сйёгрен синдромымен ауырған пациенттердің зақымдалған тіндерінде EBV қалай қайта белсендіріледі және вирустық қайта белсендіру процесіне қандай нақты молекулалық механизмдер қатысады, әлі анықталмаған.

Қабыну

Шёгрен синдромындағы эпителий жасушалары қабыну процесін бастау және күшейтуде белсенді қатысушылар болып табылады. Қоршаған орта мен гормоналды факторлар, тиісті генетикалық фонмен үйлесімде, эпителий жасушаларын бұзып, дендриттік жасушалардың (ДЖ), Т жасушаларының және В жасушаларының қате бағытталуына және белсендірілуіне әкелетін Шёгрен синдромын тудырады деп саналады. Дендриттік жасушалар – антигенді өңдейтін және оны басқа Т жасушаларына ұсынатын жасушалар. Химиялық тартымдылық факторларына (хемокин) және нақты адгезиялық молекулаларға жауап ретінде лимфоциттер бездерге енгеннен кейін, Т жасушалары эпителий жасушаларымен өзара әрекеттеседі. Эпителий жасушалары көршілес Т жасушаларымен өндірілетін қабынуға қарсы цитокиндермен (IL 1β, IFN γ және TNF) одан әрі белсендіріледі. Мақсатты тіндерде 1-типті IFN-нің жоғары деңгейін өндіретін плазмоцитоидты ДЖ-ның ерте жиналуы маңызды болып көрінеді, себебі бұл жасушалар лимфоциттердің тіндерде ұзақ уақыт тоқтауы және олардың кейіннен белсендірілуі арқылы иммундық жауапты бұза алады. IFN α эпителий жасушалары, ДЖ және Т жасушалары арқылы В жасушаларын белсендіретін фактордың (BAFF) өндірілуін стимуляциялайды. BAFF қате В жасушаларының жетілуін стимуляциялайды, бұл лимфомагенездің (лимфоманың пайда болу ошағы) орналасқан жеріне ұқсас құрылымда (ГК-тәрізді) жергілікті автоантителоларды өндіретін өзіне қарсы реакциялық В жасушаларының пайда болуына алып келеді. In situ зерттеулер бездік эпителий жасушалары арасында апоптоздың артуын көрсетпеді, бірақ инфильтрациялық мононуклеарлық жасушалар арасында апоптоздың төмендеуін көрсетті. Апоптоздың төмендеуі бездерде табылған автореактивті В жасушаларының жиналуына да қатысты. Шёгрен синдромында білінетін аутоантителолардың апоптозбен байланысы әлі де зерттелуде. Эстроген тапшылығы Шёгрен синдромының дамуында рөл атқарады. Көздің бетіне андрогендерді енгізу құрғақ көз синдромына тиімді ем болуы мүмкін деген гипотеза бар.

Диагностика

Sjögren синдромы – ең көп таралған аутоиммундық аурулардың бірі, бірақ оны анықтау үшін ешқандай арнайы және инвазивті емес диагностикалық тесттер жоқ. Sjögren синдромын (СС) диагностикалау қиындыққа толы, себебі науқаста әртүрлі симптомдар пайда болуы мүмкін, сондай-ақ Sjögren синдромының және басқа аурулардың симптомдары ұқсас келеді. Әрі, СС симптомдарымен азаптанушылар ем алу үшін түрлі мамандықтарға жүгінеді, бұл диагноз қоюды нашарлатады. Көздің құрғауы мен ауыздың құрғауы – өте жиі кездесетін симптомдар, олар көбінесе 40 жастан асқан адамдарда байқалады, сондықтан зардап шеккендер бұл белгілер жасқа байланысты деп ойлап, оларға мән бермейді. Кейбір дәрілер Sjögren синдромына ұқсас симптомдарды тудыруы мүмкін.

Сынақтар

Бірнеше сынақтың үйлесімі, оларды тізбектей орындау арқылы, Сёгрен синдромын диагностикалауға көмектеседі.

Қанды тексеру

Қан талдаулары пациентте антиденелердің жоғары деңгейі бар-жоғын анықтау үшін жасалуы мүмкін, бұл көрсеткіштер аурудың белгілері болуы мүмкін, мысалы, ядролық антиденелер (АНА) және ревматоидты фактор (өйткені Sjögren синдромы көбінесе ревматоидты артриттің салдары ретінде дамиды), олар аутоиммундық аурулармен байланысты. Типик SS АНА үлгілері SSA/Ro және SSB/La болып табылады, олардың ішінде SSB/La антиденесі әлдеқайда нақтырақ; SSA/Ro антиденесі көптеген басқа аутоиммундық жағдайлармен байланысты, бірақ SS-те жиі кездеседі. Дегенмен, SSA және SSB тестілерінің нәтижесі SS-те көбінесе оң болмайды.

Розалы бенгал сынағы

Роза бенгал сынағы көз жасы бездерінің жағдайы мен қызметін бағалауға арналған бояуды пайдаланады. Бұл сынаққа көзге зиянсыз роза бенгал бояуын тамшыту кіреді. Бояудың ерекше түсі жас пленкасының жағдайы мен жұмыс істеуін, сондай-ақ жас булану жылдамдығын анықтауға көмектеседі. Кез келген түс өзгерісі құрғақ көз синдромын (СС) көрсетуі мүмкін, бірақ диагнозды растау үшін қосымша диагностикалық тесттер қажет.

Сөл ағыны сынақтары

Ауыз қуысының құрғақтығы және ауыздың құрғауы сілекей бездерінің (құлақ безі, жақ асты безі және тіл асты безі) сілекей өндірісінің азаюынан туындайды. Стимуляцияланбаған толық сілекей ағынын жинау кезінде адам 15 минут бойы әр минут сайын сынақ түтігіне түкіреді. Соның нәтижесінде жиналған белгілі бір көлемнен аз мөлшерде сілекей жиналса, нәтиже оң деп есептеледі. 20 мен 80 жас аралығында стимуляцияланбаған сілекей өндірісі 40-70% дейін төмендейді, бірақ стимуляцияланған сілекей өндірісіне ешқандай әсер етпейді.

Иілгі биопсиясы

Ерiн/сiлекей безiнiң биопсиясы тiн үлгiсiн алады, ол сiлекей бездерiнiң айналасында шоғырланған лимфоциттердi және қабынудан осы бездерге келген зақымдануды көрсетедi. Бұл тест адамның ерiннiң iшкi қабатынан/сiлекей безiнен тiн үлгiсiн алып, оны микроскоп астында қарауды қамтиды. Мұндай биопсияларда Шегрен синдромының ауыз компонентiн диагностикалаудағы ең маңызды тест нәтижесi – фокустық балл, ол 4 мм² бездiк бөлiмде кем дегенде 50 қабынушы жасушаны қамтитын мононуклеарлық жасушалардың инфильтраттарының саны болып табылады. Чишолм-Мейсон шкаласы да сiлекей безiнiң биопсиясы үшін жиi қолданылады (кестеге қараңыз).

Ультрадыбыстық зерттеу

Слюнні бездерінің ультрадыбыстық тексеруі инвазивті емес, және анти-SSA теріс нәтижелі пациенттерде қажетсіз биопсиялардың санын азайтуға көмектесуі мүмкін.

Басқа сынақтар

Sjögren синдромын анықтау үшін сенімді және дәл тест ретінде сиалограмма тәрізді радиологиялық процедура қолжетімді. Контрастты зат, екінші жоғарғы азу тісінің мойнына қарама-қарсы ауыз қуысының кіреберісіне ашылатын сілекей безі түтігіне (жамбас безі түтігіне) енгізіледі. Бұл тест сілекей бездері түтіктеріндегі (яғни, жамбас безі түтігіндегі) кез келген бітелуді және ауызға ағып келетін сілекей мөлшерін анықтауға бағытталған.

Аутоиммунды коморбидтік аурулар

Шёгрен синдромы бар адамдарда басқа да аутоиммундық жағдайлар да болуы мүмкін.

Ерекшеліктер

Бас және мойын аймағына бұрын сәулелік терапия жасалған, иммуножеткіліксіздік синдромы, лимфома, саркоидоз, трансплантатқа қарсы үйіршіктік реакция және антихолинергиялық препараттар қолданған адамдарда Сёгрен синдромы болу ықтималдығы жоққа шығарылуы мүмкін.

Алдын алу

Шёгрен синдромының (ШС) алдын алуға арналған механизмі жоқ, себебі ол аутоиммундық ауру ретінде өте күрделі. Дегенмен, өмір салтын өзгерту арқылы ШС даму қауіп факторларын азайтуға болады немесе диагнозы қойылған науқастарда аурудың салдары жеңілдеуі мүмкін. Дұрыс тамақтану көптеген аутоиммундық ауруларда, ШС сияқты, қабынумен тығыз байланысты. Эксперименттік зерттеулер ШС науқастарының көптеген жағдайда глютенге жоғары сезімталдығын көрсетті, бұл тікелей қабынуға себеп болады. Орташа деңгейдегі физикалық жаттығулар да ШС науқастарына пайдалы, әсіресе өкпедегі қабынудың әсерін азайтуға көмектеседі.

Шолу

Емдеу адамның белгілерін басқаруға бағытталған.

Көзге күтім

Жасанды көз жастарын сияқты ылғалдылықты толықтыратын емдеулер құрғақ көздің белгілерін жеңілдетуге көмектеседі. Көбінесе, күрделі проблемалары бар пациенттер көздің жергілікті ылғалдылығын арттыру үшін көзілдірік тағады немесе жас көз бетінде ұзақ уақыт сақталуы үшін пунктал тығындар қойылады. Бұған қоса, циклоспорин (Рестасис) рецепт бойынша тағайындалып, жас секрециясын бұзатын қабынуды басу арқылы созылмалы құрғақ көзді емдеуге қолданылады. Сілекей ағынын күшейтуге көмектесетін рецепт бойынша берілетін дәрілер де бар, мысалы цевимелин (Эвоксак) және пилокарпин. Салаген – пилокарпиннің жасалған түрі, ол көз жасын, сондай-ақ ауыз және ішектегі сілекейді өндіруге көмектеседі. Ол жаборанди өсімдігінен алынған.

Ұрық қурауы

Sjögren синдромы бар әйелдерде жиі қынаптың құрғауы, вульводиния және диспареуния (ауыр жыныстық қатынас) шағымданады; қынап және кіндік аймағындағы құрғақтықтан туындайтын тітіркенуді немесе ауырсынуды азайту үшін жеке майлау заттары ұсынылады. Емдеуге үйде тіс эмалін күшейту үшін фторидті қолдану және тіс гигиенисімен жиі тіс тазалату кіреді. Тіске енген қуыстарды да емдеу қажет, себебі оларды тек тіс тазалау арқылы толыққанды емдеу мүмкін емес, және тіс пульпасына таралу қаупі жоғары, бұл тістің тірілігін жоғалтуға және тіс жұлу немесе тамыр каналдарымен емдеу қажеттігіне әкелуі мүмкін. Бұл емдеу жоспары барлық ксеростомиямен ауыратын науқастарға бірдей, мысалы, бас және мойынға сәулелік терапиядан өтетін науқастарға, ол көбінесе сілекей бездеріне зақым келтіреді; бұл бездер денедегі басқа тіндерге қарағанда сәулеленуге осал.

Шаршау

Шағын зерттеу вагус нервінің стимуляциясының Шегрена синдромынан туындаған шаршаңқылықты азайтуға мүмкін екенін көрсетті.

Н. Ходжкин лимфомасы

Бірқатар зерттеулердің нәтижелері көрсетіп тұрғандай, басқа аутоиммундық аурулармен салыстырғанда, Шёгрен синдромы Ходжкин емес лимфомамен, яғни ақ қан клеткаларының қатерлі ісігімен ерекше жоғары байланысты. Ауыр жағдайлары бар пациенттерде лимфома даму мүмкіндігі, жеңіл немесе орташа жағдайлары бар пациенттерге қарағанда әлдеқайда жоғары, соның ішінде ірі В-клеткалы лимфома да. Алғашқы Шёгрен синдромы бар пациенттерде лимфомагенез көп сатылы процесс ретінде қарастырылады, алғашқы қадамы – аутоиммундық В-клеткаларын, әсіресе ревматоидты фактор өндіретін В-клеткаларын, аурудың зардап шеккен жерлерінде созылмалы түрде ынталандыру. Бұл онкогендік мутациялардың жиілігін арттырады, нәтижесінде аутоиммундық В-клеткаларының белсенділігін бақылайтын механизмдердегі кез келген бұзылыс қатерлі ісікке айналуы мүмкін. Бір зерттеудің қорытындысы, аутоиммундық В-клеткаларын үздіксіз ынталандыру, В-клеткаларында нақты салдарлары бар гендердегі ұсақ герминальды аномалияларға алып келеді, бұл лимфомаға осалдықты тудырады.

Басқа органдар

Қатерлі лимфоманың (НХЛ) айқын жоғары жиілігінен басқа, Сьегрен синдромымен ауырған науқастарда нақты органдарға қатысты функцияның айтарлықтай немесе клиникалық маңызы жоқ нашарлауы байқалады.

Аурудың ауыртпалығы

Сьегрен синдромы ауыр науқастық жүктемесімен байланысты және өмір сүру сапасын (QoL) айтарлықтай төмендетеді, бұл мүгедектіктің жоғарылауынан жұмыс істеу қабілетіне елеулі әсер етеді. Өмір сүру сапасының төмендеуі ревматоидты артрит, қызыл жегі және фибромиалгия сияқты басқа да созылмалы аурулардағы көрсеткіштерге ұқсас. 2021 жылғы мета-талдау бойынша өлім-жітім 46%-ға артқан, ал қарт жастағы, ер адамдардағы, васкулит, интерстициалды өкпе ауруы, төмен деңгейдегі комплементтер, оң анти-La/SSB және криоглобулинемиясы бар науқастарда өлім-жітім қаупі айтарлықтай жоғары болған. Басқа аутоиммундық аурулары жоқ адамдар арасында өмір сүру ұзақтығы өзгеріссіз қалады.

Эпидемиология

Шёгрена синдромы (SS) ревматоидты артрит және жүйелі қызыл жегіден кейін үшінші жиі кездесетін аутоиммундық ревматизмдік ауру болып табылады. SS-ның таралуында географиялық айырмашылықтар жоқ. Шёгрена синдромы әлемнің барлық аймақтарында тіркелген, бірақ аймақтық көрсеткіштер жеткілікті зерттелмеген. Халықтың 0,2-ден 1,2%-ы бұл ауруға шалдығады, олардың жартысы біріншілік, жартысы екіншілік формасымен ауырады. Әйелдерде таралудан басқа, аутоиммундық ауруы бар бірінші дәрежелі туысқандарының болуы және бұрынғы жүктіліктер эпидемиологиялық қауіп факторлары ретінде анықталды. Ерлерде қауіп төмен болғанымен, ерлердегі біріншілік SS аурудың ауыр түрін көрсетеді. Аурудың таралуында нәсіл мен этникалық топтың рөлі белгісіз. Шёгрена синдромы барлық жастағы адамдарда кездеседі, бірақ аурудың басталуының орташа жасы 40-тан 60-қа дейін, ал жағдайлардың жартысына жуығы диагноз қойылмай немесе тіркелмей қалуы мүмкін. SS-ның таралуы жасқа байланысты көбейеді. Дегенмен, Микулич белгілеген диагностикалық критерийлер көбінесе Микулич синдромының дұрыс емес диагнозына әкелді. Туберкулез, инфекциялар, саркоидоз және лимфома сияқты көптеген жағдайлар Микулич синдромына тән жағдайларға ұқсас белгілермен көрінеді. Шёгрен құрғақ көз симптому үшін кератоконъюнктивит құрғақтығы (keratoconjunctivitis sicca) терминін енгізді. 1933 жылы ол докторлық диссертациясын жариялады, онда клиникалық және патологиялық белгілерін көрсеткен, көбінесе менопаузадан өткен және артритке шалдыққан 19 әйел сипатталды. Басқа аутоиммундық аурулар сияқты, Шёгрена синдромына сезімділік адам лейкоциттерінің антигенімен күшті байланысты. DQA1*05:01, DQB1*02:01 және DRB1*03:01 аллельдері қауіп факторлары ретінде, ал DQA1*02:01, DQA1*03:01 және DQB1*05:01 аллельдері аурудың қорғаныш факторлары ретінде анықталды. Аллельдер мен нақты нәсіл арасындағы байланыс та орнатылды. HLA DQ2 және HLA B8 көбінесе еуропалық пациенттерде кездеседі, ал HLA DR5 грек және израильдік пациенттермен байланысты. Кейбір зерттеулер А және D дәрумендерінің жетіспеушілігінің аурумен байланысты екенін көрсеткен. «Чиптегі зертхана» деп аталатын жаңа миниатюризация технологиясы диагнозды ыңғайлырақ жасайды. CD20 анти-ритуксимаб және CD22 анти-эпратузумаб ең үміт беретін препараттар болып көрінеді, ал TNF α және IFN α анти-препараттарының тиімділігі төмен болды.