Интерстициальды цистит: Себептері мен ауру механиздері

Кіріспе

Интерстициалдық циститтің себебі белгісіз. Интерстициалдық циститтің қатысты емдеу жоқ және осы жағдайды басқару қиынға соғуы мүмкін.

Басқа шарттармен байланысы

IC/BPS ауруымен ауыратын кейбір адамдарға ішек тіршіреу синдромы (IBS), фибромиалгия, миалгиялық энцефаломиелит/созылмалы шаршау синдромы (ME/CFS), аллергия, Шегрена синдромы сияқты басқа да аурулар диагнозы қойылған. Бұл интерстициалдық циститтің осы басқа жағдайларды тудыратын механизмдерден пайда болуы мүмкін екенін көрсетеді. Сонымен қатар, кейбір адамдарда IC/BPS және CP/CPPS сияқты урологиялық ауырсыну синдромдарының целиакиялық емес глютенге сезімталдықпен байланысты екендігіне қатысты деректер бар. ИК/ПБС ауруы бар еркектерде жиі созылмалы бактериялық емес простатит диагнозы қойылады, және екі жағдайдың да симптомдары мен емделу жолдары ұқсас келеді. Осыған байланысты зерттеушілер бұл аурулардың бірдей себептері мен патологиясы болуы мүмкін деген болжам жасауда.

Себептер

IC/BPS ауруының себебі белгісіз. Дегенмен, бірнеше түсіндірмелер ұсынылды, оларға мыналар кіреді: аутоиммундық теория, жүйке теориясы, маст жасушалары теориясы, өткір қабат теориясы, инфекция теориясы және зәрдегі уытты заттардың өндірісі туралы теория. Басқа ұсынылған этиологиялық себептер – неврологиялық, аллергиялық, генетикалық және стрестік психологиялық факторлар. Сонымен қатар, соңғы зерттеулер IC-мен ауыратын адамдардың зәрінде көк шөлмектің эпителийіндегі жасушалардың өсуін тежейтін зат болуы мүмкін екенін көрсетті. Егер көк шөлмектің беткі гликозаминогликан (GAG) қабаты зақымдалса (несеп жолдарының инфекциясы (ЖЖИ), жарақат алу және т.б.), зәрдегі химиялық заттар айналағы тіндерге «сиып», ауырсынуға, қабынуға және зәр ағызу симптомдарына әкелуі мүмкін. Пентазан полисульфаты сияқты ауызға қабылданатын дәрілер және катетер арқылы тікелей көк шөлмекке енгізілетін дәрілер кейде осы зақымдалған/жарақаттанған қабатты жазып, қалпына келтіруге көмектеседі, бұл симптомдардың азаюына мүмкіндік береді. Көптеген зерттеулер IC симптомдарының көк шөлмек эпителийінің қабықшасындағы ақаумен байланысты екенін, бұл зәрдегі тітіркендіретін заттардың көк шөлмекке енуіне мүмкіндік береді – көк шөлмек қабықшасының бұзылуы (бұл теория адгезия теориясы деп те аталады) деген сенімді қолдайды. Көк шөлмектің бетіндегі гликозаминогликан қабатының жетіспеуі астыңғы сілемей қабықшасының ұлпаларының өткізгіштігінің артуына әкеледі. Сансыз зерттеулер IC, алаңдаушылық, стресс, жоғары сезімталдық және паника арасындағы байланысты атап көрсетті. IC-мен ауыратын адамдардың көк шөлмек қабырғасының биопсиясында маст жасушалары болуы мүмкін. Гистамин гранулаларын қамтитын маст жасушалары аллергиялық тітіркендіргіштерге жауап береді. Осы теория бойынша, маст жасушалары көк шөлмек қабырғасында антигенді анықтаған кезде белсендіріледі. Маст жасушаларының белсендірілуі гистаминнің және басқа да қабыну медиаторларының бөлінуіне әкеледі. Сонымен қатар, тағы бір ұсынылған механизм – көк шөлмек қабырғасындағы белгісіз жүйкелердің белсенділігінің күшеюі. Белгісіз токсин немесе тітіркендіргіш көк шөлмек қабырғасындағы жүйкелерді белсендіріп, нейропептидтердің бөлінуіне себеп болуы мүмкін. Бұл нейропептидтер көк шөлмек қабырғасында ауырсынуды ынталандыратын екінші каскадты тудырады, сондай-ақ басқа да ықтимал бұзылыстарға. Калийге сезімталдық сынағы деп те аталатын KCl сынағы енді ұсынылмайды. Бұл сынақ көк шөлмек қабырғасының тұтастығын бағалау үшін жұмсақ калий ерітіндісін пайдаланады. Күрделі жағдайларда цистоскопиямен бірге гидродестенция қолдану пайдалы болуы мүмкін. Алайда зерттеушілер бұл зерттеудің IC/BPS үшін ерекше емес екенін және оның өзі IC/BPS-де жиі кездесетін кішкентай гломеруляциялардың (петехиалдық геморрагиялар) дамуына ықпал ететінін анықтады. Осылайша, IC/BPS диагнозы жоғарыда айтылғандарды естен шығармаумен қатар, клиникалық симптомдарды қарау арқылы қойылады. 2006 жылы ESSIC қоғамы басқа ұқсас жағдайлармен шатастыруға болмайтындай арнайы жіктеу критерийлері бар қатаң және талапты диагностикалық әдістерді ұсынды. Нақтырақ айтқанда, олар адамның зәр ағызумен байланысты ауырсынуын, сондай-ақ тағы бір зәр ағызу симптомун талап етеді. Осылайша, жиі зәр шығару немесе зәрді ұстауға шақыру сезімі бар адам диагноздан шығарылады. Екіншіден, олар кең және қымбат зерттеулер сериясы арқылы шатастыратын ауруларды жоюға шақырады, соның ішінде: (А) медициналық тарих және физикалық тексеру, (Б) зәрдің суретке түсірілуі, әр түрлі зәр мөлшері және 40 жастан асқан ер адамдардағы сарысудағы ПСА, (С) зәр ағынының өлшемі және ультрадыбыстық сканерлеу арқылы зәр қалдығының көлемі және (D) цистоскопия. IC/BPS диагнозы биопсиямен цистоскопия кезінде гидродестенция арқылы расталады. Сонымен қатар, олар көк шөлмектегі физикалық байқауларға негізделген рейтинг жүйесін ұсынады.

The cause of IC/BPS is not known. However, several explanations have been proposed and include the following: autoimmune theory, nerve theory, mast cell theory, leaky lining theory, infection theory, and a theory of production of a toxic substance in the urine. Other suggested etiological causes are neurologic, allergic, genetic, and stress psychological. In addition, recent research shows that those with IC may have a substance in the urine that inhibits the growth of cells in the bladder epithelium. When the surface glycosaminoglycan (GAG) layer is damaged (via a urinary tract infection (UTI), traumatic injury, etc. ), urinary chemicals can "leak" into surrounding tissues, causing pain, inflammation, and urinary symptoms. Oral medications like pentosan polysulfate and medications placed directly into the bladder via a catheter sometimes work to repair and rebuild this damaged/wounded lining, allowing for a reduction in symptoms. Most literature supports the belief that IC's symptoms are associated with a defect in the bladder epithelium lining, allowing irritating substances in the urine to penetrate into the bladder—a breakdown of the bladder lining (also known as the adherence theory). Deficiency in this glycosaminoglycan layer on the surface of the bladder results in increased permeability of the underlying submucosal tissues. Numerous studies have noted the link between IC, anxiety, stress, hyper responsiveness, and panic. Biopsies on the bladder walls of people with IC may contain mast cells. Mast cells, which contain histamine granules, respond to allergic stimuli. In this theory, Mast cells are activated in response to antigen detection in the bladder wall. The activation of mast cells triggers the release of histamine, amongst other inflammatory mediators. Additionally, another proposed mechanism is increased activity of unspecified nerves in the bladder wall. An unknown toxin or stimuli may activate nerves within the bladder wall, causing the release of neuropeptides. These neuropeptides can induce a secondary cascade which stimulates pain in the bladder wall. as well as other potential disorders. The KCl test, also known as the potassium sensitivity test, is no longer recommended. The test uses a mild potassium solution to evaluate the integrity of the bladder wall. For complicated cases, the use of hydrodistention with cystoscopy may be helpful. Researchers, however, determined that this visual examination of the bladder wall after stretching the bladder was not specific for IC/BPS and that the test, itself, can contribute to the development of small glomerulations (petechial hemorrhages) often found in IC/BPS. Thus, a diagnosis of IC/BPS is one of exclusion, as well as a review of clinical symptoms. In 2006, the ESSIC society proposed more rigorous and demanding diagnostic methods with specific classification criteria so that it cannot be confused with other, similar conditions. Specifically, they require that a person must have pain associated with the bladder, accompanied by one other urinary symptom. Thus, a person with just frequency or urgency would be excluded from a diagnosis. Secondly, they strongly encourage the exclusion of confusable diseases through an extensive and expensive series of tests including (A) a medical history and physical exam, (B) a dipstick urinalysis, various urine cultures, and a serum PSA in men over 40, (C) flowmetry and post void residual urine volume by ultrasound scanning and (D) cystoscopy. A diagnosis of IC/BPS would be confirmed with a hydrodistention during cystoscopy with biopsy. They also propose a ranking system based upon the physical findings in the bladder.

Дифференциалдық диагностика

ИК/БПЗ симптомдары көбінесе несеп жолдарының инфекциясы деп жаңылыс диагноз қойылады. Дегенмен, ИК/БПЗ бактериялық инфекцияның салдары екені дәлелденбеген, сондықтан антибиотиктер тиімді емдеу құралы болып табылмайды. ИК/БПЗ ерлерде жиі созылмалы простатит/созылмалы кіші кезең ауруы синдромы (CP/CPPS), ал әйелдерде эндометриоз және жатырдың бұлғарлы ісіктері деп жаңылыс диагноз қойылады.

Дәрі-дәрмектер

Рандомизацияланған, бақыланатын клиникалық зерттеуде антигистаминді гидроксизин ИК (интерстициалдық цистит) ауруы бар адамдарды емдеуде плацебодан артықшылық көрсетпеді. Дүлейоксетиннің IC жағдайында қолданылуы үшін патент бар және ол нейропатиялық ауырсынды жеңілдетуі белгілі. Кальцинеурин ингибиторы циклоспорин А иммунодепрессивтік қасиеттеріне байланысты интерстициалдық циститті емдеу ретінде зерттелді. Проспективті рандомизацияланған зерттеуде циклоспорин А пентазан полисульфатына қарағанда ИК симптомдарын емдеуде тиімдірек екені анықталды, бірақ сонымен қатар жағымсыз әсерлері де көп болды. Бұл жамбас аймағын сезімтал жағдайға түсіруі мүмкін, нәтижесінде бұлшықеттердің шиеленісі және күшейген неврологиялық кері байланыс (нервтік желке) пайда болады, бұл миофасциалдық ауырсыну синдромының бір түрі. Қазіргі протоколдар, мысалы Wise–Anderson протоколы, жамбас немесе анальды аймақтағы тым шиеленген бұлшықеттерді босатуға арналған созуларға (әдетте триггерлік нүктелер деп аталады), аймаққа физикалық терапияға және себепші стрессті азайту үшін прогрессивті релаксациялық терапияға баса назар аударады. Жамбас түбінің дисфункциясы – физиотерапевтер үшін салыстырмалы түрде жаңа мамандық саласы. Емдеудің мақсаты – несеп ұстамаумен ауыратын адамдардағыдай, бұлшықеттерді нығайту емес, жамбас түбінің бұлшықеттерін босату және ұзарту. Сондықтан, жамбас бұлшықеттерін күшейтуге арналған Кегель жаттығулары сияқты дәстүрлі жаттығулар ауырсыну мен бұлшықеттердің қосымша шиеленісін тудыруы мүмкін. Арнайы даярланған физиотерапевт бұлшықеттерді тікелей, қолмен сырттан және іштен бағалай алады. Сондай-ақ, жамбас түбінің бұлшықеттерін миофасциалды босату үшін терапиялық таяқ қолданылуы мүмкін, бұл жеңілдетуге көмектеседі.

Хирургиялық операция

IC/BPS үшін хирургиялық араласу сирек қолданылады. Хирургиялық емдеудің нәтижелері болжамсыз, және интерстициалдық циститтің ауыр, емдеуге жатпайтын жағдайлары үшін соңғы шара ретінде қарастырылады. Тері арқылы тибиалдық нервті стимуляциялайтын құрылғылар да қолданылған, нәтижелері әртүрлі болды. Тері арқылы сакральдық нерв тамырын стимуляциялау бірнеше параметрлерде, соның ішінде ауруда статистикалық тұрғыдан маңызды жақсартуларға қол жеткізді. Иглоукалыстыру IC/BPS-ке байланысты ауырсынды басқа емдеулермен бірге қолдану арқылы жеңілдетуі мүмкін деген алғашқы дәлелдер бар. Альтернативтік медицина және IC/BPS бойынша бақыланатын зерттеулердің жетіспеушілігіне қарамастан, иглоукалыстыруды басқа емдеулермен біріктіргенде "құптарлық нәтижелер алынған". Биофидбек – бұл адамдарға автономды нерв жүйесінің функцияларын бақылауға көмектесетін релаксациялық техника, ол IC/BPS-ке байланысты ауырсынды бақылауда белгілі бір пайдалы болуы мүмкін, және дәрі-дәрмектерді немесе көк шөлкеге гидродестенция жасау сияқты көп компонентті емдеудің бір бөлігі ретінде қолданылады.

Болжам

IC/BPS өмір сүру сапасына терең әсер етеді. 2007 жылы Финляндияда жүргізілген эпидемиологиялық зерттеу көрсеткендей, интерстициалдық циститке шалдығу қаупі жоғары әйелдердің үштен екісі өмір сүру сапасының нашарлауын, ал IC/BPS-ке шалдыққан адамдардың 35% жыныстық өміріне әсер ететінін байқады. Басқа зерттеулер IC/BPS-тің өмір сүру сапасына тигізетін әсерінің ауыр екенін көрсетті.

Интерстициалдық циститтің халықаралық деңгейде танылуы артып, диагностикалық критерийлердегі әртүрлілікті қарастыру үшін халықаралық урологиялық конференциялар өткізілді. IC/BPS қазір Америка Құрама Штаттарында ресми мүгедектік кодымен мойындалған.

Эпидемиология

IC/BPS барлық мәдениеттердің, әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың және жас ерекшеліктеріне қарамастан, ерлер мен әйелдерге әсер етеді. Бұрын бұл ауру көбінесе менопауза кезеңіндегі әйелдерге тән деп есептелгенімен, қазір жиырма жастан кіші және одан да жас ерлер мен әйелдердің саны артып, диагноз қойылуда. IC/BPS сирек кездесетін ауру емес. Алғашқы зерттеулер бойынша, жалпы халықтың 100 000-нан 1-інен 1000-нан 5,1-іне дейін IC/BPS қызметінде болуы мүмкін. Соңғы жылдары ғылыми қауымдастық интерстициалдық циститтің эпидемиологиясын жақсырақ түсінуге қол жеткізді. Жақындағы зерттеулер АҚШ-та 2,7 мен 6,53 миллион әйелдің IC симптомдары бар екенін, ал әйелдердің 12%-ға дейін IC/BPS-тің бастапқы белгілерін сезуі мүмкін екенін көрсетті. Тағы бір зерттеу нәтижесінде, бұл ауру ерлерде бұрынғы есептерден гөрі әлдеқайда көп таралғаны анықталды, яғни 1,8-ден 4,2 миллионға дейін еркектерде интерстициалдық цистит симптомдары байқалады. АҚШ-та бұл ауру ресми түрде мүгедектік ретінде танылған.

Тарих

Филадельфиялық хирург Джозеф Пэрриш 1836 жылы интерстициалдық цистит туралы ең алғашқы мәліметтерді жариялады, онда несеп жолдарының төменгі бөлігіндегі үш күрделі симптом сипатталған, бірақ несеп көпіршесі табылған жоқ. 2002 жылы АҚШ Әлеуметтік қамсыздандыру заңына интерстициалдық циститті мүгедектік ретінде қосуға өзгеріс енгізді. 2009 жылы жапондық зерттеу тобы интерстициалдық циститті диагностикалау және емдеу жөніндегі алғашқы нұсқаулықты жариялады. Американдық урологиялық қауымдастық 2011 жылы IC/BPS диагностикасы мен емдеуі бойынша алғашқы американдық клиникалық практикалық нұсқаулықты шығарды және содан бері (2014 және 2022 жылдары) IC/BPS туралы білімнің дамуына байланысты күтім стандартын сақтау үшін нұсқаулықты жаңартып келеді.

Аттар

Бастапқыда интерстициалды цистит деп аталған бұл ауру 2002–2010 жылдар аралығында интерстициалды цистит/көкбауырдың ауырсыну синдромы (IC/BPS) деп қайта аталды. 2007 жылы Ұлттық диабет, ас қорыту және бүйрек аурулары институты (NIDDK) көкбауырмен байланысты (мысалы, интерстициалды цистит/көкбауырдың ауырсыну синдромы) және простата безімен немесе шағырмен байланысты (мысалы, созылмалы простатит/созылмалы шағыр аймағының ауырсыну синдромы) аймақтық ауырсыну синдромдарына сіңірілген шағыр аймағының созылмалы ауырсыну синдромы (UCPPS) терминін қолдана бастады. 2008 жылы IC/BPS-тен басқа қолданылатын терминдерге ауырсынулы көкбауыр синдромы, көкбауыр ауырсыну синдромы және гиперсезімтал көкбауыр синдромы кіреді, олар жеке немесе әртүрлі комбинацияларда қолданылады. Бұл терминдер әлемнің әртүрлі бөліктерінде қолданылады. "Интерстициалды цистит" термині ICD-10 және MeSH жүйелерінде негізгі термин ретінде қолданылады. Гроввер және авторлар: "Халықаралық континенттік қоғам 2002 жылы бұл ауруды интерстициалды цистит/ауырсынулы көкбауыр синдромы (IC/PBS) деп атады [Abrams et al. 2002], ал Көпұлттық интерстициалды цистит қауымдастығы оны ауырсынулы көкбауыр синдромы/интерстициалды цистит (PBS/IC) деп белгіледі [Hanno et al. 2005]. Соңғы уақыттарда Интерстициалды циститті зерттеу жөніндегі Еуропалық қоғам (ESSIC) «көкбауыр ауырсыну синдромы» (BPS) деген атауды ұсынды [van de Merwe et al. 2008]."