Кіріспе

Американдық актриса (1921–1953)

Сьюзан Питерс (туған Сузан Карнахан; 3 шілде 1921 – 23 қазан 1952) – американдық актриса, он жылдық мансабында жиырмадан астам фильмде ойнаған. Карьерасын эпизодтық және жас рөлдерде бастағанмен, 1940-жылдардың ортасында өзін көрнекті драмалық актриса ретінде таныстырды. Вашингтон штатының Спокан қаласында туған Питерс жесір анасымен Портленд, Орегон және кейін Лос-Анджелесте өсті. Голливуд орта мектебін бітіргеннен кейін ол австриялық театр режиссері Макс Рейнхардттан актерлік өнерді оқыды және Warner Bros. Pictures компаниясымен келісімшартқа қол қойды. 1940 жылы «Санта-Фе-Трейл» фильміндегі шағын рөлге ие болғанға дейін көптеген эпизодтық рөлдерде ойнады. 1942 жылы Warner Bros. үшін түсірген соңғы фильмі – Хэмфри Богарт пен Ричард Трэвиспен бірге түскен «The Big Shot» болды; оның шығуынан кейін Warner оның келісімшартын жаңартудан бас тартты. 1942 жылы Питерс «Тиш» фильмінде қосалқы рөлде ойнады, нәтижесінде Metro Goldwyn Mayer (MGM) компаниясымен келісімшартқа қол қойды. Сол жылы ол Мервин Лерой режиссерлік еткен «Рандом Харвест» драмасында басты рөлде ойнады, бұл рөл үшін «Үздік екінші пландағы әйел рөлі» номинациясына ие болды және оны көрнекті драмалық актриса ретінде бекітті. Питерс MGM үшін көптеген фильмдерде басты рөлдерді ойнады, соның ішінде «Жас идеялар» (1943) романтикалық комедиясы және бірнеше соғыс фильмдері: «Бретаньдегі тапсырма» (1943), «Ресей әні» (1944) және «Құраңды құрғақ ұста» (1945). 1945 жылғы Жаңа жыл күні Питерстің омыртқасы қазақша оқтан зақымданды, ол өмір бойына параличке ұшырады. Кейін ол Лос-Анджелеске Питерстің француздық әжесі Мария Паттенодпен бірге тұруға кетті. 1943 жылғы қаңтарда «Сан-Бернардино округінің Күн» газетінде жарияланған мақалада Питерс пен оның анасы «Сузан әлі нәресте кезінде Голливудқа келгені» айтылды, бұл 1930 жылғы халық санағы деректеріне қайшы келеді, онда олар Сиэтлде тұрғандығы көрсетілген. Питерстің анасы киім тігін шеберханасында жұмыс істеп, пәтерлерді басқару арқылы өзін және екі баласын асырады. «Біз кедей болдық, бірақ өмірді жақсы көріп, көңіл көтердік», - деп еске алады Питерс балалық шағын. Ол жүзу және тенниспен әуестенді, сонымен қатар жылқыға мініп өсті; ат спортындағы дағдысы оған басқа адамдардың жылқыларын бағып, көрсету арқылы қосымша табыс табуға мүмкіндік берді. Питерс аға сыныпта оқығанда Голливуд орта мектебіне ауысты және тамақ дайындау курстарының орнына драма сабақтарына қатысуды жөн көрді: «Мен тамақ дайындау курсының орнына драма курсына түстім, себебі ол оңайырақ болады деп ойладым», - деді Питерс. «Актерлік өнер ақшаны талап етті, ал отбасымызға ақша керек еді». Ол мектепте оқып жүргенде талантты агентпен келісімшарт жасады. Ол Голливуд орта мектебін бітірді. Түсірілім кезінде Питерс өте шаршап, камера алдында есінен танып қалған. Сюжет орнындағы қиындықтарға қарамастан, Питерс Кукордың шәкірті болды, ол оны драма жаттықтырушысы Гертруда Воглермен жеке актерлік сабақтарына жіберді. Кукор Питерстің жұлдыздық әлеуеті бар екеніне сенді, бірақ оның «мұрнынан сөйлеуі» қажет емес еді. Кейін ол оның өзін «жас Кэтрин Хепберн» еске түсіргенін айтты. «Кейт сияқты агрессивті емес, бірақ сондай-ақ жақсы тәрбиеленген және мақсатты».

1940-1941 жж. Warner Bros. компаниясымен келісімшарт.

1940 жылдың басында Питерс Warner Bros. Pictures компаниясы үшін кастингтен өтті, содан кейін оған келісімшарт ұсынды. Бастапқыда Сюзанна Карнахан деген туған атымен танымал болған Питерс, Warner Bros фильмдеріндегі түрлі шағын рөлдерге түсті; олардың көпшілігі River's End, The Man Who Talked Too Much, Money and the Woman және Always a Bride (барлығы 1940 жылы шықты) сияқты атаусыз эпизодтық рөлдер немесе фондық рөлдер болды. Ол үлкен бюджетті Батыс фильмі "Санта-Фе жолы" (1940) фильмінде Эррол Флинн мен Оливия де Гавиландпен бірге алғашқы ресми рөлін ойнады. Фильмде Питерс Канзас штатындағы әскери офицерге ғашық Бостон қаласының жас әйелін бейнеледі. Фильмді насихаттау мақсатымен өткен баспасөз мәслихаттарында Питерс сұхбаттасулардың көптігіне шыдамады және кейіннен: "Мен жақсы спортшы емес едім. Мен саяхаттың көп бөлігінде өз кабинама жабылып алдым" деді. "Санта-Фе жолынан" кейін Питерс "Күлтегі шаш" (The Strawberry Blonde), "Джон Доумен танысыңыз" (Meet John Doe), "Бақыт келді" (Here Comes Happiness, 1941) және "Скатергуд жіпті тартады" (Scattergood Pulls the Strings, 1941) фильмдерінде шағын рөлдер ойнады, соңғысы оған жағымды пікірлер әкелді. Содан кейін ол "Үш ұлдың қаруы" (Three Sons o' Guns, 1941) комедиясында наив қыз рөлін ойнады, одан кейін Ричард Трэвис пен Хамфри Богартпен бірге "Үлкен кадр" (The Big Shot, 1942) фильмінде сотталған адамның қарындасын сомдады. Ол сондай-ақ "Жас Америка ұшады" (Young America Flies, 1940) және "Сокар" (Sockaroo, 1941) сияқты қысқа метражды фильмдерде де түсті. Студияның ұсынысымен (алғашқыда оған Шарон О'Киф есімін қабылдау ұсынылды), ол туған атын тастап, Сьюзан Петерс сахналық есімін алды. Алайда, 1942 жылы Warner Bros компаниясы оның келісімшартын жаңартпады.

1942-1944: Metro-Goldwyn-Mayer және сыншылдардың табысы

Уорнер Брос. компаниясынан шығарылғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Питерс Мэри Робертс Ринехарттың әңгімелер сериясының еркін бейімделуіне негіделген «Тиш» (1942) фильміндегі екінші рөлге МGM компаниясымен сынақтан өтті. Ол рөлді жеңіп алып, студиямен келісімшартқа қол қойды. Сол кезде Питерс Голливудтағы ең көп сынақтан өткен актрисалардың бірі болды. «Тиш» фильмін түсіру кезінде Питерс болашақ күйеуі, актер Ричард Куинмен танысты, ол сонымен бірге МGM-мен түсірген екінші фильмінде, «Доктор Гиллеспидің жаңа көмекшісі» (1942) фильмінде Ван Джонсонмен бірге ойнады. Кейін Куин мен Питерс 1943 жылдың 7 қарашасында Батыс Лос-Анджелестегі Вествуд қауымдық шіркеуінде үйленді. «Энди Хардидің қос өмірі» (1942) фильмін аяқтағаннан кейін, ол Микки Рунимен бірге өте қысқа соңғы сахнада пайда болды, Мервин Лерой Питерсті «Рандом Харвест» (1942) драмасына алды, онда ол өгей ағасына ғашық болған жас әйел рөлін сомдады. Фильм жылдың ең табысты 25 фильмінің бірі болды және Питерстің ойыны оған сыншылардың мақтауын әкелді, соның нәтижесінде ол «Үздік екінші рөлдегі әйел ойыншысы» номинациясына ие болды. «Рандом Харвест» фильмінің табысы МGM-ге Питерске «Бриттаниядағы тапсырма» (1943) сияқты басқа да маңызды фильмдерде басты рөлдерді беруге мүмкіндік берді. Кейін ол Жюль Дассен режиссерлік еткен Герберт Маршалл мен Мэри Астордың қатысуымен «Жас идеялар» (1943) комедиясында шағын, бірақ маңызды рөлді ойнады. Содан кейін ол Роберт Тейлормен бірге «Ресей әні» (1943) фильмінде әйел басты рөлді сомдады. Бұл рөл оған одан әрі жағымды пікірлер әкелді, ал The Hollywood Reporter журналында ол «бірінші дәрежелі драмалық актриса» деп аталды. Алайда фильм дау тудырды, өйткені оның Кеңес Одағы туралы бейнесі кейбір көрермендер мен сыншылар тарапынан жағымды және прокоммунистік көзқарас ретінде қабылданып, түсіндірілді. 1944 жылдың басында Питерс студияның ресми «жұлдызы» санатына «көрнекті ойыншы» мәртебесінен көтерілген он актер мен актрисаның бірі болды; басқалары Эстер Уильямс, Ларайн Дей, Кэтрин Грейсон, Ван Джонсон, Маргарет О'Брайен, Джинни Симмс, Роберт Уокер, Джин Келли және Джордж Мерфи. Осы кезеңде МGM-нің келісімшартты ойыншыларының ресми портретінде Питерс студия басшысы Луис Б. Майермен және Джеймс Стюарт, Микки Руни, Маргарет Суллаван, Кэтрин Хепберн, Хеди Ламарр және Гир Гарсон сияқты актерлермен бірге алдыңғы қатарда тұрғанын көрсетеді. 1944 жылдың соңында Питерс Лана Тернер мен Ларайн Дейдің басты рөлдерде ойнаған «Пудраны құрғақ ұста» соғыс драмасын түсірді. Ол шамамен 65 миль (105 км) қашықтықтағы Мерси ауруханасына апарылып, шұғыл операция жасалды. Омыртқа миына келген жарақат салдарынан ол белден төменге паралич болып қалды және өмірінің соңына дейін коляскада отыруға мәжбүр болды. «Пудраны құрғақ ұста» оқиғадан үш ай өткен соң, 1945 жылдың 8 наурызында көрсетілді. Питерстің ауруханада жатқан кезінде төсегінің басында күткен анасы тоғыз айдан кейін, 1945 жылдың желтоқсан айында қайтыс болды, бұл Питерстің күйзелісін одан да арттырды. МGM Питерске аптасына 100 доллар жалақы және медициналық шығындарды төлей берді, бірақ ол қолайлы жоба таба алмағандықтан студиядан кетті. Кейінірек ол былай деп еске алды: «Метро Голдвин Майер маған барлық тәтті және жеңіл болған мүгедек қыздар туралы Поллиана сценарийлерін жіберіп отырды, мен оларды қабылдамай жүрдім. Жарақат алғаннан екі жыл өткен соң, мен келісімшартымды бұздым. Мен өз кемшілігімді өзгертпеймін». Оған ұсынылған жобалардың арасында Джо Пастернак пен Генри Костердің «Аяқталмаған би» (1947) фильмі, Жан Бенуа Левидің «Балерина» ромасының қайта түсірілімі болды. Фильмде Питерске омыртқа жарақаттанған балерина рөлі ұсынылды, ол өнер көрсетуге қабілетсіз болады, бірақ ол одан бас тартты. Жарақат алғанға дейін ол «The Outward Room» драмасын түсіре бастаған болатын. Фильмнің продюсерлері жобаны дублерлермен аяқтауды және Питерстің коляскада пайда болуына мүмкіндік беру үшін сценарийді қайта құруды қарастырды, бірақ жоба ақыры тоқтатылды. МGM-ден кеткеннен кейін Питерске радио бағдарламаларында көптеген актерлік жұмыстар ұсынылды. Ол 1945 жылдың 11 желтоқсанында «Жетінші аспан» эпизодында бұрынғы кинодағы серіктесі Ван Джонсонмен бірге қонақ ретінде ойнады. 1946 жылы Питерс пен күйеуі Куин Тимоти Ричард есімді ұлды асырап алды. Питерс журналистерге өзінің ешқашан «осы кейіпкердің сезімталдық деңгейімен» кейіпкерді ойнамағанын айтты. Бұл мен үшін өте қиын болды». Фильмнің түсірілімі қиын болды, өйткені Питерс Куиннің ұлына күтім жасау үшін түсірілім алаңында болуын қажет етті. Түсірілім аяқталғаннан кейін Питерс Куиннен ажырасты, ол оған қатыгездік танытқанын және күндер бойы онымен сөйлемегенін айтты. Ажырысуы 1948 жылдың 10 қыркүйегінде ресімделді. «Қошқар белгісі» фильмі 1948 жылдың наурыз айында шықты, ал The New York Times газетінің сыншысы Босли Кроузер фильм туралы жағымсыз пікір білдірді: «Сүректі жарақаттан кейін экранға оралуы үшін Сьюзан Питерске лайықты құрмет көрсетілмейді, бұл «Қошқар белгісі» фильмінде де, оның өзінде де көрінеді. Бұл фильмдегі басқа да талантты актерлердің де осылайша ұялуына жол бермеу керек». Ажырысуына және актриса ретінде мүмкіндіктердің жоқтығына байланысты Питерс осы кезде созылмалы депрессияға ұшырады. Спектакль Уильямстың қадағалауымен сәл өзгертілді, соның арқасында Питерс коляскада отырып рөлді сомдай алды. Спектакльдің премьерасы кезінде ол тұрғылықты қошеметке ие болды және өндіріс Шығыс жағалауы бойынша гастрольдік сапарға шықты. Келесі жылы, 1950 жылы, ол Рудольф Бесьердің «Уимпол көшесіндегі Барреттер» пьесасының сахналық қойылымында мүгедек ақын Элизабет Баррет Браунинг рөлін сомдады, бұл оған баспасөз тарапынан жағымды пікірлер әкелді. 1951 жылдың наурыз айында Питерс NBC телеарнасының тікелей эфирінде көрсетілетін «Мисс Сьюзан» драмасында адвокат рөлін сомдады, ол коляскада отыратын.

1951-1952 жж. Денсаулық мәселелері мен өлім

Мисс Сьюзанмен қарым-қатынасын тоқтатқаннан кейін Петерс АҚШ армиясының полковнигі Роберт Кларкпен қарым-қатынас бастады және екеуі некеге тұруға бел байлағанын жариялады; алайда Кларк белгілі бір уақытта келісімді бұзды, бұл Петерсті терең депрессияға түсірді. Ол Калифорниядағы Лемон Ков қаласына көшіп, ағасының мал фермасында тұра бастады, содан кейін денсаулығы тұрақты түрде нашарлай бастады. 1952 жылдың ортасында Петерс Эксетердегі (Калифорния) ауруханаға тері егу процедурасынан өту үшін жатты, содан кейін ағасының үйіне оралып, уединода өмір сүрді. Ол келесі жылы "Вимпол көшесінің Барреттері" спектаклін қайта қоюды жоспарлаған, бірақ күші сарқылып, салмақ алуға тырысты. 1952 жылдың тамызында Петерс өзінің дәрігері доктор Манчестерге: "Мен қатты шаршадым. Менің өлуім мүмкін жақсы болар" деді. Келесі екі айда ол өзін аштыққа салу арқылы өмірден қол үзді. Петерстің жаназасы 27 қазанда Глендейл қаласында, Калифорнияда өтті, содан кейін ол Forest Lawn Memorial Park-та анасының қасына жерленді. Ол қайтыс болған кезде Петерстің ұлы Тимоти бұрынғы күйеуімен бірге тұрды. Оның мүлкі 6 000 долларға бағаланды (1952 жылы 6 000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сома> тең).

Марапаттар

Жыл Мекеме Номинацияланған туынды Санат НәтижеRef. (Reference(s)) 1942 жылғы «Оскар» сыйлығы Random Harvest Ең үздік қосалқы рөльдегі әйел актриса Ұлттық сыншылар кеңесі Ең үздік әйел актриса 1960 жыл Голливуд Даңқ алқабындағы жұлдыз – Кино өнеріне арналған құрметті белгі