Аяқ-қол медицинасы және хирургиясы

Кіріспе

Медицинаның адамның төменгі аяқтарына бағытталған саласы

подиатриялық медицина

Подиатрия (/p//oʊ/'/d//aɪ//.//ə//t//r//i/ pohDYətree), немесе подиатриялық медицина және хирургия (,/p//oʊ//d//i/'/æ//t//r//ᵻ//k//, //p//oʊ/'/d//aɪ//.//ə//t//r//ᵻ//k/ POHdeeATrik, pohDYətrik) – аяқ, тобық және төменгі аяқ ауруларын зерттеуге, диагностикалауға және емдеуге арналған медицина саласы. Бұл саладағы денсаулық сақтау маманы подиатр деп аталады. АҚШ-тың подиатриялық медицина мектебінің оқу бағдарламасына төменгі аяқ анатомиясы, жалпы адам анатомиясы, физиология, жалпы медицина, физикалық тексеру, биохимия, нейробиология, патофизиология, генетика және эмбриология, микробиология, гистология, фармакология, әйелдер денсаулығы, физикалық оңалту, спорттық медицина, ғылыми зерттеулер, этика және құқықтану, биомеханика, ортопедиялық хирургияның негізгі қағидалары, пластикалық хирургия және аяқ-тобық хирургиясы кіреді. Подиатрия көптеген елдерде мамандық ретінде танылған. Австралияда танылған академиялық бағдарламаны бітіргендер Австралияның Подиатрия Кеңесінде «подиатр» ретінде тіркеле алады, ал қосымша танылған білімі барлар шектеулі дәрілерді тағайындау және қолдану құқығын немесе «подиатриялық хирург» ретінде мамандандырылған тіркеуге қол жеткізе алады. Медициналық топтарды басқару қауымдастығының (MGMA) мәліметтері бойынша, бір мамандыққа ие жалпы подиатрдың орташа жалақысы 230 357 доллар, ал бірнеше мамандыққа иесі 270 263 доллар көрінеді. Дегенмен, бір мамандық бойынша жұмыс істейтін подиатриялық хирургтың табысы жоғарырақ – орташа жалақысы 304 474 доллар, ал бірнеше мамандық бойынша жұмыс істейтін хирургтың табысы 286 201 долларды құрайды. Бірінші жылғы жалақы өнімділік пен нәтижелерге байланысты шамамен 150 000 доллар көлемінде болады. Жеке практикадағы жеке подиатрлардың табысы әртүрлі, көптеген жеке практикалардың жалпы кірісі шығындарды ескермей 200 000 мен 600 000 доллар арасында құралады.

Тарих

Кәсіби аяқ күтімі ежелгі Мысырда болған, бұл шамамен 2400 жылға дейін Анкмахордың қабірі кіреберісіндегі бас рельефтік бейнелерде көрсетілген. Гиппократ бұршақтар мен қабыршақтарды емдеуді қатты теріні физикалық түрде азайту және оның себебін жою арқылы сипаттаған. Ол осы мақсат үшін ойлап тапқан тері қабырғыштары алғашқы скальпельдер болды. 20-шы ғасырдың басына дейін подиатрлар ұйымдасқан медицинадан бөлек, дербес лицензияланған дәрігерлер болып келді. 1823 жылы британдық патша үйіне хирург-подиатр болып тағайындалған Льюис Дурлахер, подиатрияны қорғалатын мамандық деп атады. Наполеон мен француз патшалары сияқты көрнекті тұлғалар жеке подиатрларды пайдаланды. Президент Авраам Линкольн өзінің жеке подиатры Исахар Захриелді АҚШ Азамат соғысы кезінде Конфедерация жетекшілерімен кеңесу үшін құпия миссияларға жіберді. Бірінші подиатриялық қоғам 1895 жылы Нью-Йоркте құрылды және бүгінгі күнге дейін NYSPMA ретінде жұмыс істеп келеді. Алғашқы подиатрия мектебі 1911 жылы ашылды. Бір жылдан кейін британдықтар Лондон аяқ ауруханасында подиатриялық қоғам құрды; 1919 жылы оған мектеп қосылды. Бірінші американдық подиатриялық журнал 1907 жылы, ал 1912 жылы Ұлыбритания журналы жарық көрді. Австралияда 1924 жылы кәсіби подиатриялық қауымдастықтар құрылды, содан кейін 1939 жылы подиатриялық оқу орталығы мен кәсіби подиатриялық журнал пайда болды.

Австралия

Австралияда подиатрлық – денсаулық сақтаудың одақтас саласы болып есептеледі және Австралия подиатрлар кеңесінің лицензиясы бар мамандар осы қызметті көрсетеді. Австралия кәсіби аккредиттеудің екі деңгейін мойындайды (жалпы подиатр және подиатр-хирург), сондай-ақ басқа да мамандану салаларын мойындау үшін жұмыс жалғастырылуда. Кейбір Ұлттар Достастығы елдері австралиялық біліктілікті таниды, бұл австралиялық подиатрларға шетелде практика жүргізуге мүмкіндік береді.

Білім беру және оқыту

Podiatric Medicine бағдарламасына түсу үшін үміткерлер 12 жылдық білім беру сертификатын және Австралия жоғары білім беруге түсу ұпайы (ATAR) сертификатын ұсынуы керек. Университеттердің қабылдау орталығының (UAC) шекті ұпайлары әдетте 70,00-ден 95,00-ге дейін ауытқиды; 21 жасқа толған немесе одан үлкен болашақ студенттер тікелей университеттерге өтініш бере алады. UWA DPM бағдарламасына қабылдау талаптары: UWA бакалавр дәрежесі немесе эквивалентті білім, соңғы үш жылдағы (FTE) жарамды оқудан кемінде 5.0 GPA, GAMSAT нәтижесі және ағылшын тіліндегі біліктілік. UWA-да DPM бағдарламасына қатысу үшін сұхбат өткізілмейді (өтініштер университет арқылы қарастырылады). Австралиялық подиатрлар 3-тен 4 жылға дейін білім алатын бакалавриатты аяқтайды. Бұл бағдарламаның алғашқы 2 жылы функционалдық анатомия, микробиология, биохимия, физиология, патофизиология, фармакология, дәлелге негізделген медицина, социология және науқас психологиясы сияқты әртүрлі биомедициналық ғылымдарға бағытталған, медициналық оқу бағдарламасына ұқсас. Келесі жыл аяқ анатомиясы және биомеханикасы, адамның қадамы, аяқ ортопедиясы (аяқ аномалияларын хирургиялық емес емдеу), балалар подиатрлық, спорттық медицина, ревматология, қант диабеті, қан тамырлары аурулары, психикалық денсаулық, жараны күту, нейробиология және неврология, фармакология, жалпы медицина, жалпы патология, жергілікті және жалпы анестезия, аяқ хирургиясының шағын және күрделі процедуралары (мысалы, жартылай және толық тырнақтарды алып тастау, матрицектомия, криотерапия, жара дебридменті, энуклеация, тігістер салу, тері және электрохирургиялық процедуралар және ортопедтер мен подиатрлық хирургтар жүзеге асыратын процедуралардың теориялық негіздері) сияқты подиатрлық салаларға арналған. Австралиялық подиатрлық хирургтар – медицина және фармакология саласындағы қосымша білімі бар, сондай-ақ аяқ хирургиясы бойынша дайындығы бар мамандар. Подиатрлық хирургияда мамандыққа қол жеткізе алған подиатрлар Австралазиялық подиатрлық хирургтар колледжінің талаптарына сәйкес болуы керек. Олар 4 жылдық оқудан өтуі керек, оның ішінде 2 жыл дидактикалық оқу және 2 жыл клиникалық тәжірибе, содан кейін биомеханика, медицина, хирургия, жалпы хирургия, фармакология, медициналық бейнелеу және клиникалық патологияға бағытталған магистратураны аяқтауы керек. Осыдан кейін олар Австралазиялық подиатрлық хирургтар колледжінің резиденті мәртебесіне ие болады. Хирургиялық оқудан (3-5 жыл), басқа медициналық және хирургиялық пәндердегі стажировкалардан, шетелдегі клиникалық стажировкалардан және ауызша және жазбаша емтихандарды сәтті тапсырғаннан кейін резиденттер колледждің стипендиясын алуға құқылы. Стипендиаттар Денсаулықты сақтау заңына сәйкес, денсаулық сақтау бойынша жеңілдіктер алу мақсатында кәсіби қызметтерді ұсынатын маман ретінде танылады және Комонвелл аккредитациясын алады.

To enter an undergraduate Podiatric Medicine program, applicants must have completed a Year 12 Certificate with an Australian Tertiary Admission Rank (ATAR). Cut off scores from the Universities Admissions Centre (UAC) generally range from 70.00 to 95.00; prospective students who are 21 or older can instead apply directly to the university. The UWA DPM program has admission requirements of: completion of a UWA bachelor's degree or equivalent, a minimum GPA of 5.0 from the most recent three years (FTE) of valid study, suitable GAMSAT score, and English language competency. There is no interview requirement for the DPM at UWA (applications are handled via the university). Australian podiatrists complete an undergraduate degree ranging from 3 to 4 years of education. The first 2 years of this program are generally focused on various biomedical science subjects, including functional anatomy, microbiology, biochemistry, physiology, pathophysiology, pharmacology, evidence based medicine, sociology, and patient psychology, similar to the medical curriculum. The following year focuses on podiatry specific areas such as podiatric anatomy & biomechanics, human gait, podiatric orthopaedics (the non surgical management of foot abnormalities), podopaediatrics, sports medicine, rheumatology, diabetes, vascular medicine, mental health, wound care, neuroscience & neurology, pharmacology, general medicine, general pathology, local and general anaesthesia, minor and major podiatric surgical procedural techniques such as partial and total nail avulsions, matricectomy, cryotherapy, wound debridement, enucleation, suturing, other cutaneous and electro surgical procedures and theoretical understanding of procedures performed by orthopaedic and podiatric surgeons. Australian podiatric surgeons are specialist podiatrists with further advanced training in medicine and pharmacology, and training in foot surgery. Podiatrists wishing to pursue specialisation in podiatric surgery must meet the requirements for Fellowship with the Australasian College of Podiatric Surgeons. They must complete a 4 year degree, including 2 years of didactic study and 2 years of clinical experience, followed by a master's degree with a focus on biomechanics, medicine, surgery, general surgery, advanced pharmacology, advanced medical imaging, and clinical pathology. They then qualify for the status of Registrar with the Australasian College of Podiatric Surgeons. Following surgical training with a podiatric surgeon (3–5 years), rotations within other medical and surgeons' disciplines, overseas clinical rotations, and passing oral and written exams, Registrars may qualify for Fellowship status. Fellows are then given Commonwealth accreditation under the Health Insurance Act, recognising them as providers of professional attention for the purposes of health insurance rebates.

Жоспарланған дәрілерді тағайындау және оларды ұсыну құқығы

Австралиялық подиатрлардың дәрі жазу құқығы штаттар бойынша өзгеше. Барлық штаттарда тіркелген подиатрларға шағын хирургиялық араласындарда жергілікті анестезия қолдануға рұқсат беріледі. Виктория, Батыс Австралия, Квинсленд, Оңтүстік Австралия, Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарында: тіркелген подиатрлар мен подиатр-хирургтар белгіленген дәрілерге қосымша 4-кестедегі тиісті препараттарды жаза алады. Батыс Австралия мен Оңтүстік Австралияда подиатрия саласында магистр дәрежесіне ие және фармакология бойынша кеңінен оқытылған подиатрлар 2, 3, 4 немесе 8-кестедегі дәрі-дәрмектерді жазуға уәкілді (Австралиялық денсаулық сақтауды реттеу агенттігі). Квинсленд штатында Австралазиялық аяқ хирургі колледжінің мүшелері 4-кестедегі дәрілердің қатарын және 8-кестедегі бір препаратты жазуға құқылы. Подиатрлар жазып берген рецепттер, осыны өзгертуге бағытталған лоббилеу шараларына қарамастан, Фармацевтикалық жәрдемақылар жүйесіне кірмейді. Подиатрлар берген кейбір бағыттар (аяқ, тізе және сан сүйектерінің қарапайым рентген суреттері, аяқтың жұмсақ тіндерінің ультрадыбыстық тексеруі) Medicare жүйесінен өтема алады, ал қалғандары (КТ, МРТ, сүйек сканированиесі, патологиялық зерттеулер және басқа да мамандандырылған медициналық қызметтер) Medicare жеңілдіктеріне жатпайды.

Канада

Канадада подиатрияның анықтамасы және практикалық қолданылу аясы провинциялар бойынша әртүрлі. Британдық Колумбия, Альберта және Квебек сияқты бірнеше провинция Podiatric Medicine докторы (DPM) біліктілігін қабылдайды; Квебекте басқа академиялық дәрежелер де тіркелуге болады. 2004 жылы Квебек университетінің Троис-Ривьердегі филиалы Канададағы подиатрия медицинасы бойынша бірінші және жалғыз бағдарламаны ашты, ол американдық подиатрия анықтамасына негізделген. Бұл бағдарлама жыл сайын Канада бойынша 25 студентті қабылдайды және 195 кредит жинағаннан кейін DPM дәрежесіне әкеледі. Онтарио провинциясы 1944 жылдан бері кироподистерді тіркейді, 2019 жылдың 31 желтоқсанына қарай Онтарио Кироподистер Коллегиясында 701 кироподист және 54 подиатр тіркелген. Онтариода подиатрлар мен кироподистер арасында айырма жасалады. Подиатрлар DPM дәрежесіне ие болуы керек, ал кироподистер кироподия саласындағы орта білімнен кейінгі дипломға ие болуы жеткілікті. Подиатрлар, кироподистерден өзгеше, OHIP жүйесіне қызмет көрсету туралы есеп бере алады, пациенттеріне "диагноз қояды" және алдыңғы аяқ сүйектеріне хирургиялық операциялар жасай алады. Онтариоға көшіп келген тіркелген подиатрлар провинцияда тіркеліп, кироподист ретінде жұмыс істеуі тиіс. Онтарионың 1991 жылғы заңнамасы Онтариода оқытылған кироподистердің подиатр болуына шектеу қойды, сонымен бірге бұрыннан практикада жүрген подиатрларға артықшылық берді.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландия 1969 жылы хироподияны (кейін көп ұзамай подиатрия деп аталды) мемлекеттік тіркелген мамандық ретінде мойындады, барлық үміткерлер үш жылдық танылған оқу бағдарламасын аяқтауы тиіс болды. Жаңа Зеландияның подиатрия мектебі 1970 жылы Джон Галлочер басшылығымен Петонда ашылды. Кейіннен мектеп Үрге Хатт қаласындағы Технологиялық институтқа көшірілді. Бүгінде Окленд технологиялық университеті Жаңа Зеландияда подиатрия бойынша білім беруді ұсынатын жалғыз оқу орны. 1976 жылы Жаңа Зеландиядағы подиатрлар жергілікті анестезия қолдануға заңдық құқық алды және олар өз қызметтеріне кіріп келе жатқан тырнақтың өсуіне байланысты шағын хирургиялық араласуларды қоса бастады. 1984 жылы олар пациенттерді рентгенге түсіру үшін радиологтарға жолдау құқығын алды, ал 1989 жылы (қажетті оқытудан өткеннен кейін) өздері рентгенге түсіруге лицензия алды. Қазіргі таңда подиатриялық білім беру бағдарламасына диагностикалық рентгенографиялық оқыту енгізілген, ал курсты сәтті аяқтаған түлектер Жаңа Зеландияның Ұлттық радиациялық зертханасына тіркеледі.