Кіріспе

Дәрігерлердің этикалық анты; соңғы рет өзгертілген 2017 жылы
медициналық мамандықтағы декларация

Женева декларациясы 1948 жылы Женева қаласында Дүниежүзілік медициналық қауымдастықтың Бас ассамблеясында қабылданды, 1968, 1983, 1994 жылдары өзгертілді, 2005 және 2006 жылдары редакциялық тұрғыдан қайта қарастырылды және 2017 жылы тағы да өзгертілді. Бұл – дәрігердің медицинаның гуманитарлық мақсаттарына деген адалдығын білдіретін мәлімдеме. Бұл мәлімдеме, әсіресе, неміс оккупациясы астындағы Еуропада жасалған медициналық қылмыстарды ескере отырып, ерекше маңызға ие болды. Женева декларациясы Гиппократ антын қазіргі заманға сай жаңарту мақсатымен жасалды, осы анттың моральдық принциптерін түсінуге және қабылдануға оңай болуын қамтамасыз ету үшін жасалған тұжырымдама. Гиппократ антынан өзгеше, Дүниежүзілік медициналық қауымдастығы бұл мәлімдемені "уәде" деп атайды.

Жасау

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде және құрылғаннан кейін бірден Дүниежүзілік медициналық қауымдастық (ДМҚ) жалпы және бүкіл әлемдегі медициналық этиканың жай-күйіне алаңдаушылық білдірді, сондай-ақ әлемдік дәрігерлер үшін этикалық ережелерді белгілеу жауапкершілігін мойнына алды. 1947 жылдың тамызында аяқталған Нюрнбергтегі нацистік дәрігерлердің сотының мәліметтері және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қытайдағы 731-ші бөлімшедегі Жапон императорлық армиясының жасаған қылмыстары реформаның және адам құқықтары мен науқастардың құқықтарына қатысты ережелерді қайта бекітудің қажеттігін анық көрсетті. Әлемдегі барлық дәрігерлер медициналық білімі мен дипломын алғаннан кейін ант немесе міндеттеме ретінде қабылданатын «Медицина хартасын» дайындау үшін зерттеу комитеті тағайындалды. Мүше қауымдастықтар ұсынған анттар мен міндеттемелерді екі жыл бойы жан-жақты зерттеуден кейін, 1948 жылы Женевада өткен ДМҚ-ның екінші жалпы жиналысына қарау үшін ежелгі Гиппократ антының жаңартылған нұсқасы жіберілді. Медициналық ант қабылданды және жиналыс оны «Женева декларациясы» деп атауға келісті. Бұл құжат Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы адамның қауіпсіздігін қамтамасыз ететін Адам құқықтары жөніндегі жалпыға ортақ декларацияны (1948) қабылдамас бұрын үш айға дейін қабылданды.

Бастапқыдан өзгерістер

Алғашқы антта "Менің әріптестерім менің бауырларым болады" деп жазылған, кейін "қарындастар мен бауырлар" деп өзгертілген. 1994 жылға дейін "Мен адам өмірін оның басталуынан бастап ең жоғары құрметпен сақтаймын" деген сөздер де болған. Дәрігердің пациентке деген міндетіне жас, мүгедектік, жыныс және сексуалдық бағдар кедергі келтірмеуі керек факторлар ретінде қосылды; сондай-ақ, қолданыстағы элементтердің кейбір қайта формулировкасы жасалды. Пациент қайтыс болғаннан кейін де құпиялар құпия болып қалуы керек. "Адам құқықтары мен азаматтық бостандықтарды" бұзу, медициналық білімді тыйым салынған пайдалану ретінде "адамгершілік заңдарын" бұзудың орнына келді. Алғашқы жарияланымда айтылғандай, "денсаулық және өмірден" гөрі, науқастың жалпы "денсаулығы" дәрігердің бірінші қарастыратын мәселесі болып табылады. Бұл өзгеріс медицина қызметін кез келген құнмен өмірді ұзартудан босату мақсатымен жасалған болып көрінеді. 2017 жылдың қазан айында өткен ДДҰ-ның 68-ші Бас Ассамблеясы пациенттің дербестігін құрметтеуді; оқытушыларға, әріптестерге және студенттерге өзара құрмет көрсетуді; дәрігерлердің пациенттеріне көмектесу және денсаулық сақтауды жетілдіру үшін медициналық біліммен бөлісуді; дәрігерлердің өз денсаулығына да, пациенттеріне де көңіл бөлуін талап етуді бекітті. Сонымен қатар, түзетілген мәтінді барлық белсенді дәрігерлер ("медициналық кәсіптің мүшесі ретінде") пайдалануы керек, ал бұрын мәтінді тек бастаушылар ғана қолданған ("медициналық кәсіптің мүшесі ретінде қабылданған кезде").

Уақыт кестесі (ДБҰ отырыстары)

1948 ж. Қабылданды. 2-ші Бас Ассамблея, Женева
1968 ж. Бірінші түзету. 22-ші Бас Ассамблея, Сидней
1983 ж. Екінші түзету. 35-ші Бас Ассамблея, Венеция
1994 ж. Үшінші түзету. 46-шы Бас Ассамблея, Стокгольм
2005 ж. Редакциялық өңдеу. Кеңестің 170-ші сессиясы, Divonne les Bains
2006 ж. Редакциялық өңдеу. Кеңестің 173-ші сессиясы, Divonne les Bains
2017 ж. Төртінші түзету. 68-ші Дүниежүзілік медициналық қауымдастықтың Бас Ассамблеясы, Чикаго