Кіріспе

Психологиялық принциптерді медицина практикасына қолдану. Медициналық психология немесе медико-психология – психологиялық принциптерді медицина практикасына қолдану, кейде физикалық және психикалық ауруларға ем ретінде дәрі-дәрмектерді пайдалану. Медициналық психолог психиатриялық препараттар мен басқа да фармацевтикалық дәрілерді тағайындау үшін психофармакология саласында арнайы біліктілік алуы тиіс. Дәрі тағайындау құқығы бар медициналық психолог немесе клиникалық психофармаколог – бұл психикалық денсаулық мәселелеріне байланысты антидепрессанттар сияқты психотроптық препараттарды тағайындайтын орта деңгейдегі медицина қызметкері. Дегенмен, медициналық психолог автоматты түрде дәрі тағайындауға құқығы бар психологпен бірдей емес. Шындығында, медициналық психологтардың көпшілігі дәрі тағайындамайды және мұндай құқыққа ие емес.

Медициналық психология мамандығы

Медициналық психология саласына денсаулық психологиясы, оңалту психологиясы, педиатриялық психология, нейропсихология және клиникалық психофармакология, сондай-ақ ауырсыздарды басқару, алғашқы медициналық көмек психологиясы және ауруханалық (немесе медициналық мектептегі) психология сияқты мамандықтар кіруі мүмкін. Бұл мамандықтар медициналық психолог маманы болу үшін қажетті негізгі психологиялық білімді меңгеруге арналған. Медициналық психология саласындағы мамандыққа қол жеткізу үшін психолог Америка Медициналық психология кеңесінің (ABMP) дипломын алуы керек, ол психология ғылымының докторы дәрежесін, психологиялық практикаға лицензияны, докторантурадан кейінгі білім беруді немесе басқа да қабылданған докторантурадан кейінгі оқу курсын, медициналық психология бойынша интернатураны, жұмыстың нәтижелерін саралауға жіберуді, сондай-ақ Америка Медициналық психология кеңесінің жазбаша және ауызша емтихандарын сәтті тапсыруды талап етеді. Американдық Медициналық психология кеңесі мамандар мен психофармакологиялық психологтар, сондай-ақ алғашқы медициналық көмек орталықтарында осымен байланысты психологиялық пәндердің бірін тәжірибе етуге қызығушылық танытқандар арасында нақты айырмашылық жасайды. "Медициналық психолог" термині жалпылама термин емес. Денсаулық психологиясы сияқты психологияның көптеген басқа да мамандықтары, психикалық және физикалық денсаулықтың биопсихосоциалдық парадигмасын (Энгель, 1977) қабылдап, зерттеулер мен дәлелдерге негізделген диагностикалық және емдеу процедураларын қолдану арқылы осы парадигманы клиникалық практикаға кеңейтеді. Олар мамандыққа ұқсас және интеграцияланған және алғашқы медициналық көмек көрсету орталарында тәжірибе етуге дайын. Биопсихосоциалдық парадигманы қабылдау арқылы медициналық психология саласы дене мен жанды бөлек құбылыстар деп қарастыратын картезиандық тұжырымның жеткіліксіз екенін мойындайды, себебі ол денсаулық сақтауға зиян келтіретін кездейсоқ дихотомияны білдіреді. Биопсихосоциалдық көзқарас адамның психологиясын оның әлеуметтік ортасына сілтеме жасамай түсіну мүмкін емес екенін көрсетеді. Медициналық психолог үшін аурудың медициналық моделі күрделі денсаулық мәселелерін толыққанды түсіндіре алмайды, дәл сол сияқты психикалық және физикалық денсаулықтың қатаң психосоциалдық (LeVine & Orabona Foster, 2010) түсіндірмесі де толыққанды болмайды.

Міндеттер

Медициналық психологтар мен кейбір психофармакологтар психологиялық және фармакологиялық әдістерді (заңмен рұқсат етілген жағдайларда) қолдану арқылы физикалық аурулардың жағдайын, сондай-ақ орталық нерв жүйесінің және оған байланысты жүйелердің цитоархитектурасы мен қызметін өзгертуге дайындалған және жабдықталған. Сондай-ақ, олар жеке таңдаулардың және өмір салтының дұрыс болмауы, тұжырымдамалау, мінез-құлық үлгілері және теріс ойлаудың, таңдаудың, көзқарастың және жағымсыз жағдайлардың созылмалы әсерінен туындаған аурулардың прогрессирлеуін болдырмауға көмектеседі. Медициналық психология мамандығы психофармакология бойынша білім беруді қамтиды және заңмен бекітілген штаттарда психоактивті заттарды психологиялық араласуды қамтитын кең ауқымды емдеу жоспарының бір бөлігі ретінде тағайындау құқығына ие. Психологиялық препараттарды тағайындау заңдарын әлі жаңарта алмаған штаттардағы медициналық психологтар мен психофармакологтар пациенттерді бағалап, мемлекеттік лицензиясы бар дәрігермен бірлесіп, тиісті психофармакологиялық әдістерді ұсына алады. Медициналық психологтар мен психофармакологтар адамның психологиялық, биологиялық және әлеуметтік функцияларының негізгі компоненттерін біріктіруге тырысады және осы компоненттер арасындағы табиғи байланысты құрметтеу арқылы оның денсаулығына оң әсер етуге бағытталған. Жалпы денсаулық сақтау, бөліктерінің жиынтысынан артық, жан-жақты және ақылға қонымды мінез-құлықтық денсаулық сақтауды қамтамасыз етуде медициналық психолог пациенттің физикалық ауруларын емдеуші дәрігерлермен ынтымақтастықта жұмыс істеуге білікті.