Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерландтың Жоғарғы палатасы
Upper house of the Netherlands
Сенат (Eerste Kamer der Staten Generaal, сөзбе-сөз "Жалпы штаттардың бірінші палатасы", немесе жай ғана Eerste Kamer, кейде Senaat) – Нидерландтың заң шығарушы органы, Штаттар Генералының жоғарғы палатасы. Оның 75 мүшесі он екі провинциялық штаттың мүшелері және төрт сайлау коллегиясының мүшелері тізімдер бойынша Сенатқа төрт жыл сайын, провинциялық сайлаудан кейін үш ай ішінде сайланады. Барлық провинциялар мен коллегиялар халық санына қарай әртүрлі сайлау салмағына ие. Сенат мүшелері көбінесе ұлттық деңгейде тәжірибелі немесе жартылай штатты саясаткерлер болып табылады, олардың көпшілігі басқа да қызметтер атқарады. Олар төменгі палата мүшелерінің жалақысының шамамен төрттен бір бөлігін құрайтын жәрдемақы алады. Саяси маңызы жоғары Өкілдер палатасынан өзгеше, Сенат аптасына бір рет ғана жиналады. Ол заң жобаларын қабылдауға немесе қабылдамау құқығына ие, бірақ оларды өзгерте алмайды және заң шығаруды бастамамен қамтамасыз ете алмайды. Өкілдер палатасы заң жобасын қабылдағаннан кейін, ол Сенатқа жіберіліп, парламенттік комитетке ұсынылады. Комитет заң жобасын бірден толық палатаның күн тәртібіне қоюға бола ма, әлде оны алдымен зерделеу қажет пе, деген шешімді қабылдайды. Егер заң жобасы бірден толық палатаның күн тәртібіне қойылса, ол пікірталассыз, ресми түрде қабылданады.
The Senate (Eerste Kamer der Staten Generaal , literally "First Chamber of the States General", or simply Eerste Kamer , sometimes Senaat ) is the upper house of the States General, the legislature of the Netherlands. Its 75 members are elected on lists by the members of the twelve States Provincial and four electoral colleges for the Senate every four years, within three months of the provincial elections. All provinces and colleges have different electoral weight depending on their population. Members of the Senate tend to be veteran or part time politicians at the national level, often having other roles. They receive an allowance which is about a quarter of the salary of the members of the lower house. Unlike the politically more significant House of Representatives, it meets only once a week. It has the right to accept or reject legislative proposals but not to amend them or to initiate legislation. Directly after a bill has been passed by the House of Representatives, it is sent to the Senate and is submitted to a parliamentary committee. The committee decides whether the bill can be immediately put on the agenda of the full chamber or if there should first be preparatory study of the bill. If a bill is immediately put on the agenda of the full chamber, it is passed as a formality without a debate.
Атауы
Бұл орган ағылшын тілінде "Сенат" деп аталғанымен, бұл оның ресми голланд тіліндегі атауы "Генералдық штаттардың Бірінші палатасы" немесе қысқаша "Бірінші палата" дегеннің тікелей аудармасы емес. Дегенмен, Екінші палатадан өзгеше, "Сенаат" атауы бұқаралық ақпарат құралдарында да жиі қолданылады. "Бірінші палата мүшесі" (Eerste Kamerlid), "Сенат мүшесі" (senaatslid) немесе "сенатор" (senator) терминдері қолданылады, алайда біріншісі ресми және ең көп қолданылатын термин болып табылады.
Although this body is called the "Senate" in English, this is not a direct translation of its official Dutch name, the "First Chamber of the States General" or, in short, the "First Chamber". Nevertheless, and in contrast to the Second Chamber, the name Senaat is also used often in the media. "Member of the First Chamber" (Eerste Kamerlid), "member of the Senate" (senaatslid) or "senator" (senator) are used, although the first one is the official and most used term.
Тарих
1814 жылы қабылданған қазіргі Нидерландының алғашқы конституциясы бірпалаталы Штаттар Генералдығын қайта құрды. Бұрынғы Оңтүстік Нидерланды жаңа Біріккен Нидерланд Корольдігіне қосылатыны белгілі болған соң, жаңадан құрылған конституциялық комиссияға жаңа конституция жобасын әзірлеу тапсырылды. Конституциялық комиссияның оңтүстік мүшелері, өздерінің аристократиялық өкілдеріне заң шығарушы органда орын берілуі керек деп санағандықтан, екіпалаталы жүйеге ұмтылды. Солтүстік мүшелері бұл ұсынысқа аса ынталы болмаса да, аристократиялық тегі мүшелікке міндетті емес екендігі шартымен келісті. 1815 жылғы 24 тамызда күшіне енген жаңа конституция патшаның өмір бойына тағайындайтын қырықтан алпыс мүшеден тұратын Сенат құруға мүмкіндік берді. Бірінші тағайындалғандардың тізімі 1815 жылғы 16 қыркүйекте жарияланды, ал жаңадан тағайындалған палата 1815 жылғы 21 қыркүйекте Брюссельде Өкілдер палатасымен бірлескен отырыста алғаш рет жиналды. Бастапқы жылдары Сенат Корольдің (патша мен оның министрлерінің) бекінісі ретінде танылды. Оның мүшелері, патшаның «елдегі ең беделді» адамдарының арасынан таңдалды, көбінесе патшаның сенімді серіктері болды және оның қанағаттанбаған заңдарына вето қоюға жиі шақырылатын. Мұндай заңдар көбінесе Өкілдер палатасының жеке мүшелері ұсынған заң жобалары болатын. Сенаттың мәртебесі және сайлауға қатысу шарттары да өзгерістердің қатарында болды. 1848 жылдан кейін заңнама сапасын бақылау Сенаттың басты функциясына айналды. Сенаттың болуы мен жұмыс істеуі тарих бойы сынап келді, бұл мемлекеттік комиссиялардың есептерінде, үкіметтік ұсыныстарда және Сенатты реформалауға немесе таратуға шақыратын жеке мүшелердің заң жобаларында көрінді. 1903 жылы және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін социал-демократтар мен прогрессивті либералдар Сенатты таратуға тырысты, бірақ бұл ұсыныстар жеткілікті қолдау таппады. Содан бері бірнеше шағын өзгерістер қабылданды. 2010 жылы партиялық тізімдердің сайлауалды одақ құру мүмкіндігі жойылды және кандидаттың сайлануы үшін қажетті басымдық дауыс саны квотаның 50%-ынан 100%-ға дейін арттырылды. 2022 жылғы конституциялық түзету резидент емес сайлаушылар алқасын құруға мүмкіндік берді.
The first constitution of the modern Netherlands, passed in 1814, re established a unicameral States General. As it became clear that the former Southern Netherlands would be added to the new United Kingdom of the Netherlands, a newly instituted constitutional commission was tasked with drafting a new constitution. The southern members of the constitutional commission pressed for a bicameral system because of the conviction that their nobility should be given a place in the legislature. While the northern members were not enthusiastic about the proposal, they agreed under the condition that nobility would not be a requirement for membership. The new constitution, which came into effect on 24 August 1815, thus provided for a Senate consisting of forty to sixty members appointed by the king for life. The list of the first appointees was published on 16 September 1815 and the newly appointed chamber was first assembled on 21 September 1815 in Brussels in a joint assembly with the House of Representatives. In its early years, the Senate functioned as a bulwark of the Crown (the king and his ministers). Its members, appointed by the king from among the "most significant of the country", were mostly confidants of the king who were often called upon to veto bills that displeased him. Such bills were usually private members' bills from the House of Representatives. The position of the Senate and the criteria governing eligibility to stand for election were also among the changes. Monitoring the quality of legislation gradually came to be the main function of the Senate after 1848. The existence and functioning of the Senate have been criticised throughout history, manifested in reports of state commissions, government proposals and private member's bills calling for reform or abolition of the Senate. Abolition of the Senate was attempted by social democrats and progressive liberals in 1903, and again after World War I, but these proposals could not count on sufficient support. Several minor changes have since been adopted. In 2010, the possibility for party lists to enter into an electoral alliance was abolished, and the number of preference votes needed for a candidate to be elected was increased from 50% to 100% of the quota. The establishment of a non resident electoral college was made possible by the 2022 constitutional amendment.
Құқықтық негіздеме
18 жасқа толған және дауыс беруге құқылы Голландия азаматы Штаттар Генералының екі палатасының кез келгеніне сайлануға құқылы. Бірақ, ешкім бір уақытта екі палатада да депутат бола алмайды.
Any Dutch citizen aged 18 years or older who is qualified to vote can stand for election in either house of the States General. However, no one can simultaneously sit as a member in both houses.