Саяси және басқару үдерістерінде ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың қолданылуы

Электрондық демократия – саяси және басқару үдерістерінде АКТ қолдану. Азаматтардың қатысуын, үкіметтің ашықтығын арттырады. Цифрлық демократия туралы біліңіз!

39 мин оқу

100%

Дереккөз: E-democracy — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Саяси және басқару процестерінде ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың қолданылуы

Электрондық демократия (электрондық және демократия терминдерінің біріктірілуі), сондай-ақ цифрлық демократия немесе интернет-демократия ретінде танылатын, саяси және басқару процестерінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдаланады. Бұл терминге алғашқы цифрлық белсенді Стивен Клифт авторлық құқығын алған. 21 ғасырдың АКТ-сын пайдалану арқылы электрондық демократия демократияны күшейтуге ұмтылады, оның ішінде азаматтық технологиялар мен электрондық үкімет сияқты салаларды қамтиды. Жақтаушылардың пікірінше, шешім қабылдау процесінде ашықтықты арттыру арқылы электрондық демократия барлық азаматтарға осы процестерді бақылауға және түсінуге мүмкіндік береді. Егер олардың назардан тыс қалған деректері, көзқарастары немесе пікірлері болса, олар мағыналы үлес қоса алады. Бұл үлес тек бейресми, үзіліссіз пікірталаспен шектелмейді, ол азаматтардың ел заңдарын ұсынуға, әзірлеуге және қабылдауға қатысуын жеңілдетеді. Осылайша, электрондық демократия көпшілдік талдауды саясатты қалыптастыру процесіне тікелей енгізуге мүмкіндік береді. Электрондық демократияда қолданыстағы және жаңа ақпарат көздерін пайдаланатын әртүрлі құралдар бар. Бұл құралдар жұртшылыққа өздерінің алаңдаушылықтарын, мүдделерін және көзқарастарын білдіруге, сондай-ақ қоғамдық, ұлттық немесе жаһандық деңгейдегі шешім қабылдау процесіне әсер ете алатын дәлелдерді ұсынуға платформа ұсынады. Электрондық демократия теледидар мен радио сияқты дәстүрлі хабар тарату технологияларын, сондай-ақ интернетке қосылған жаңа интерактивті құрылғылар мен қосымшаларды, оның ішінде дауыс беру жүйелерін пайдаланады. Бұл жаңа технологиялар көпшілік қатысуының кең таралған құралына айналды, көптеген мүдделі тараптарға ақпаратқа қол жеткізуге және интернет арқылы тікелей үлес қосуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, үлкен топтар электрондық дауыс беру құрылғыларын пайдалана отырып, қоғамдық жиналыстарда нақты уақыт режимінде пікір білдіруге мүмкіндік алады. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдалану арқылы электрондық демократия саяси тәуелсіздікті нығайтады. Ол әлеуметтік, экономикалық және мәдени деректерді жинап, демократиялық қатысуды жандандырады. Демократиялық құрылымдардағы әртүрлі қолдануларды қамтитын ұғым ретінде электрондық демократия саяси нормалар мен қоғамдық қатысуға маңызды әсер етеді. Ол демократияның теориялық зерттеулерінен және технология арқылы қоғамдық мәселелерді шешуге бағытталған практикалық бастамалардан туындайды. Оның іске асырылу масштабы мен жолдары көбінесе қоғамның қабылдаған демократия түріне байланысты, сонымен қатар ішкі динамика мен сыртқы технологиялық дамулардың нәтижесі болып табылады. Егер әр мәселе бойынша қолдайтын және қарсы дәлелдер мен аргументтер ұсынылса, дауды шешу және пайда-зардапты талдау әдістері қолданылса, сондай-ақ растауға бейімділік және басқа да танымдық бұрмалаушылықтарды белсенді түрде жоюға тырысылса, электрондық демократия хабардар азаматтықты дамытуға ықпал етуі мүмкін. Алайда, мұндай жүйені құруда маңызды қиындықтар бар. Оларға осы мақсаттарға жету үшін күрделі платформаларды жобалау, популизмнің динамикасын басқару, сонымен қатар барлық адамның саясатты толық уақыт бойы талдауға және талқылауға уақыты мен ресурстары жоқ екенін мойындау, инклюзивті қатысуды ынталандыру және киберқауіпсіздік пен жеке өмірге қатысты мәселелерді шешу кіреді. Бұл кедергілерге қарамастан, кейбіреулер электрондық демократияны қатысушы басқаруды жеңілдетуге, шамадан тыс партиялық догматизмге қарсы тұруға, мәселелерді шешу құралына, жақтастар мен қарсыластардың аргументтерін бағалауға және қоғамдағы билік теңгерімін қамтамасыз етуге қабілетті деп санайды. Тарих бойы әлеуметтік қозғалыстар өздерінің азаматтық қатысуы мен әлеуметтік өзгерістерге бағытталған күш-жігерінің бір бөлігі ретінде қолданыстағы технологияларды бейімдеп келген. Бұл тенденция цифрлық дәуірде де жалғасуда, технология демократиялық процестерді қалай қалыптастыратынын көрсетеді. Технология дамыған сайын, ол қоғамның барлық саласына, соның ішінде мемлекеттік басқаруға да әсер етеді. Технологиялық прогресс қоғамдық қатысу мен саясатты қалыптастыруға жаңа мүмкіндіктер әкеледі, сонымен қатар киберқауіпсіздікке қауіптер, цифрлық теңсіздік және жеке өмірге қатысты мәселелер сияқты қиындықтар тудырады. Қоғам қазіргі таңда осы күрделіліктермен күресіп, демократияны күшейту үшін технологияны пайдалану мен оның қатар жүретін тәуекелдерін басқару арасындағы тепе-теңдікті табуға тырысуда.

E democracy (a blend of the terms electronic and democracy), also known as digital democracy or Internet democracy, uses information and communication technology (ICT) in political and governance processes. The term is credited to digital activist Steven Clift. By using 21st century ICT, e democracy seeks to enhance democracy, including aspects like civic technology and E government. Proponents argue that by promoting transparency in decision making processes, e democracy can empower all citizens to observe and understand the proceedings. Also, if they possess overlooked data, perspectives, or opinions, they can contribute meaningfully. This contribution extends beyond mere informal disconnected debate; it facilitates citizen engagement in the proposal, development, and actual creation of a country's laws. In this way, e democracy has the potential to incorporate crowdsourced analysis more directly into the policy making process. Electronic democracy incorporates a diverse range of tools that use both existing and emerging information sources. These tools provide a platform for the public to express their concerns, interests, and perspectives, and to contribute evidence that may influence decision making processes at the community, national, or global level. E democracy leverages both traditional broadcast technologies such as television and radio, as well as newer interactive internet enabled devices and applications, including polling systems. These emerging technologies have become popular means of public participation, allowing a broad range of stakeholders to access information and contribute directly via the internet. Moreover, large groups can offer real time input at public meetings using electronic polling devices. Utilizing information and communication technology (ICT), e democracy bolsters political self determination. It collects social, economic, and cultural data to enhance democratic engagement. As a concept that encompasses various applications within differing democratic structures, e democracy has substantial impacts on political norms and public engagement. It emerges from theoretical explorations of democracy and practical initiatives to address societal challenges through technology. The extent and manner of its implementation often depend on the specific form of democracy adopted by a society, thus shaped by both internal dynamics and external technological developments. When designed to present both supporting and opposing evidence and arguments for each issue, apply conflict resolution and Cost–benefit analysis techniques, and actively address confirmation bias and other cognitive biases, E Democracy could potentially foster a more informed citizenry. However, the development of such a system poses significant challenges. These include designing sophisticated platforms to achieve these aims, navigating the dynamics of populism while acknowledging that not everyone has the time or resources for full time policy analysis and debate, promoting inclusive participation, and addressing cybersecurity and privacy concerns. Despite these hurdles, some envision e democracy as a potential facilitator of more participatory governance, a countermeasure to excessive partisan dogmatism, a problem solving tool, a means for evaluating the validity of pro/con arguments, and a method for balancing power distribution within society. Throughout history, social movements have adapted to use the prevailing technologies as part of their civic engagement and social change efforts. This trend persists in the digital era, illustrating how technology shapes democratic processes. As technology evolves, it inevitably impacts all aspects of society, including governmental operations. This ongoing technological advancement brings new opportunities for public participation and policy making while presenting challenges such as cybersecurity threats, issues related to the digital divide, and privacy concerns. Society is actively grappling with these complexities, striving to balance leveraging technology for democratic enhancement and managing its associated risks.

Қарастырылатын мәселелер

Демократия өкілдік және тікелей демократия элементтерін қамтиды. Көптеген қазіргі заманғы жүйелерге тән өкілдік демократияларда заң шығару, саясат қалыптастыру және ережелерді сақтау сияқты жауапкершіліктер сайланған лауазым иелеріне сеніп тапсырылады. Бұл тікелей демократиядан өзгеше, онда азаматтар осы міндеттерді өздері орындайды. Электрондық демократия реформаларының себептері алуан түрлі және оның жақтастарының күткен нәтижелерін көрсетеді. Бірқатары үкімет әрекеттерін халықтың мүддесімен жақындатуға, популизмге ұқсас, БАҚ, саяси партиялар мен лоббистердің ықпалын азайтуға немесе әрбір саясаттың ықтимал шығындарын мен пайдасын бағалау үшін халықтың пікірін пайдалануға ұмтылады. Электрондық демократия құрылымдалмаған түрінде тікелей қатысуды баса назарға алады және саяси билікті сайланған лауазым иелерінен жеке тұлғаларға немесе топтарға қайта бөлу әлеуетіне ие. Дегенмен, пайданы барынша арттыру және шығындарды азайту мақсатындағы реформалар өкілдік формасын еліктейтін құрылымдарды қажет етуі мүмкін, егер халық мәселелерді толық уақыт бойы талқылау және талдау қабілетіне ие болса. Электрондық форумдардың кең ауқымды пікірталасқа мүмкіндік беретін мүмкіндіктерін ескере отырып, электрондық демократия өкілдіктің әлдеқайда кең ауқымды аспектілерін еліктеуге қабілетті. Бұл құрылымдарға азаматтардың өздерінің мүдделері мен біліміне сәйкес үлес қосуына мүмкіндік беретін білім беру бастамалары немесе жүйелер кіруі мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, электрондық демократия халықтың не деп ойлайтынына емес, халықтың шындық деп дәлелдей алатын деректерге көбірек мән беретіндей көрінеді. Бұл көзқарас электрондық демократиялық реформалардағы популизм мен ғылыми әдіс немесе Ағартушылық принциптеріне ұқсас, деректерге негізделген тәсіл арасындағы керістікті көрсетеді. Демократиялық жүйенің тиімділігінің маңызды көрсеткіші – саясатты сәтті жүзеге асыру. Бұл үшін сайлаушылар әр саясаттың салдарына түсінуі, оның шығындарын мен пайдасын бағалауы және саясаттың тиімділігі үшін тарихи мысалдарды қарастыруы керек. Электрондық демократияның кейбір жақтастары технология азаматтарға осы міндеттерді дәстүрлі саяси партиялардан кем емес, тіпті артық тиімділікпен орындауға мүмкіндік береді деп санайды. Технологиялық жетістіктерді пайдалана отырып, электрондық демократия халықтың демократиялық процеске қатысуын арттыруға және хабардар шешім қабылдауға мүмкіндік береді.

E democracy incorporates elements of both representative and direct democracy. In representative democracies, which characterize most modern systems, responsibilities such as law making, policy formation, and regulation enforcement are entrusted to elected officials. This differs from direct democracies, where citizens undertake these duties themselves. Motivations for e democracy reforms are diverse and reflect the desired outcomes of its advocates. Some aim to align government actions more closely with the public's interest, akin to Populism, diminish the influence of media, political parties, and lobbyists, or use public input to assess potential costs and benefits of each policy. E democracy, in its unstructured form, emphasizes direct participation and has the potential to redistribute political power from elected officials to individuals or groups. However, reforms aimed at maximizing benefits and minimizing costs might require structures that mimic a form of representation, conceivable if the public had the capacity to debate and analyze issues full time. Given the design of electronic forums that can accommodate extensive debate, e democracy has the potential to mimic aspects of representation on a much larger scale. These structures could involve public education initiatives or systems that permit citizens to contribute based on their interests or expertise. From this standpoint, e democracy appears less concerned with what the public believes to be true and more focused on the evidence the public can demonstrate as true. This view reveals a tension within e democratic reforms between populism and an evidence based approach akin to the scientific method or the Enlightenment principles. A key indicator of the effectiveness of a democratic system is the successful implementation of policy. To facilitate this, voters must comprehend the implications of each policy approach, evaluate its costs and benefits, and consider historical precedents for policy effectiveness. Some proponents of e democracy argue that technology can enable citizens to perform these tasks as effectively, if not more so, than traditional political parties within representative democracies. By harnessing technological advancements, e democracy has the potential to foster more informed decision making and enhance citizen involvement in the democratic process.

Тарих

Электрондық демократия ақпараттық және коммуникациялық технологиялардың (АКТ) дамуымен және демократиялық құрылымдардың эволюциясымен тікелей байланысты. Ол үкіметтердің цифрлық тәсілдер арқылы азаматтармен өзара әрекеттесуге бағытталған бастамаларын, сондай-ақ электрондық платформаларды пайдаланып үкіметтік саясатқа әсер етуге ұмтылған халықтық қозғалыстарды қамтиды.

Алғашқы дамуы

Электрондық демократияның бастауы 20 ғасырдың соңында Интернеттің пайда болуымен байланысты. 1990 жылдары жеке компьютерлер мен Интернеттің таралуы электрондық үкіметтік бастамалардың жол ашуына әкелді. Форумдар, чат-бөлмелер және электрондық пошта тізімдері сияқты цифрлық платформалар қоғамдық пікір алмасуды дамытуда және онлайн азаматтық белсенділікті ынталандыруда маңызды рөл атқарды. Бұл платформалар адамдарға идеялар мен мәселелерді талқылауға қолжетімді ортаны ұсынды, сондай-ақ үкіметтер мен азаматтар диалогты дамыту, өзгерістерді қолдау және шешім қабылдау процесіне халықты қатыстыру үшін оларды пайдаланды.

Тұжырымдама және тәсіл

Қазіргі кезде орталықтандырылмау, ашық стандарттар және жалпыға қолжетімділік сипаттамаларын қамтитын Интернет құрылымы демократиямен байланысты принциптерге сай келеді. Бұл демократиялық принциптер федерализм мен ағарту дәуірінің құндылықтарында, мысалы, ашықтық пен жеке адамның еркінде түбір табады. Электрондық демократияның белгілі жақтаушысы Стивен Клифт Интернетті демократиялық процестерді күшейту және жеке адамдар, қоғамдар мен үкімет арасындағы өзара әрекеттесу мүмкіндіктерін арттыру үшін пайдалану қажет деп санайды. Ол азаматтар арасындағы онлайн-талқылауларды қолданыстағы билік құрылымдары шеңберінде ұйымдастырудың және осы талқылаулардың қоғамда күн тәртібін анықтау әлеуетіне ие болуы үшін кең қамтуға ие болуының маңыздылығын атап көрсетеді.

20 ғасырдың аяғы мен 21 ғасырдың басында

ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында демократия әлемдік үкіметтер оның мүмкіндіктерін зерттей бастаған кезде, одан да құрылымды бола бастады. Электрондық үкімет бастамаларының пайда болуы мемлекеттік қызметтерді онлайн режимінде ұсынуға бағытталған. Мұндай бастаманың алғашқы мысалдарының бірі – 1994 жылы АҚШ үкіметі құрған Үкіметтік ақпаратты іздеу қызметі (GILS). GILS азаматтар мен бизнеске қолжетімді мемлекеттік ақпараттың ізделінетін дерекқоры болды және ол агенттіктердің электрондық жазбаларын басқару тәжірибесін жақсарту құралы ретінде қызмет етті. Электрондық үкімет қызметтерінің өсуімен қатар, үкімет веб-сайттары пайда бола бастады, олардың мақсаты азаматтармен байланысты жақсарту, ашықтықты арттыру және әкімшілік міндеттерді онлайн режимінде орындауды жеңілдету болды. 2000-жылдардың ортасында Web 2.0 дәуірі келді, ол пайдаланушылар жасаған контентке, өзара байланысқа және ынтымақтастыққа баса назар аударды. Осы кезеңде әлеуметтік желілер, блогтар және басқа да ынтымақтастық құралдары пайда болды, бұл азаматтардың қатысуы мен өзара әрекеттесу мүмкіндіктерін арттыру арқылы электрондық демократияның мүмкіндіктерін одан әрі күшейтті. Кроудсорсинг және ашық кодты басқару сияқты ұғымдар кеңінен таралып, саясатты қабылдауға көпшіліктің кеңірек қатысуын жақтады. Цифрлік дәуірде үкімет пен азаматтардың өзара әрекеттесуі де дамыды. Интернетке кеңінен қол жеткізу және оны жылдам қабылдау осы өзгерістерді жеделдетті. Көптеген аймақтарда интернет кеңінен таралғандықтан, саясат көптеген адамдар үшін ақпараттың негізгі көзі ретінде интернетке көбірек сүйенді. Бұл цифрлық өзгеріс саяси кандидаттар мен топтар арасында онлайн жарнаманың өсуімен қолдау тапты. Олар қоғамдық пікірді өзгертуге немесе заң шығарушыларға тікелей әсер етуге тырысады. Бұл үрдіс, әсіресе, жас сайлаушылар арасында байқалады, олар көбінесе интернетті ақпарат жинау процесін оңайлатуға мүмкіндік беретін және ыңғайлы болғандықтан, ақпаратты алудың негізгі көзі ретінде қарастырады. Google сияқты іздеу жүйелері мен әлеуметтік желілердің пайдаланушыларға ыңғайлы болуы азаматтардың саяси зерттеулер мен пікір алмасуларға қатысуын арттырады. Мысалы, әлеуметтік желілер арқылы адамдар өз пікірлерін үкімет мәселелеріне қатысты ешкімнің айыптауынан қорықпай білдіре алады. Интернет-кеңдіктің кең ауқымы мен орталықтандырылмаған құрылымы кез келген адамға вирустық контент жасауға және кең аудиторияға әсер етуге мүмкіндік береді. Интернет азаматтарға саясаткерлер туралы ақпаратқа қол жеткізуді және таратуды жеңілдетеді, сонымен бірге саясаткерлерге кең азаматтар базасынан түсінік береді. Шешім қабылдау мен проблемаларды шешудегі осы бірлескен тәсіл азаматтарды күшейтеді. Ол саясаткерлердің шешім қабылдау процестерін жеделдетеді, осылайша тиімді қоғамды дамытуға ықпал етеді. Азаматтардың пікірлері мен көзқарастарын жинау саясаткердің рөлі үшін өте маңызды. Интернет кең аудиториямен тиімді байланыс жасаудың құралы ретінде қызмет етеді. Нәтижесінде, халықпен байланыстың жақсаруы демократиялық үкіметтің қабілетін және тиімділігін нығайтады. 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауы саяси науқандарға әлеуметтік медианың интеграциялануының мысалы болып табылады, онда Дональд Трамп пен Хиллари Клинтон екеуі де Twitter-ді байланыс құралы ретінде белсенді пайдаланды. Бұл платформалар үміткерлерге қоғамдық түсініктерді қалыптастыруға мүмкіндік береді, сонымен қатар олардың тұлғаларын жақындатады, бұл саяси тұлғалардың қарапайым адамдар сияқты қолжетімді және жақын екенін көрсетеді. Google сияқты ресурстар арқылы Интернет әрбір азаматқа саяси тақырыптарды оңай зерттеуге мүмкіндік береді. Facebook, Twitter және Instagram сияқты әлеуметтік желілер саяси белсенділікті көтермелейді, пайдаланушыларға өздерінің саяси көзқарастарымен бөлісуге және ойдас адамдармен байланысуға мүмкіндік береді. X ұрпақтың саяси процестерден көңілі қалғандығы, 1984-1985 жылдардағы Ұлыбританиядағы кеншілердің ереуілі сияқты үлкен көлемдегі қоғамдық наразылықтардың көрінісі, бұл ақпарат технологиясының жеке азаматтарға кеңінен қол жетімді болуына дейін болды. Электрондық демократия осы мәселелердің кейбірін шешу үшін, саяси партиялар арасында ұйымдастырылған дәстүрлі демократиялық процестермен байланысты оқшаулану, билік концентрациясы және сайлаудан кейінгі есеп беру тапшылығына қарсы әрекет ете алады. Том Уотсон, Ұлыбритания Еңбек партиясының орынбасары бір рет былай деді:

In the late 20th century and early into the 21st century, e democracy started to become more structured as governments worldwide started to explore its potential. One major development was the rise of e government initiatives, which aimed to provide public services online. One of the first instances of such an initiative was the establishment of the Government Information Locator Service (GILS) by the United States government in 1994. GILS was a searchable database of government information accessible to citizens and businesses, and it served as a tool to improve agency electronic records management practices. Along with the rise of e government services, government websites started to spring up, aiming to improve communication with citizens, increase transparency, and make administrative tasks easier to accomplish online. The mid 2000s ushered in the era of Web 2.0, emphasizing user generated content, interoperability, and collaboration. This period witnessed the rise of social media platforms, blogs, and other collaborative tools, further amplifying the potential for e democracy through increasing opportunities for public participation and interaction. Concepts like crowdsourcing and open source governance gained traction, advocating for broader and more direct public involvement in policymaking. As the digital age progressed, so too did the interaction between governments and citizens. The advent and rapid adoption of the internet globally catalyzed this transformation. With high internet penetration in many regions, politics have increasingly relied on the internet as a primary source of information for numerous people. This digital shift has been supported by the rise in online advertising among political candidates and groups actively trying to sway public opinion or directly influence legislators. This trend is especially noticeable among younger voters, who often regard the internet as their primary source of information due to its convenience and ability to streamline their information gathering process. The user friendly nature of search engines like Google and social networks encourages increased citizen engagement in political research and discourse. Social networks, for instance, offer platforms where individuals can voice their opinions on governmental issues without fear of judgement. The vast scale and decentralized structure of the internet enable anyone to create viral content and influence a wide audience. The Internet facilitates citizens in accessing and disseminating information about politicians while simultaneously providing politicians with insights from a broader citizen base. This collaborative approach to decision making and problem solving empowers citizens. It accelerates decision making processes by politicians, thereby fostering a more efficient society. Gathering citizen feedback and perspectives is essential to a politician's role. The Internet functions as a conduit for effective engagement with a larger audience. Consequently, this enhanced communication with the public strengthens the capability and effectiveness of the American government as a democracy. The 2016 U. S. presidential election is an example of social media integration in political campaigns, where both Donald Trump and Hillary Clinton actively utilized Twitter as a communication tool. These platforms allow candidates to shape public perceptions while also humanizing their personas, suggesting that political figures are as approachable and relatable as ordinary individuals. Through resources such as Google, the Internet enables every citizen to readily research political topics. Social media platforms like Facebook, Twitter, and Instagram encourage political engagement, allowing users to share their political views and connect with like minded individuals. Generation X's disillusionment with political processes, epitomized by large scale public protests such as the U. K. miners' strike of 1984 1985 that appeared to fail, predated the widespread availability of information technology to individual citizens. There is a perception that e democracy could address some of these concerns by offering a counter to the insularity, power concentration, and post election accountability deficit often associated with traditional democratic processes organized primarily around political parties. Tom Watson, the Deputy Leader of the U. K. Labour Party, once stated:

«Еңбек партиясының басшылығы біздің мүшелерімізден ең қарым-қатынас жоқ сияқты, және цифрлық революция партияны жақындатуға көмектеседі. Мен біздің Атқару комитетінен цифрлық филиалдар мен конференцияға цифрлық делегаттар болу мүмкіндігін қарастыруын сұраймын. Біз не істеймізді алмастырмай, баламалы платформа ұсыну. Бұл басқа буынның саясатын басқаша істейтін, басқаша жаңалықтар алатын адамдар үшін ұйымдасу жолы».

Цифрлық өзгерістің артықшылықтарына қарамастан, электрондық демократияның бір күйреуі – саясат пен нақты үкіметтік іске асыру арасындағы ықтимал байланыс үзілуі. Интернет саяси пікір-таластар үшін платформа ұсынса да, осы пікір-таластарды тиімді үкіметтік шараларға аудару күрделі болуы мүмкін. Бұл алшақтық көбінесе цифрлық диалогтың қарқындылығымен күшейеді, ол саясатты қабылдаудың баяу және ойластырылған процесінен асып түсуі мүмкін. Цифрлік медианың өркендеуі азаматтардың саясатқа қатысуы және үкіметтің жауапкершілігін қамтамасыз етуі үшін жаңа мүмкіндіктерді жасады. Алайда, ол эхо-камералардың болуы және үкіметтің азаматтардың алаңдаушылықтарына жауап беру қажеттігі сияқты жаңа қиындықтарды да тудырды. Сондықтан электрондық демократияның міндеті – цифрлық пікір-таластар үкіметтің жұмысына және шешім қабылдау процесіне конструктивті үлес қосатынын қамтамасыз ету, пікірлердің эхо-камерасына айналмауы. 2020-жылдардың басына қарай электрондық демократияның ландшафты жасанды интеллект, блокчейн және үлкен деректер сияқты технологиялардың жетістіктерімен қатар дамуда. Бұл технологиялар азаматтардың қатысуын одан әрі кеңейтуге, ашықтықты арттыруға және демократиялық басқарудың тиімділігі мен жауапкершілігін арттыруға мүмкіндік береді. Электрондық демократия тарихы маңызды прогресті көрсетеді, бірақ ол цифрлық теңсіздік, деректердің құпиялылығы, киберқауіпсіздік және дезинформацияның әсері сияқты жалғасатын пікірталас пен қиындықтармен де сипатталады. Осы саяхат жалғасқанда, басымдық демократиялық процестерді жақсарту және барлық азаматтардың дауысы естіліп, құрметтелгенін қамтамасыз ету үшін технологияны пайдалану болып табылады. Электрондық демократия ақпаратқа кеңірек қол жеткізуді ынталандырады, ал оның ішкі децентрализация цензурамен күреседі. Ол интернеттің бастапқы қағидаттарын, соның ішінде сөз бостандығын күшті либертариандық қолдауын, кеңінен тараған бөлісу мәдениетін және Ұлттық ғылым қорының коммерциялық пайдалануға тыйым салуын қамтиды. Жаңалықтар топтары, чаттар және MUD сияқты интернеттің жаппай коммуникацияға қабілеті газеттер немесе радио сияқты хабар тарату медиасымен байланысты дәстүрлі шекараларды, сондай-ақ хаттар немесе сымды телефондар сияқты жеке медиадан асып түседі. Интернет – ашық стандарттарды қолдайтын кең цифрлық желі болғандықтан, әртүрлі коммуникациялық медиа мен модельдерге кеңінен, тиімді қол жеткізу мүмкін. Электрондық демократияға қатысты практикалық мәселелерге күн тәртібін басқару, сонымен бірге мағыналы қатысуға ынталандыру және сау түсінікті қалыптастыру кіреді. Бұған қоса, күштер олардың дауыс теңдігін қамтамасыз ету және инклюзивтілікті нығайту қабілетіне қарай бағаланады. Электрондық демократияның сәттілігі немесе сәтсіздігі көбінесе әр мәселенің тиісті шығындары мен пайдасын дәл анықтауға, олардың ықтималдығы мен маңыздылығын анықтауға және дауыстарды осы талдаумен үйлестіру қабілетіне байланысты. Сонымен қатар, барлық интернет форумдары, соның ішінде Wikipedia, киберқауіпсіздікті қамтамасыз етуі және құпия деректерді қорғауы керек.

Despite the benefits of the digital shift, one of the challenges of e democracy is the potential disconnect between politics and actual government implementation. While the internet provides a platform for robust political discourse, translating these discussions into effective government action can be complex. This gap can often be exacerbated by the rapid pace of digital dialogue, which may outpace the slower, more deliberative processes of policy making. The rise of digital media has created new opportunities for citizens to participate in politics and to hold governments accountable. However, it has also created new challenges, such as the potential for echo chambers, and the need for governments to be responsive to citizen concerns. The challenge for e democracy, therefore, is to ensure that the digital discourse contributes constructively to the functioning of the government and the decision making processes, rather than becoming an echo chamber of opinions with little practical impact. As of the 2020s, e democracy's landscape continues to evolve alongside advancements in technologies such as artificial intelligence, blockchain, and big data. These technologies promise to expand citizen participation further, enhance transparency, and boost the overall efficiency and responsiveness of democratic governance. The history of e democracy exhibits significant progress, but it is also characterized by ongoing debates and challenges, such as the digital divide, data privacy, cybersecurity, and the impact of misinformation. As this journey continues, the emphasis remains on leveraging technology to enhance democratic processes and ensure all citizens' voices are heard and valued. E democracy promotes wider access to information, and its inherent decentralization challenges censorship practices. It embodies elements of the internet's origins, including strong libertarian support for freedom of speech, widespread sharing culture, and the National Science Foundation's commercial use prohibition. The internet's capacity for mass communication, evident in newsgroups, chat rooms, and MUDs, surpasses traditional boundaries associated with broadcast media like newspapers or radio, as well as personal media such as letters or landline telephones. As the Internet represents a vast digital network supporting open standards, achieving widespread, cost effective access to a diverse range of communication media and models is feasible. Practical issues pertaining to e democracy include managing the agenda while encouraging meaningful participation and fostering enlightened understanding. Furthermore, efforts are evaluated based on their ability to ensure voting equality and promote inclusivity. The success or failure of e democracy largely depends on its capability to accurately delineate each issue's relevant costs and benefits, identify their likelihood and significance, and align votes with this analysis. In addition, all internet forums, including Wikipedia, must address cybersecurity and protect sensitive data.

" Occupy " қозғалысы

2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысына жауап ретінде түрлі наразылық акцияларын ұсынған Occupy қозғалысы әлеуметтік желілерді кең түрде қолданды.

15-М қозғалысы

Испанияда басталып, кейіннен Еуропаның басқа елдеріне тараған 15 мамыр қозғалысы Испаниядағы Partido X (X партиясы) тарапынан ұсыныстар жасауға себеп болды.

Араб көктемі

Араб көктемі кезінде Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстағы көтерілістерді онлайн белсенділер жетекке алды. Бастапқыда демократияны жақтаушы қозғалыстар авторитарлық режимдерге қарсы күресу үшін цифрлық медианы пайдаланды. Алайда, осы режимдер уақыт өте келе әлеуметтік желілерді қарсы шараларға енгізіп, өз стратегияларына біріктірді. Цифрлық медиа жергілікті және жеке наразылықты ортақ мәселелерді біліп, ұжымдық әрекет ету мүмкіндігі бар ұйымдасқан қозғалыстарға айналдырудағы маңызды құрал болды.

Мысыр төңкерісі

Мысыр революциясы 2011 жылдың 25 қаңтарында басталды, себебі Мысырдың Каир қаласында президент Хосни Мубарактың ұзақ билігіне, жоғары жұмыссыздық деңгейіне, үкіметтік сыбайлас жемқорлыққа, кедейлікке және қоғамдық қысымға қарсы жаппай наразылықтар болды. 18 күндік революция бастапқыда зорлық-зомбылыққа немесе наразылықтарға ұласпай, бір ғана Facebook парақшасы арқылы күш алды. Бұл парақша тез арада мыңдаған, соңынан миллиондаған мысырлықтардың назарын аударды және жаһандық құбылысқа айналды. Интернет наразылықшылардың өз үкіметін демократияландыру процесіне қатысуына мүмкіндік беретін, олардың күшін арттыратын құралға айналды. Наразылықшылар цифрлық платформаларды тиімді пайдаланып, байланыс орнатып, ұйымдастырып, ынтымақтастықпен жұмыс істеді, соның нәтижесінде дереу әсер етті. Режимнің саяси онлайн-талқылауларды тоқтатуға бағытталған, барлық интернет-байланысты үзуге жасаған сәтсіз әрекетіне жауап ретінде Google және Twitter бірлесіп, интернетке қол жеткізбей-ақ ақпаратты халыққа жеткізуге мүмкіндік беретін жүйе құрды. Бұл революция кезіндегі БАҚ-тың өзара әрекеттесу қабілеті азаматтық қатысуды арттырып, революцияның және бүкіл елдің демократиялануының саяси нәтижесін анықтауда маңызды рөл атқарды. Кейбір сарапшылар Мысыр революциясын "желілік жеке тұлғалар" сипаттамасымен белгіленетін, топтық бақылау жүйесінен парадигмалық өзгеріс деп қарастырады. Бұл трансформация технологияның үш маңызды жетістігінен тұратын "үштік революциядан" кейін болды. Біріншіден, әлеуметтік желілерге көшу, екіншіден, жылдам интернеттің кең таралуы және үшіншіден, ұялы телефондардың қолжетімділігі. Бұл элементтер интернет арқылы өзгерістерге елеулі әсер етіп, идеялар мен наразылықтарды қалыптастыру үшін баламалы, реттелмеген кеңістік құрды. Мысалы, Мысырдағы "6 сәуір жастар қозғалысы" Facebook-та саяси ұйым құрып, жалпыұлттық ереуілге шақырды. Бұл оқиға кейіннен басылғанына қарамастан, Facebook тобы басқа белсенділерге онлайн медианы пайдалануға шақырып, өз қызметін жалғастырды. Сонымен қатар, интернет халықаралық байланыстарды құруға көмектесіп, наразылықтың әсерін күшейтті. Ақпараттың Twitter хэштегтері арқылы жылдам таралуы, мысалы, бүкіл әлемге оқиғаны жеткізді. Атап айтқанда, #Египет және #sidibouzid сияқты танымал хэштегтерді қамтитын үш миллионнан астам твиттер білім таратуға көмектесіп, Мысырдағы өзгерістерді ынталандырды. Ұйым әлеуметтік желілер мен заманауи технологиялардың кең мүмкіндіктерін пайдаланып, Коньи жасаған қылмыстарды жариялады. Науқанға жауап ретінде 2012 жылдың 21 наурызында 33 сенатор "Коньи мен LRA жасаған адамзатқа қарсы қылмыстарды" айыптайтын резолюция ұсынды. Бұл резолюция АҚШ үкіметінің аймақтық әскери күштердің азаматтарды қорғау және LRA басшыларын іздеу қабілеттерін арттыру жөніндегі ағымдағы күш-жігерін қолдады. Сонымен қатар, LRA-дан зардап шеккен азаматтарға көмек көрсету және азаматтарды қорғауды күшейту үшін трансшекаралық бастамаларды қолдады. Резолюцияның серіктесі сенатор Линдси Грэм әлеуметтік желілердің қоздырған жұртшылық назарының маңызды әсерін атап өтіп, YouTube сенсациясы "Конгресске одан да агрессивті болуға көмектеседі және оның құлауына барлық басқа әрекеттерден де көп септігін тигізеді" деді.

The Egyptian Revolution began on 25 January 2011, prompted by mass protests in Cairo, Egypt, against the long reign of President Hosni Mubarak, high unemployment, governmental corruption, poverty, and societal oppression. The 18 day revolution gained momentum not through initial acts of violence or protests, but via a single Facebook page, which quickly attracted the attention of thousands and eventually millions of Egyptians, evolving into a global phenomenon. The Internet became a tool of empowerment for the protestors, facilitating participation in their government's democratization process. Protestors effectively utilized digital platforms to communicate, organize, and collaborate, generating real time impact. In response to the regime's failed attempt to disrupt political online discussions by severing all internet access, Google and Twitter collaborated to create a system that allowed information to reach the public without internet access. The interactive nature of media during this revolution enhanced civic participation and played a significant role in shaping the political outcome of the revolution and the democratization of the entire nation. The Egyptian Revolution has been interpreted by some as a paradigm shift from a group controlled system to one characterized by "networked individualism". This transformation is tied to the post "triple revolution" of technology, consisting of three key developments. First, the shift towards social networks, second, the widespread propagation of the instantaneous internet, and third, the ubiquity of mobile phones. These elements significantly impacted change through the Internet, providing an alternative, unregulated sphere for idea formation and protests. For instance, the "6 April Youth Movement" in Egypt established their political group on Facebook and called for a national strike. Despite the subsequent suppression of this event, the Facebook group persisted, encouraging other activist groups to utilize online media. Moreover, the Internet served as a medium for building international connections, amplifying the impact of the revolt. The rapid transmission of information via Twitter hashtags, for example, made the uprising globally known. In particular, over three million tweets contained popular hashtags such as #Egypt and #sidibouzid, further facilitating the spread of knowledge and fostering change in Egypt. The organization leveraged the extensive reach of social media and contemporary technology to spotlight Kony's crimes. In response to the campaign, on 21 March 2012, a resolution was introduced by 33 Senators denouncing "the crimes against humanity" perpetrated by Kony and the LRA. This resolution supported the US government's ongoing efforts to boost the capabilities of regional military forces for civilian protection and the pursuit of LRA commanders. It also advocated for cross border initiatives to augment civilian protection and aid populations affected by the LRA. Co sponsor Senator Lindsey Graham noted the significant impact of public attention driven by social media, stating that the YouTube sensation would "help the Congress be more aggressive and will do more to lead to his demise than all other action combined".

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы Үндістан (20112012)

"Индия сыбайлас жемқорлыққа қарсы" (АІЖ) қозғалысы – 2011 және 2012 жылдардағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы наразылықтар кезінде үлкен назар аударған, Үндістандағы ықпалды сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес болды. Оның негізгі мақсаты ұсынылып жатқан "Жан Локпал" заң жобасы төңірегіндегі дау болды. АІЖ халықты сыбайлас жемқорлық аз Үндістан құруға жұмылдыруға тырысты. Дегенмен, АІЖ орталық комитетіндегі ішкі дау-дамайлар қозғалыстың бөлінуіне әкелді. Арвинд Кеджривал "Аам Аадми" партиясын құрды, ал Анна Хазаре "Жантантра Морча" ұйымын құрды.

Ұзақ науқан (Пәкістан)

Ұзақ наурыз – 2012 жылдың желтоқсанында Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласында жеті жыл тұрғаннан кейін отанына оралған Қадри бастаған Пәкістанның әлеуметтік-саяси қозғалысы. Қадри үкіметтік сыбайлас жемқорлыққа қарсы наразылық білдіру үшін Исламабадта "бір миллион адамдық" шеру ұйымдастыруға шақырды. Шеру 2013 жылдың 14 қаңтарында басталды, мыңдаған адамдар өз талаптары орындалғанша отырып наразылыққа қатысатындарын уәделеді. Шеру Лахор қаласынан басталды, оған шамамен 25 мың адам қатысты. Парламент алдында өткен митингте Қадри заң шығарушыларды сынап: "Парламент жоқ, онда тонаушылар, ұрылар және қарақшылар тобы бар. Біздің заң шығарушыларымыз – заң бұзушылар", деді. Төрт күндік отырыстан кейін Қадри мен үкімет сайлау реформаларын жүзеге асыру және саяси ашықтықты арттыруды көздейтін "Исламабад Ұзақ наурыз декларациясы" деп аталатын келісімге келді. Қадри "бір миллион адамдық" шеруге шақырғанына қарамастан, үкімет Исламабадтағы наразылыққа қатысушылардың санын шамамен 50 мыңға бағалады.

Бес жұлдызды қозғалысы (Италия)

Италиядағы танымал саяси партия – Бес жұлдыз қозғалысы (M5S) 2012 жылдан бері Италия және Еуропа сайлауларына кандидаттарды іріктеу үшін онлайн дауыс беруді пайдаланып келеді. Бұл дауыс берулер Беппе Грилло блогының тіркелген мүшелері үшін қолжетімді «Руссо» атты веб-қосымшасы арқылы жүзеге асырылады. Аталған платформада M5S пайдаланушылары заң жобаларын талқылай алады, мақұлдайды немесе қабылдамайды. Бұл ұсыныстар содан кейін M5S тобы Парламентке ұсынады. Мысалы, M5S-тің сайлау заңы және президенттікке үміткерді таңдау онлайн дауыс беру арқылы шешілді. Айта кетейік, иммигранттарға қарсы заңды жою туралы шешім Грилло мен Касаледжионың пікірлеріне қайшы келіп, M5S мүшелерінің онлайн дауыс беруі арқылы қабылданды. M5S-тің Ұлыбритания Тәуелсіздік партиясымен одақтасуы да онлайн дауыс беру арқылы анықталды, бірақ M5S үшін Еуропалық Парламент тобын таңдау мүмкіндігі шектеулі болды. Олар – «Еркіндік пен демократия Еуропасы» (EFD), «Еуропалық консерваторлар мен реформаторлар» (ECR) және «Тәуелсіздікті сақтау» (Non Inscrits) тобы. «Жасылдар/ЕАҚ» тобына қосылу мүмкіндігі талқыланды, бірақ бұл топтың бұрын M5S-ті қабылдамауына байланысты сол кезде қолжетімді болған жоқ. Конте І кабинеті құлағаннан кейін, Демократиялық партия мен M5S арасындағы жаңа коалиция 100 000-нан астам мүше онлайн дауыс бергеннен кейін мақұлданды, олардың 79,3% жаңа коалицияны қолдады.

COVID-19 пандемиясы

COVID-19 пандемиясы электрондық демократияның маңыздылығы мен әсерін көрсетті. 2020 жылы COVID-19-ның пайда болуы бүкіл әлемдегі елдерді денсаулық сақтау органдарының ұсыныстары бойынша қауіпсіздік шараларын қолдануға мәжбүр етті. Бұл кенеттен болған қоғамдық өзгерістер әлеуметтік қозғалыстарды шектеп, белгілі бір саяси мәселелерді уақытша тоқтатты. Осы шектеулерге қарамастан, адамдар цифрлық платформаларды өз көзқарастарын білдіру, әлеуметтік қозғалыстардың көрінуін қамтамасыз ету және әлеуметтік медиадағы демократия арқылы өзгерістерді ынталандыру және хабардарлықты арттыру үшін пайдаланды. Жаңалықтарды талдаушы The ASEAN Post компаниясы хабарлағандай, пандемия салтқа сай демократиялық кеңістіктерге, мысалы, қоғамдық жиналыстарға шектеулер енгізді. Бұл филиппиндіктерді, соның ішінде, әлеуметтік желілерге, цифрлық медиаға және қоғамдық істерге қатысу үшін бірлесіп жұмыс істейтін платформаларға жүгінуге және виртуалды доменде "белсенді азаматтықты" жүзеге асыруға итермеледі. Әлеуметтік желілер, әсіресе, жас азаматтарды сайлау процестеріне қатысуға ынталандыратын, олардың өздерін нығайтуға мүмкіндік беретін құрал ретінде пайда болды. Бұл платформалар сондай-ақ саясаткерлерге сайлаушылармен тікелей қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауы бұған мысал бола алады, онда Дональд Трамп негізінен саясатты бастамалары мен мақсаттарын жеткізу үшін Twitter-ді қолданды. Осындай тәжірибелер түрлі әлемдік көшбасшылар арасында байқалады, мысалы, Джастин Трюдо, Жаир Болсонару және Хасан Рухани сияқты белсенді Twitter аккаунттарын ұстайды. Кейбір бақылаушылар үкіметтің онлайн-жариялауы оның ашықтығын арттырады, бұдан әрі көпшілік бақылауына мүмкіндік береді, нәтижесінде қоғамдағы биліктің тең дәрежеде бөлінуі жақсарады деп айтады. Джейн Фонтейн өзінің 2001 жылғы "Виртуалды мемлекеттің құрылысы" атты еңбегінде электрондық демократияның кең ауқымына және оның дәстүрлі мемлекеттік құрылымдармен өзара әрекеттесуіне тоқталады. Ол жаңа технологиялық формаларды қабылдау кезінде бюрократияның қолданыстағы нормалары мен ережелері қалай әсер ететінін түсіну үшін жан-жақты модель ұсынады. Фонтейннің пікірінше, электрондық үкімет формасының ең радикалды көрінісі қазіргі заманғы әкімшілік мемлекеттің күрделі жөндеуін қажет етеді, яғни сайланған саясаткерлер, мемлекеттік қызметкерлер, қысым жасау топтары және басқа да мүдделі тараптар қатысатын электронды кеңестер саясатты қалыптастырудың барлық кезеңдерінде стандартты практикаға айналады. Республикашыл партияның бақылауында болатын заң шығарушы органдар, сондай-ақ заң шығарушы кәсіпқойлық деңгейі жоғары және белсенді кәсіби желілері бар мемлекеттер электрондық үкімет пен электрондық демократияны қабылдауға көбірек бейім. Электрондық демократия көптеген пайдалар береді, ол қоғамдық кеңістіктің белсенділігін арттырады. Ол азаматтарға веб-сайттар, электрондық пошта және басқа да электрондық байланыс арналары арқылы өз пікірлерін білдіруге мүмкіндік беріп, жоспарлау мен шешім қабылдау процестеріне ықпал ету арқылы көпшілік қатысуын арттырады. Дәстүрлі қағаз бюллетеньдер сайлауды өткізудің ең қауіпсіз әдісі болып саналса, цифрлық дауыс беру электрондық қатысудың ыңғайлылығын қамтамасыз етеді. Алайда, бұл жүйені табысты іске асыру үшін үздіксіз инновацияларды және үшінші тараптардың үлесін қажет етеді.

The COVID 19 pandemic has underscored the importance and impact of e democracy. In 2020, the advent of COVID 19 led countries worldwide to implement safety measures as recommended by public health officials. This abrupt societal shift constrained social movements, causing a temporary halt to certain political issues. Despite these limitations, individuals leveraged digital platforms to express their views, create visibility for social movements, and strive to instigate change and raise awareness through democracy in social media. As reported by news analysis firm The ASEAN Post, the pandemic induced limitations on traditional democratic spaces such as public meetings have led Filipinos, among others, to resort to social media, digital media, and collaborative platforms for engaging in public affairs and practising "active citizenship" in the virtual domain. Social media platforms have emerged as tools of empowerment, particularly among younger individuals, stimulating their participation in electoral processes. These platforms also afford politicians opportunities for direct engagement with constituents. A notable example is the 2016 United States presidential elections, in which Donald Trump primarily used Twitter to communicate policy initiatives and goals. Similar practices have been observed among various global leaders, such as Justin Trudeau, Jair Bolsonaro, and Hassan Rouhani, who maintain active Twitter accounts. Some observers argue that the government's online publication of public information enhances its transparency, enabling more extensive public scrutiny, and consequently promoting a more equitable distribution of power within society. Jane Fountain, in her 2001 work Building the Virtual State, delves into the expansive reach of e democracy and its interaction with traditional governmental structures. She offers a comprehensive model to understand how pre existing norms, procedures, and rules within bureaucracies impact the adoption of new technological forms. Fountain suggests that this form of e government, in its most radical manifestation, would necessitate a significant overhaul of the modern administrative state, with routine electronic consultations involving elected politicians, civil servants, pressure groups, and other stakeholders becoming standard practice at all stages of policy formulation. States where legislatures are controlled by the Republican Party, as well as those characterized by a high degree of legislative professionalization and active professional networks, have shown a greater propensity to embrace e government and e democracy. E democracy provides numerous benefits, contributing to a more engaged public sphere. It encourages increased public participation by offering platforms for citizens to express their opinions through websites, emails, and other electronic communication channels, influencing planning and decision making processes. While traditional paper ballots are often considered the most secure method for conducting elections, digital voting provides the convenience of electronic participation. However, the successful implementation of this system necessitates continual innovations and contributions from third parties.

Цифрлық қамтуды қамтамасыз ету

Цифрлық демократияны дамыту үшін, табысына, біліміне, жынысына, дініне, ұлтына, тіліне, дене және психикалық денсаулығына қарамастан, барлық азаматтардың мемлекеттік саясатты қалыптастыруға тең мүмкіндіктермен қатысуын қамтамасыз ететін цифрлық қолжетімділікті ілгерілету өте қажет. 2020 жылғы сайлауларда түрлі қауымдастықтар цифрлық байланыс құралдарын қоғамдық бірлік сезімін күшейту үшін пайдаланды. Әсіресе, COVID-19 пандемиясы кезінде жастардың онлайн саяси қатысуы артып, онлайн петицияларға қол қою және цифрлық акцияларға қатысу арқылы көрінді. Жастардың дәстүрлі саясатқа қатысуы төмендесе де, олар әлеуметтік желілер арқылы ұйымдастырылған қысым топтарын белсенді қолдайды. Мысалы, Black Lives Matter қозғалысы әлеуметтік желілерде кеңінен танылып, көптеген жастарға онлайн әрекеттесу және наразылықтарға қатысу сияқты маңызды жолдармен атсалысуға мүмкіндік берді.

Талаптар

Демократияның қатысуға ынталандыру, әлеуметтік қосымдылықты дамыту, жеке пікірлерге құрметпен қарау және қатысудың икемді жолдарын ұсыну арқылы жеңілдетілуіне болады. Интернет, әрбір адамға өз даусын білдіруге және ойын жеткізуге мүмкіндік бере отырып, қатысуға маңыздылық сезімін сыйлайды. Сонымен қатар, түрлі көзқарастар мен идеяларды ұсынатын веб-сайттар, топтар мен әлеуметтік желілер арқылы әлеуметтік қосымдылықты қамтамасыз етеді. Жеке мұқтаждар, жеке пікірлерді еркін және жылдам білдіруге болатын мүмкіндік арқылы қанағаттандырылады. Бұдан бөлек, Интернет өте икемді ортаны ұсынады, ол тиімді әрі кең қолжетімді. Осы ерекшеліктері арқасында электрондық демократия және Интернеттің қолданылуы қоғамдағы өзгерістерде маңызды рөл атқара алады.

Интернетке қолжетімділік

Электрондық демократияның дамуына цифрлық алшақтық кедергі келтіреді, ол электрондық қауымдастықтарға белсенді қатысушылар мен қатыспайтындарды бөліп тұрады. Электрондық демократияны қолдайтындар көбінесе осы цифрлық алшақтықты қысқарту үшін үкіметтік шараларды ұсынады. Дамыған және дамушы елдер арасындағы электрондық басқару мен электрондық демократия арасындағы айырмашылықтың басты себебі – осы цифрлық алшақтық. Нақты мәселелерге қол жеткізе алатындар мен қол жеткізе алмайтындарды бөлетін цифрлық алшақтық және электрондық демократия инновацияларына инвестиция жасаумен байланысты мүмкіндік шығыны жатады. Онлайн қатысудың ықпалына қатысты күмән де бар.

Қауіпсіздік және жеке өмір

Үкімет онлайн коммуникациялардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және жеке тұлғалардың құпиялығын сақтауға жауапты. Электрондық дауыс беруді қарастырғанда бұл мәселе ерекше маңызға ие. Электрондық дауыс беру жүйелерінің күрделілігі басқа цифрлық операциялар механизмдерінен басып өтеді, сондықтан бюллетеньдерді манипуляциялау немесе оның болуы мүмкін қатеріне қарсы тұру үшін күшті аутентификация шаралары қажет. Бұл шаралар сайлаушының жеке басын анықтайтын және дауыс беру құпиясын сақтайтын смарт-карталарды пайдалануды қамти алады. Эстониядағы электрондық дауыс беру, интернет арқылы дауыс беру жүйелерінде кездесетін жеке бастың анықталуы және құпиялылық дилеммасын шешудегі сәтті тәсілді көрсетеді. Дегенмен, басты мақсат – қолмен жүзеге асырылатын жүйелердің қауіпсіздігі мен құпиялылығы стандарттарына жету болуы керек. Осы жетістіктерге қарамастан, жақында жүргізілген зерттеулер, SWOT-талдау нәтижесі бойынша, электрондық үкіметке қатысты тәуекелдер деректерді жоғалту, құпиялылық және қауіпсіздік, сондай-ақ пайдаланушылардың қабылдауымен байланысты екенін көрсетті.

Үкіметтің әрекет ету қабілеті

Азаматтарды онлайн-консультациялар мен талқылауларға қатысуға ынталандыру үшін үкімет жауапты болуы және қоғамдық қатысу саясаттың нәтижелеріне әсер ететінін нақты көрсетуі қажет. Азаматтарға ыңғайлы уақыт пен орында өз пікірлерін білдіру мүмкіндігі болуы аса маңызды, сондай-ақ олардың көзқарастары маңызды өзгерістерге ықпал ететінін сезінуі керек. Үкімет қатысу деңгейін арттыру үшін тиісті құрылымдарды құруы керек. Брокерлер мен өкілдік ұйымдардың рөлін ескеру мәселелердің демократиялық, қоғамдық, төзімді және жемісті талқылануын қамтамасыз етуге көмектеседі. Мемлекеттік органдардың иелігіндегі ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз ететін қолданыстағы заңдық құқықтардың тиімділігін арттыру үшін азаматтарға жемісті қоғамдық пікір алмасу және модерация құқығы берілуі керек. Кейбір зерттеушілер көптеген бастамалар үкіметтің негізгі құндылықтарынан емес, технологиядан туындағанын, нәтижесінде демократияның әлсірегенін айтады.

Қарым-қатынас режімдері

[[Файл:Hilbert 3D e демократияның жол картасы.png|thumb|350px|3D электрондық демократияның жол картасы: компромистерден өту. Бұл бағалауда жергілікті қауымдастықтар, штаттар/аймақтар, ұлттар және жаһандық деңгейдегі басқарудың әртүрлі иерархиялық деңгейлері де ескеріледі. Сонымен қатар, қатысу ауқымы да қарастырылады, оған азаматтар/сайлаушылар, БАҚ, сайланған лауазымды тұлғалар, саяси ұйымдар және үкіметтер кіреді. Сондықтан электрондық демократияның эволюциясына өзара тәуелділік, технологиялық көпқырлылық, серіктестік басқару және жеке тұлғалық сияқты кең ауқымды өзгерістер әсер етеді. Facebook, Twitter, WordPress және Blogspot сияқты әлеуметтік желілер демократиялық диалогтарда маңызды рөл атқарады. Электрондық демократиядағы әлеуметтік желілердің рөлі – зерттеудің жаңа саласы, сондай-ақ аргумент карталары және семантикалық желі сияқты технологиялық дамулар. Тағы бір маңызды даму – ашық әлеуметтік желідегі байланыстың, жабық сарапшылар және/немесе саясаткерлер тобынан құрылымдалған байланыспен үйлесімдігі, мысалы, өзгертілген Дельфи әдісі (HyperDelphi) арқылы. Бұл тәсіл электрондық демократияда таратылған білім мен өзін-өзі ұйымдастырған естеліктерді сыни бақылау, жауапкершілік және шешім қабылдаумен теңестіруге тырысады. Әлеуметтік желілер азаматтардың ортасына кіру нүктесі ретінде қызмет етеді, оларды өз шарттары бойынша қатыстырады. Электрондық үкіметті жақтаушылар бұл үкіметке халықпен үйлесімді әрекет етуге көмектеседі деп санайды. Мемлекеттік қолданыстың мысалы – Вирджиния штатының ресми веб-сайты, онда азаматтар Google құралдарын және ашық әлеуметтік форумдарды таба алады, бұл электрондық демократияның жетілуіне қарай маңызды қадам болып саналады. Интернет мемлекеттік институттармен өзара әрекеттесудің жаңа құралын құру арқылы азаматтық қатысуды арттырады. Электрондық демократияны жақтаушылар оның мемлекеттік органдардың белсенді қатысуын ынталандыратынын және азаматтарды оларға тікелей әсер ететін шешімдерге белсенді түрде әсер етуге шақыратынын айтады. Көптеген зерттеулер саяси ақпарат алу үшін интернеттің қолданылуының артып келе жатқанын көрсетеді. 1996 жылдан 2002 жылға дейін интернеттің саяси шешімдер қабылдауда маңызды рөл атқарғанын айтқан ересектердің үлесі шамамен 14 пайыздан 20 пайызға дейін өсті. 2002 жылы халықтың шамамен төрттен бірі нақты мемлекеттік саясат мәселелерін зерттеу үшін веб-сайтқа кіргенін мәлімдеді. Зерттеулер көрсеткендей, адамдар өз көзқарастарына қарсы келетін веб-сайттарды, өздерінің сенімдеріне сәйкес келетін веб-сайттарға қарағанда көбірек таңдайды. Халықтың шамамен 16 пайызы науқандарға қосылу, волонтерлік қызмет көрсету, қаржылай көмек беру немесе сауалнамаларға қатысу сияқты онлайн саяси іс-шараларға қатысқан. Филип Н. Говард жүргізген сауалнама АҚШ-тағы ересектердің үштен екісі соңғы төрт сайлау циклында онлайн саяси жаңалықтармен, ақпаратпен немесе басқа да мазмұнмен байланысқан екенін көрсетті. Мэтт Лийнгердің айтуынша, интернет жеке тұлғаларды күшейтіп, топтық әрекеттерді нығайта отырып, үкіметті нығайтады. Интернет азаматтарға маңызды ақпаратты ұсынады, оларға мемлекеттік саясатқа тиімді әсер етуге мүмкіндік береді. Ұйымдастыру үшін онлайн құралдарды пайдалану азаматтарға үкіметтің саясатты қалыптастыру процесіне оңай қатысуға мүмкіндік береді, бұл қоғамдық қатысудың артуына әкеледі. Әлеуметтік желілер онлайн-әрекеттері саяси процесті қалыптастыратын адамдардың желілерін құрайды, соның ішінде саясаткерлерді өздерінің науқандарында халыққа үндеу күшін күшейтуге шақырады. Электрондық демократия мемлекеттік диалогқа арналған цифрлық платформаны ұсынады, ол үкімет пен оның тұрғындары арасындағы өзара әрекеттестікті арттырады. Онлайн-қатысудың бұл түрі үкіметке қоғам шешуді қалаған негізгі мәселелерге назар аударуға мүмкіндік береді. Оның негізіндегі философия – әрбір азамат жергілікті басқаруға әсер етуге мүмкіндікке ие болуы керек. Электрондық демократия жергілікті қауымдастықтармен үйлеседі және кез келген азаматқа өз үлесін қосуға мүмкіндік береді. Электрондық демократияның мәні азаматтардың мемлекеттік қызметке үлес қосуында ғана емес, сонымен қатар өздерінің қауымдастығын жақсарту үшін азаматтардың өзара байланысы мен ынтымақтастығын дамытуда жатыр. Электрондық демократия демократиялық шешім қабылдау процесін күшейту үшін ақпараттық және коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдаланады. Бұл технологиялар азаматтарды ақпараттандыру мен ұйымдастыруда маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, АКТ азаматтардың белсенді қатысуын арттырады және саяси процестердің барлық кезеңдерінде саясатты қалыптастыру үшін мүдделі тараптар арасындағы ынтымақтастықты ынталандырады. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) АКТ-ның азаматтық қатысуды ынталандырудағы рөліне қатысты үш негізгі аспектіні анықтайды. Бірінші аспект – уақыт, азаматтық қатысудың көп бөлігі циклдің күн тәртібін белгілеу кезеңінде жүзеге асады. Екінші фактор – бейімделу, АКТ азаматтық қатысуды арттыру үшін қалай дамиды. Соңғы аспект – интеграция, жаңа АКТ-ның жаңа және дәстүрлі әдістерді азаматтық қатысуды барынша арттыру үшін қалай үйлестіретінін көрсетеді. АКТ кәсіпқорлар мен халық арасындағы ашық онлайн-ынтымақтастықты жеңілдету арқылы демократиялық және жақсы хабардар болған үкімет мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Ақпаратты жинау және шешім қабылдау жауапкершілігі технологиялық білімі бар және дәстүрлі түрде шешім қабылдаушылар деп танылған адамдар арасында бөліседі. Пікірлер мен саясатты алмасуға қоғамның кең ауқымды қатысуы демократиялық шешім қабылдауға әкеледі. Бұдан әрі, АКТ демократияда плюрализм тұжырымын күшейтеді, жаңа мәселелер мен көзқарастарды ұсынады. Қарапайым азаматтар саяси мазмұн мен пікірлерді жасаушыларға айналуға мүмкіндік алады, мысалы, жеке блогтар мен веб-сайттарды құру арқылы. Онлайн саяси кеңістіктегі ынтымақтастық күш-жігері, мысалы, ABC News-тің Campaign Watchdog жобасы, азаматтарға сайлау кезінде кез келген саяси партия жасаған ереже бұзушылықтарды хабарлауға мүмкіндік береді. 2000 жылғы АҚШ президенттік жарысында үміткерлер өздерінің веб-сайттарын қолдаушыларын дауыс беруге ынталандыру үшін де, достарын дауыс беруге шақыру үшін де жиі пайдаланды. Бұл екі процестік тәсіл – жеке тұлғаны дауыс беруге шақыру және содан кейін достарын дауыс беруге шақыру – сол кезде ғана пайда бола бастады. Бүгінде әлеуметтік желілер арқылы саяси қатысу кең таралған, ал онлайн форумдар арқылы азаматтық қатысу әдеттегі жағдай. АКТ-ны пайдалану арқылы саясатқа қызығушылық танытқан адамдардың белсенділік таныту мүмкіндігі артады. Электрондық демократияны жүзеге асыру жастар арасында дауыс беруге қатысуды, демократиялық қатысуды және саяси сауаттылықты арттыру үшін әлеуетті шешім ретінде ұсынылған.

[[File:Hilbert 3D e democracy roadmap. png|thumb|350px|3D e democracy roadmap: transcending the trade offs This assessment also takes into account the different hierarchical levels of governance such as local communities, states/regions, nations, and the global stage. Further, the scope of involvement is also considered, which includes the participation of citizens/voters, the media, elected officials, political organizations, and governments. Therefore, e democracy's evolution is influenced by such broad changes as increased interdependency, technological multimediation, partnership governance, and individualism. Social media platforms such as Facebook, Twitter, WordPress, and Blogspot, are increasingly significant in democratic dialogues. The role of social media in e democracy is an emerging field of study, along with technological developments such as argument maps and the semantic web. Another notable development is the combination of open social networking communication with structured communication from closed expert and/or policy maker panels, such as through the modified Delphi method (HyperDelphi). This approach seeks to balance distributed knowledge and self organized memories with critical control, responsibility, and decision making in electronic democracy. Social networking serves as an entry point within the citizens' environment, engaging them on their terms. Proponents of e government believe this helps the government act more in tune with its public. Examples of state usage include The Official Commonwealth of Virginia Homepage, where citizens can find Google tools and open social forums, considered significant steps towards the maturity of e democracy. The internet enhances civic engagement by creating a new medium for interaction with government institutions. Advocates of e democracy propose that it can facilitate more active government engagement and inspire citizens to actively influence decisions that directly affect them. Numerous studies indicate an increased use of the internet for obtaining political information. From 1996 to 2002, the percentage of adults claiming that the internet played a significant role in their political choices rose from around 14 to 20 percent. In 2002, almost a quarter of the population stated that they had visited a website to research specific public policy issues. Research has indicated that people are more likely to visit websites that challenge their viewpoints rather than those that align with their own beliefs. Around 16 percent of the population has participated in online political activities such as joining campaigns, volunteering time, donating money, or participating in polls. A survey conducted by Philip N. Howard revealed that nearly two thirds of the adult population in the United States has interacted with online political news, information, or other content over the past four election cycles. As articulated by Matt Leighninger, the internet bolsters government by enhancing individual empowerment and reinforcing group agency. The internet avails vital information to citizens, empowering them to influence public policy more effectively. The utilization of online tools for organizing allows citizens to participate more easily in the government's policy making process, leading to a surge in public engagement. Social media platforms foster networks of individuals whose online activities can shape the political process, including prompting politicians to intensify public appeal efforts in their campaigns. E democracy offers a digital platform for public dialogue, enhancing the interaction between government and its residents. This form of online engagement enables the government to concentrate on key issues the community wishes to address. The underpinning philosophy is that every citizen should have the potential to influence their local governance. E democracy aligns with local communities and provides an opportunity for any willing citizen to make a contribution. The essence of an effective e democracy lies not just in citizen contribution to government activities, but in promoting mutual communication and collaboration among citizens for the improvement of their own communities. E democracy utilizes information and communication technologies (ICT) to bolster the democratic processes of decision making. These technologies play a pivotal role in informing and organizing citizens in different avenues of civic participation. Moreover, ICTs enhance the active engagement of citizens, and foster collaboration among stakeholders for policy formation within political processes across all stages of governance. The Organisation for Economic Co operation and Development (OECD) identifies three key aspects regarding the role of ICTs in fostering civic engagement. The first aspect is timing, with most civic engagement activities occurring during the agenda setting phase of a cycle. The second factor is adaptation, which refers to how ICTs evolve to facilitate increased civic participation. The final aspect is integration, representing how emerging ICTs blend new and traditional methods to maximize civic engagement. ICT fosters the possibility of a government that is both more democratic and better informed by facilitating open online collaborations between professionals and the public. The responsibility of collecting information and making decisions is shared between those possessing technological expertise and the traditionally recognized decision makers. This broadened public involvement in the exchange of ideas and policies results in more democratic decision making. Furthermore, ICT enhances the notion of pluralism within a democracy, introducing fresh issues and viewpoints. Ordinary citizens have the opportunity to become creators of political content and commentary, for instance, by establishing individual blogs and websites. Collaborative efforts in the online political sphere, similar to ABC News' Campaign Watchdog initiative, allow citizens to report any rule violations committed by any political party during elections. In the 2000 United States presidential race, candidates frequently utilized their websites to not only encourage their supporters to vote but to motivate their friends to vote as well. This dual process approach—urging an individual to vote and then to prompt their friends to vote—was just beginning to emerge during that time. Today, political participation through various social media platforms is typical, and civic involvement via online forums is common. Through the use of ICTs, individuals interested in politics have the ability to become more engaged. The implementation of electronic democracy has been proposed as a potential solution to foster increased voter turnout, democratic participation, and political literacy among these younger demographics.

Электрондық азаматтық

Жастар мен азаматтық екі басты тәсіл арасындағы қарама-қайшылықты көрсетеді: басқару және тәуелсіздік. Жастарды «өз үлесін қосуға» шақыру стратегиясы жастардың белсенділігін ынталандыру немесе оны реттеу механизмі ретінде қарастырылуы мүмкін. Тәуелсіз азаматтар жастардың тәжірибесіздігіне қарамастан, олар үшін маңызды мәселелер бойынша өз пікірлерін білдіруге құқықтары бар екенін айтады. Басқарылатын азаматтықты қолдайтындар жастарды балалықтан ересекке өту кезеңіндегі азаматтар деп санайды, сондықтан олар тиісті нұсқаусыз саяси пікірсайыстарға толыққанды қатысуға әлі дайын емес. Тағы бір маңызды мәселе – интернеттің ролі. Басқарылатын электрондық азаматтықты жақтаушылар жастар интернетте бұрмалаушылық ақпаратқа немесе манипуляцияға оңай түсуі мүмкін деп есептейді. Бұл келіспеушілік демократияға екі түрлі көзқарас ретінде көрінеді: бірі – демократияны орнықты және әділ жүйе ретінде қарастырады, онда жастардың қатысуына ынталандыру керек, ал екіншісі – демократияны жастардың өзара әрекеттесетін желілері арқылы қол жеткізілетін саяси және мәдени мақсат ретінде қарастырады. Алғашқыда байланыс стильдерінің айырмашылығындай көрінетін нәрсе, шындығында билікке қол жеткізу және оған ықпал етудің әртүрлі стратегияларын көрсетеді. Ұлыбритания үкіметінің саясатында жастар демографиясына көбірек мән берілгеніне қарамастан, олардың қатысуы мен қызығушылығы төмендеп келеді. 2001 жылғы Ұлыбритания парламентіне өткен сайлауда 18-24 жас аралығындағы сайлаушылардың қатысу деңгейі шамамен 40% болды. Бұл 16-24 жас аралығындағы жастардың 80% астамының қандай да бір уақытта интернетке қол жеткізгенімен қарама-қайшы. Біріккен Ұлттар Ұйымының Балалар құқықтары конвенциясы жас адамдарды өз елдерінің азаматы ретінде тәрбиелеудің маңыздылығын атап көрсетеді. Ол жастардың белсенді саяси қатысуын ынталандыруды қолдайды, оны олар пікірсайыс пен байланыс арқылы қалыптастыра алады. «Жоғарғы аймақтың жастар дауысы» жастардың үкіметтік қажеттіліктерін, көзқарастарын, тәжірибелерін және ұмтылыстарын түсіну арқылы олардың қатысуын арттыруға тырысады. Ол 14-18 жас аралығындағы шотланд жастарына Таулы аймақтағы шешім қабылдаушыларға әсер ету мүмкіндігін береді. Бұл орган, шамамен 100 сайланған мүшеден тұрады және жастардың пікірін білдіреді. Сайлау екі жылда бір рет өтеді, ал кандидаттар мектептер мен жастар форумдарынан тікелей таңдалады. «Жоғарғы аймақтың жастар дауысы» веб-сайты мүшелерге оларға қатысты мәселелерді талқылауға, онлайн-пікірсайыстарға қатысуға және қарапайым онлайн-дауыс беру арқылы электрондық демократия үлгісін көруге мүмкіндік беретін маңызды платформа болып табылады. Осылайша, веб-сайт үш негізгі мүмкіндікті қамтиды, жастарға өзін-өзі біліммен қамтамасыз етуге, саяси пікірсайыстарға қатысуға және электрондық демократия процесіне қатысуға мүмкіндік беретін онлайн-форумды құрайды.

Youth e citizenship presents a dichotomy between two predominant approaches: management and autonomy. The strategy of "targeting" younger individuals, prompting them to "play their part," can be interpreted as either an incentive for youth activism or a mechanism to regulate it. Autonomous e citizens argue that despite their relative inexperience, young people should have the right to voice their perspectives on issues that they personally consider important. Conversely, proponents of managed e citizenship view youth as nascent citizens transitioning from childhood to adulthood, and hence not yet fully equipped to engage in political discourse without proper guidance. Another significant concern is the role of the Internet, with advocates of managed e citizenship arguing that young people may be especially susceptible to misinformation or manipulation online. This discord manifests as two perspectives on democracy: one that sees democracy as an established and reasonably just system, where young people should be motivated to participate, and another that views democracy as a political and cultural goal best achieved through networks where young people interact. What might initially appear as mere differences in communication styles ultimately reveals divergent strategies for accessing and influencing power. Despite an increasing emphasis on the youth demographic in UK governmental policy and issues, their engagement and interest have been waning. During the 2001 elections to the Westminster Parliament in the UK, voter turnout among 18 to 24 year olds was estimated to be a mere 40%. This contrasts starkly with the fact that over 80% of 16 to 24 year olds have accessed the internet at some point. The United Nations Convention on the Rights of the Child emphasizes the importance of educating young individuals as citizens of their respective nations. It advocates for the promotion of active political participation, which they can shape through robust debate and communication. The Highland Youth Voice strives to boost youth participation by understanding their governmental needs, perspectives, experiences, and aspirations. It provides young Scots, aged 14 to 18, an opportunity to influence decision makers in the Highlands. This body, consisting of approximately 100 elected members, represents youth voices. Elections occur biennially and candidates are chosen directly from schools and youth forums. The Highland Youth Voice website serves as a pivotal platform where members can discuss issues pertinent to them, partake in online policy debates, and experience a model of e democracy through simplified online voting. Thus, the website encompasses three key features, forming an online forum that enables youth self education, participation in policy discourse, and engagement in the e democracy process.

Азаматтық қоғамның рөлі

Азаматтық қоғам ұйымдары демократияда маңызды рөл атқарады, бұл туралы Алексис де Токвиль сияқты теоретиктер айтқан, олар азаматтарға қоғамдық істер туралы білім алуға мүмкіндік беретін платформалар болып табылады және мемлекеттің ықпалына жетпейтін билік көздері ретінде әрекет етеді. Георгия Технологиялық институтының қоғамдық саясат зерттеушісі Ханс Клейннің сөзіне сәйкес, осы форумдарға қатысуға бірнеше кедергілер бар, соның ішінде жеке кездесулердің логистикалық қиындықтары да бар. Клейннің АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы азаматтық бірлестікті зерттеуі электрондық байланыс ұйымның мақсаттарына жету мүмкіндігін едәуір арттырғанын көрсетті. Интернет арқылы ақпарат алмасудың салыстырмалы түрде төмен құны және кең қамту мүмкіндігін ескере отырып, бұл орта саяси ақпаратты тарату үшін тартымды құралға айналды, әсіресе кіші бюджетпен жұмыс істейтін мүдделік топтар мен партиялар үшін. Мысалы, қоршаған ортаны қорғау немесе әлеуметтік мүдделерді қорғаушы топтар өздерінің мәселелері туралы хабардарлықты арттыру үшін Интернетті тиімді механизм ретінде пайдалана алады. Телевизия немесе газеттер сияқты дәстүрлі БАҚ-тың көптеген жағдайларда айтарлықтай қаржылық инвестицияларды қажет етуіне қарамастан, Интернет ақпарат тарату үшін қолжетімді және кең платформаны ұсынады. Осылайша, Интернет телефон, теледидар, газеттер және радио сияқты саяси коммуникацияның дәстүрлі тәсілдерін толықтыра немесе алмастыра алады. Нәтижесінде, азаматтық қоғам онлайн кеңістікке белсенді түрде интеграцияланып келеді. Азаматтық қоғам әртүрлі қауымдастықтарды қамтиды. "Мүдделік топтар" термині әдетте белгілі бір әлеуметтік топтарға, кәсіподақтар, бизнес және кәсіби қауымдастықтар сияқты экономикалық секторларға немесе аборт, қару-жарақ бақылауы немесе қоршаған орта сияқты нақты мәселелерге бағытталған ресми ұйымдарға қатысты қолданылады. Осы дәстүрлі мүдделік топтардың көпшілігі жақсы қалыптасқан ұйымдық құрылымдармен және мүшелік ережелерімен жабдықталған, олар негізінен үкімет пен саясатты қалыптастыру процесіне әсер етуге бағытталған. Трансұлттық әсер ету желілері ұлттық шекаралардан өтетін ортақ шатыр ұйымдар аясында осы ұйымдардың еркін коалицияларын біріктіреді. Блоггерлер, веб-мастерлер және әлеуметтік желілердің иелерін күшейту үшін жаңа құралдар жасалып жатыр. Олардың мақсаты – Интернеттің қана информативтік мақсатта қолданылуынан оны жоғарыдан басқарылмайтын бастамаларға тәуелсіз әлеуметтік ұйымдастыру құралы ретінде қолдануға көшуге көмектесу. Мысалы, "әрекетке шақыру" (calls to action) тұжырымы – бұл веб-мастерлерге нақты басшылықсыз аудиториясын әрекет етуге шақыруға мүмкіндік беретін жаңа тәсіл. Бұл үрдіс жаһандық сипатта, мысалы, Үндістан сияқты елдерде белсенді блогтану дамып, интернет пайдаланушыларын өз пікірлерін білдіруге ынталандырады. Интернет осы ұйымдар үшін көп қырлы рөл атқарады. Ол сайланған лауазымды тұлғаларға, қоғамдық өкілдерге және саяси элитаға лоббилік қызмет көрсетуге; байланысты қауымдастықтар мен топтармен байланыс орнатуға; ұйымдастырушылар, белсенділер мен мүшелерді ескертулер, бюллетеньдер және электрондық хаттар арқылы жұмылдыруға; қаражат жинауға және қолдау тартуға; және олардың хабарларын дәстүрлі жаңалықтар арналары арқылы жұртшылыққа жеткізуге мүмкіндік береді.

Civil society organizations have a pivotal role in democracies, as highlighted by theorists such as Alexis de Tocqueville, acting as platforms for citizens to gain knowledge about public affairs and as sources of power beyond the state's reach. According to Hans Klein, a public policy researcher at the Georgia Institute of Technology, there exist several obstacles to participation in these forums, including logistical challenges of physical meetings. Klein's study of a civic association in the northeastern US revealed that electronic communication significantly boosted the organization's capacity to achieve its objectives. Given the relatively low cost of exchanging information over the Internet and its potential for wide reach, the medium has become an attractive venue for disseminating political information, especially among interest groups and parties operating on smaller budgets.'" For example, environmental or social interest groups might leverage the Internet as a cost effective mechanism to raise awareness around their causes. Unlike traditional media outlets, like television or newspapers, which often necessitate substantial financial investments, the Internet provides an affordable and extensive platform for information dissemination. As such, the Internet could potentially supplant certain traditional modes of political communication, such as telephone, television, newspapers, and radio. Consequently, civil society has been increasingly integrating into the online realm. Civic society encompasses various types of associations. The term interest group is typically used to refer to formal organizations focused on specific social groups, economic sectors like trade unions, business and professional associations, or specific issues such as abortion, gun control, or the environment. Many of these traditional interest groups have well established organizational structures and formal membership rules, primarily oriented towards influencing government and policy making processes. Transnational advocacy networks assemble loose coalitions of these organizations under common umbrella organizations that cross national borders. Innovative tools are increasingly being developed to empower bloggers, webmasters, and social media owners. These aim to transition from the Internet's strictly informational use to its application as a medium for social organization, independent of top down initiatives. For instance, the concept of Calls to action is a novel approach that enables webmasters to inspire their audience into action without the need for explicit leadership. This trend is global, with countries like India cultivating an active blogosphere that encourages internet users to express their perspectives and opinions. The Internet serves multifaceted roles for these organizations. It functions as a platform for lobbying elected officials, public representatives, and policy elites; networking with affiliated associations and groups; mobilizing organizers, activists, and members through action alerts, newsletters, and emails; raising funds and recruiting support; and conveying their messages to the public via traditional news media channels.

Кеңесшіл демократия

Интернет демократиялық үдерісте маңызды рөл атқарады, бұл үдеріс диалогты, ашық талқылауды және шешім қабылдауда әртүрлі көзқарастарға қол жеткізуді қадағалайды. Ол интерактивті платформа ұсынып, талқылау процесіндегі зерттеулер үшін құнды құрал болып табылады. Интернет сайттар, блогтар және Twitter сияқты әлеуметтік желілер арқылы идея алмасуға мүмкіндік жасайды, олардың барлығы сөз бостандығын қолдайды. Ол өзгерістерге жол ашатын, оңай қол жетімді және тиімді ақпарат алуға мүмкіндік береді. Интернеттің ерекше қасиеттерінің бірі – оның реттелмегендігі, ол дұрыстығына қарамастан, барлық көзқарасқа мүмкіндік береді. Интернет ұсынатын тәуелсіздік электрондық демократияның маңызды факторы болып табылатын өзгерістерді ынталандырады және қолдайды. Делиберативтік демократияны қолданудың маңызды мысалы – Калифорния есеп картасы. Бұл құрал Калифорния университеті Берклидегі Қоғамдық мүдделерді зерттеу орталығының Деректер және демократия бастамасымен, сондай-ақ Калифорнияның вице-губернаторы Гэвин Ньюсоммен бірлесіп жасалған. 2014 жылдың қаңтар айында іске қосылған Калифорния есеп картасы – мобильді қолдануға оңтайландырылған веб-қосымша, мақсаты онлайн-делиберативтік демократияны жеңілдету. Қосымшада алты маңызды мәселе бойынша қысқаша сауалнама бар, одан кейін қатысушылар онлайн "кафеге" қосылуға шақырылады. Бұл кеңістікте олар негізгі компоненттер талдауы арқылы ұқсас көзқарастарға ие пайдаланушылармен топтастырылады және жаңа саяси мәселелерді ұсыну және басқа қатысушылардың ұсыныстарын бағалау арқылы талқылау процесіне қатысуға шақырылады. Калифорния есеп картасының дизайны жеке мүдделердің талқылауға ықпалын азайтуға бағытталған. Openforum.com.au да электрондық демократияның мысалы. Бұл коммерциялық емес австралиялық жоба саясаткерлер, жоғары мемлекеттік қызметкерлер, ғалымдар, бизнес-профессионалдар және басқа да ықпалды тараптарды тарта отырып, жоғары деңгейдегі саяси талқылауларды жеңілдетеді. SOPA және PIPA-ға балама ретінде ұсынылған «Цифрлық сауданы онлайн қорғау және оны жүзеге асыру туралы» заң (OPEN Act) Google және Facebook сияқты ірі компаниялардың қолдауын алды. Оның Keep The Web Open веб-сайты заң жобасына толық қол жеткізуді қамтамасыз етеді және 150-ден астам түзетулер пайдаланушылардың үлесі арқылы енгізілді. «Пар-патент» жобасы қоғамдық қатысуды патенттік тексеру процесіне мүмкіндік береді, патенттік сарапшыларға жаңалықты бағалау үшін зерттеулер мен «бұрынғы өнер» жарияланымдарын ұсынады. Бұл процесте қоғамдық кеңес патенттік сарапшы қарастыратын 10 бұрынғы өнер туындысын ұсынады. Бұл қоғамдық кеңес пен патенттік сарапшы арасында тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік береді және қатысушыларды шешім қабылдауда көмектесетін маңызды ақпарат ұсынуға итермелейтін құрылымдалған ортаны жасайды. Жоба сарапшылар мен жалпы жұртшылықтың шешімдер табуда бірлесіп жұмыс істеуіне мүмкіндік беру арқылы шешім қабылдау процесінің тиімділігін арттыруға бағытталған. Ол азаматтарға өз пікірлерін білдіруге мүмкіндік береді, тек алдын ала белгіленген нұсқалармен шектелмейтін, қораптарды таңдаудан асып түседі.

The Internet holds a pivotal role in deliberative democracy, a model that underscores dialogue, open discussion, and access to diverse perspectives in decision making. It provides an interactive platform and functions as a vital instrument for research within the deliberative process. The Internet facilitates the exchange of ideas through a myriad of platforms such as websites, blogs, and social networking sites like Twitter, all of which champion freedom of expression. [citation needed] It allows for easily accessible and cost effective information, paving the way for change. One of the intrinsic attributes of the Internet is its unregulated nature, offering a platform for all viewpoints, regardless of their accuracy. The autonomy granted by the Internet can foster and advocate change, a critical factor in e democracy. A notable development in the application of e democracy in the deliberative process is the California Report Card. This tool was created by the Data and Democracy Initiative of the Center for Information Technology Research in the Interest of Society at the University of California, Berkeley, in collaboration with Lt. Governor Gavin Newsom. Launched in January 2014, the California Report Card is a web application optimized for mobile use, aimed at facilitating online deliberative democracy. The application features a brief opinion poll on six pertinent issues, after which participants are invited to join an online "café". In this space, they are grouped with users sharing similar views through Principal Component Analysis, and are encouraged to participate in the deliberative process by suggesting new political issues and rating the suggestions of other participants. The design of the California Report Card is intended to minimize the influence of private agendas on the discussion. Openforum. com. au also exemplifies eDemocracy. This non profit Australian project facilitates high level policy discussions, drawing participants such as politicians, senior public servants, academics, business professionals, and other influential stakeholders. The Online Protection and Enforcement of Digital Trade Act (OPEN Act), presented as an alternative to SOPA and PIPA, garners the support of major companies like Google and Facebook. Its website, Keep The Web Open, not only provides full access to the bill but also incorporates public input—over 150 modifications have been made through user contributions. The peer to patent project allows public participation in the patent review process by providing research and 'prior art' publications for patent examiners to assess the novelty of an invention. In this process, the community nominates ten pieces of prior art to be reviewed by the patent examiner. This not only enables direct communication between the public and the patent examiner but also creates a structured environment that prompts participants to provide relevant information to aid in decision making. By allowing experts and the general public to collaborate in finding solutions, the project aims to enhance the efficacy of the decision making process. It offers a platform for citizens to participate and express their ideas beyond merely checking boxes that limit their opinions to predefined options.

Дауыс беру және сауалнамалар

Электрондық демократияны іске асырудағы маңызды мәселелердің бірі – интернет арқылы дауыс беру жүйелерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Вирустар мен зиянды бағдарламалардың араласу мүмкіндігі, азаматтардың маңызды мәселелер бойынша дауыстарын өзгерту немесе кедергі келтіру мүмкіндігі, осындай киберқауіпсіздік қауіптері сақталғанда электрондық демократияның кеңінен қабылдануына тосқауыл қояды. Электрондық дауыс беру сайлаудағы оның заңдылығына әсер ететін бірнеше практикалық қиындықтарды тудырады. Мысалы, электрондық дауыс беру машиналары физикалық араласуға осал, өйткені олар сайлау алдында көбінесе қараусыз қалады, бұл оларды бұрмалауға бейім етеді. Осы мәселе 2017 жылы Нидерландының сайлау дауыстарын қолмен санау туралы шешім қабылдауына себеп болды. Сонымен қатар, АҚШ-тың көптеген штаттарында қолданылатын "Direct Recording Electronic" (DRE) жүйелері жылдам ескіріп, ақауларға ұшырайды. USENIX жүргізген зерттеу Нью-Джерсидегі кейбір DRE машиналарының дауыстарды дұрыс санамағанын, сайлаушылардың білмеуімен қатар, тілекке қарсы кандидаттарға дауыс бергенін анықтады. Зерттеу осы машинадағы осындай сәйкессіздіктердің кең таралғанын көрсетті. Электрондық дауыс берудің сайлауға қатысу деңгейін арттыру әлеуетіне қарамастан, DRE жүйелерінде қағазға басылған нәтижелердің болмауы іздей алмайтын қателерге әкелуі мүмкін, бұл оның цифрлық демократияда қолданылуын күңкіртетуі мүмкін. Демократияға қатысудың төмендеуі сауалнамалар мен зерттеулердің көбеюінен туындауы мүмкін, бұл "сауалнама шаршауы" деп аталатын жағдайға әкелуі мүмкін.

Үкіметтің ашықтығы мен қолжетімділігі

Listserv, RSS ағындары, мобильді хабарламалар, микроблог қызметтері және блогтар арқылы үкімет және оның органдары ортақ мүдделер мен алаңдаушылықтары бар азаматтарға ақпарат таратуға мүмкіндік алады. Мысалы, көптеген үкімет өкілдері, соның ішінде Род-Айленд штатының қазынашысы Фрэнк Т. Каприо, байланыс құралы ретінде Twitter-ді пайдалана бастады. Transparent.gov.com және USA.gov сияқты бірнеше үкіметтік емес веб-сайттар мыңдаған мемлекеттік ұйымдардан ақпаратты біріктіретін, азаматтарға ақпаратқа қол жеткізуді жеңілдететін бірнеше юрисдикциялық, клиентке бағытталған қолданбаларды жасады. Электрондық демократия мемлекеттік органдар мен азаматтар үшін үкімет ақпаратына қол жеткізу процесін жеңілдетті. Мысалы, Индиана штатының Көлік Бюросы округтік сот ісінде пайдалану үшін жүргізуші куәліктерін растау процесін жеңілдетті. Индиана электрондық пошта белгісі технологиясын пайдаланып, мемлекеттік құжаттарға цифрлық қол қоюға, заңды түрде куәландыруға және электрондық түрде жеткізуге рұқсат берген алғашқы штат болды. Интернет 21-ші ғасырда жаңалықтарға, саясатқа және байланыс деректеріне үкіметтің қолжетімділігін арттырды. 2000 жылы үкімет сайттарының тек 2 пайызы үш немесе одан көп онлайн қызмет ұсынды; 2007 жылы бұл көрсеткіш 58 пайызға жетті. Сонымен қатар, 2007 жылы үкімет сайттарының 89 пайызы азаматтарға веб-мастерге емес, тікелей мемлекеттік қызметкерге электрондық пошта жіберуге мүмкіндік берді (West, 2007) ("Issuu").

Қарсылық

Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар демократиялық және демократияға қарсы мақсаттар үшін қолданылуы мүмкін. Мысалы, цифрлық технология зорлықпен бақылауды күшейтуге де, белсенді қатысуды ынталандыруға да пайдаланылуы мүмкін. Технологияның демократияға қарсы қолданылуының бір мысалы – Джордж Оруэллдің "1984" романы. Тікелей демократияға қатысты айтылатын сын-ескертулер электрондық демократияға да қатысты деп есептеледі. Бұған тікелей басқарудың пікірлерді қарама-қарсылыққа бөлуге, популизмге және сөзжұмбаққа ұшырауы мүмкін екендігі де кіреді.

Интернет-цензура

Мемлекеттік цензура қатаң болған елдерде электрондық демократияның толық потенциалы іске аспауы мүмкін. Интернетке шектеулер көбінесе кең ауқымды саяси наразылықтар кезінде орын алады. Мысалы, 2011 жылы Таяу Шығыста болған, "Араб желісіне жасалған шабуыл" деп аталған интернет желісін тоқтату оқиғасы маңызды мысал болып табылады. Ливия, Египет, Бахрейн, Сирия, Иран және Йемен үкіметтері өз елдеріндегі демократияны қолдайтын көптеген наразылық демонстрацияларына жауап ретінде толық интернет цензурасын енгізді. Бұл шектеулер басты назарда наразыларға қарсы үкімет тарапынан жасалған зорлық-зомбылықты көрсететін ұялы телефондағы бейнелердің таралуын тоқтату мақсатында салынды.

Әлеуметтік медиамен манипуляциялау

Джошуа А. Таккер және оның әріптестері электрондық демократияны сынға алып, әлеуметтік медианың бейімделгіштігі мен ашықтығы саяси тұлғаларға оны өз мүдделері үшін манипуляциялауға мүмкіндік беретінін көрсетеді. Олар билік органдары әлеуметтік желілерді авторитарлық тәжірибелерді тарату үшін бірнеше тәсілмен пайдалана алады деп санайды. Біріншіден, қарсыластарды қорқыту, жеке пікір алмасуды бақылау және тіпті ұнамайтын ой білдіргендерді түрмеге қамау арқылы. Екіншіден, онлайн кеңістіктерді үкіметті қолдайтын хабарламалармен толтырып, осы платформаларды ауыртпалыққа салу және басып алу арқылы. Үшіншіден, ақпарат ағынын қиындыру үшін сигнал беруге қол жеткізуді бұзу арқылы. Төртіншіден, жаһандық платформалар мен веб-сайттарға тыйым салу арқылы. "Хаффингтон Пост" газетінің бір авторы SOPA-ны жеңу демократия мен сөз бостандығын сақтау үшін өте маңызды болғанын айтты. 2011 жылдың соңында Үндістанда да осыған ұқсас оқиға болды, онда елдің коммуникация және ақпарат технологиялары министрі Капил Сибал интернетте жарияланғанға дейін мақалаларды қарапайымдыққа тексеруді ұсынды, бірақ шағымдану механизмі болмады.

Өкілді демократия

Өкілдік үкіметтен интернет арқылы тікелей демократияға күрт өзгеру ықтимал емес деп есептеледі. Дегенмен, жақтастары үкіметтік ашықтықты арттыру және шешім қабылдауға қатысуды кеңейту үшін интернетті пайдаланатын "гибридтік модель" пайда болуы мүмкін екенін ұсынады. Осы тәсіл арқылы комитеттерді таңдау, жергілікті қалалар мен аудандардың шешімдері және адамдарға бағытталған басқа да мәселелерді шешу жеңілдеуі мүмкін. Бұл демократия принциптерінің өзгеруін емес, оларды сақтау үшін қолданылатын құралдардың бейімделуін көрсетеді. Электрондық демократия тікелей демократияны іске асыру құралы емес, ағымдағы демократияның қатысушылық формасын күшейтуге арналған құрал болып табылады.

Электрондық тікелей демократия

Электрондық демократияны қолдаушылар жиі технологияның көмегімен өкілдік демократиядан тікелей демократияға өтуді болжайды және осы өтуді электрондық демократияның соңғы мақсаты деп санайды. Электрондық тікелей демократияда (ЭТД) – сондай-ақ ашық кодты басқару немесе ынтымақтастық электрондық демократия деп те аталады – азаматтар электрондық құралдар арқылы заң шығару процесіне тікелей қатысады. Олар заңдарға электрондық дауыс береді, жаңа заңдарды ұсынады және егер сақталған болса, өкілдерді қайта шақыруға құқылы.

Электрондық тікелей демократияны қолдайтын технологиялар

Электронды тікелей демократияны (ЭТД) қолдау технологиясы Флорида технология институтында зерттелді және әзірленді, онда ол студенттік ұйымдарда қолданылды. Қазіргі уақытта көптеген басқа бағдарламалық қамтамасыз ету жобалары, сондай-ақ көптеген қолдаушы және байланысты жобалар жүргізілуде. Осы жобалардың бірнешеуі қазір Мета үкіметтік жоба аясында платформааралық архитектурада бірлесіп жұмыс істейді. ЭТД жүйесі әлемнің ешбір жерінде толыққанды іске асырылмаған, бірақ бірнеше бастамалар қалыптасу үстінде. Росс Перо 1992 және 1996 жылдардағы АҚШ президенттік сайлау науқанында «электрондық қалалық мәжілістерді» қолдаған кезде ЭТД-нің белгілі жақтасы болды. Тікелей демократияның бір бөлігінен бастап, Швейцария мұндай жүйеге қадам басып жатыр. 2007 жылы құрылған австралиялық саяси партия Senator On Line, австралиялықтардың әрбір заң жобасы бойынша сенаторлардың қалай дауыс беретінін шеше алуы үшін ЭТД жүйесін енгізуді ұсынады. 2002 жылы Швецияда да осындай бастама жасалды, онда шведтік парламентке үміткер Direktdemokraterna партиясы өз мүшелеріне партияның барлық немесе кейбір шешімдер бойынша шешім қабылдау құқығын, немесе бір немесе бірнеше сала бойынша дереу қайтарып алуға болатын өкілді пайдалану мүмкіндігін ұсынады.

Сұйық демократия

Сұйық демократия, немесе өкілеттік беруге болатын тікелей демократия, азаматтарға өздерінен гөрі басқа біреуге дауыс беруге өкілдік беруге мүмкіндік береді, бірақ заң жобалары бойынша өз дауыстарын беру құқығын сақтайды. Бұл дауыс беру және өкілдік беру процесі электрондық түрде жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл тұжырымды кеңейте келе, өкілдер өкілдік тізбектерін құра алады; мысалы, егер азамат А, азамат В-ні, ал В азамат С-ні өкіл етсе және тек С ұсынылып отырған заң жобасына дауыс берсе, С-тің дауысы олардың үшеуінің де пікірін білдіреді. Сондай-ақ, азаматтар өкілдерін басымдық бойынша реттей алады, яғни егер олардың бірінші өкілі дауыс бермесе, олардың дауысы екінші таңдаған өкілдері арқылы берілуі мүмкін.

Викидемократия

Электрондық демократияның бір түрі – "викидемократия", онда үкіметтік заң шығарушы органдағы заңдар жинағы Википедия сияқты вики арқылы өңделуі мүмкін. 2012 жылы Ж. Мануэль Фелиз Тейшейра викидемократияны іске асыруға қажетті ресурстардың қолжетімді екенін айтты. Ол азаматтардың вики жүйесі арқылы заң шығару, атқару және сот салаларында қатыса алатын жүйені көздейді. Әрбір азаматтың осы викиге еркін қол жеткізуі және саясатты үздіксіз реформалау үшін жеке идентификаторы болады, бұл желтоқсан айының соңына дейін жалғасады, содан кейін барлық дауыс есептеледі. Викидемократияның артықшылықтарына сайлау шығындарын жоятын және парламент немесе өкілдер қажеттілігін болдырмайтын тегін жүйе кіреді, себебі азаматтар өзінің өкілі ретінде тікелей қатысады, сондай-ақ пікір білдірудің қарапайымдылығы да бар. Дегенмен, бірнеше потенциалды кедергілер мен келіспеушіліктер бар. Цифрлық теңсіздік және білім берудегі әлеуетті айырмашылықтар викидемократияның толыққанды мүмкіндіктерін шектеуі мүмкін. Сонымен қатар, технологияны қабылдау жылдамдығының әртүрлілігінен кейбіреулер жаңа әдістерді оңай қабылдаса, ал енді біреулер оларды қабылдауға қарсы тұрады немесе бейімделуіне уақыт кетеді. Қауіпсіздік де маңызды мәселе; жүйе әкімшілерінің көпшілік алдындағы дауыстардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жоғары деңгейде адалдықты сақтауына сенуіміз керек. Питер Левин викидемократияның саяси және моральдық мәселелер бойынша пікірсайыстарды жандандыруы мүмкін екенімен келіседі, бірақ Фелиз Тейшейрамен келіспейді, ол өкілдер мен ресми үкіметтік құрылымдардың қажеттілігін сақтайды. "Викидемократия" термині электрондық демократияның нақты мысалдарына қатысты қолданылады. Мысалы, 2011 жылдың тамызында Аргентинада президент сайлауының нәтижелері онлайн форматта жұртшылыққа ашық болды. Көбірек айтсақ, бұл термин викилер арқылы жеңілдетілген демократиялық құндылықтар мен ортаны білдіреді. 2011 жылы Финляндиядағы бір топ онлайн "көкөлеңке үкімет бағдарламасын" жасау арқылы викидемократия тұжырымдамасын зерттеді. Бұл жоба әртүрлі фин топтарының саяси көзқарастары мен мақсаттарының викиде жинағы болды.

One form of e democracy that has been proposed is "wikidemocracy", where the codex of laws in a government legislature could be editable via a wiki, similar to Wikipedia. In 2012, J Manuel Feliz Teixeira suggested that the resources necessary for implementing wikidemocracy were already accessible. He envisages a system in which citizens can participate in legislative, executive, and judiciary roles via a wiki system. Every citizen would have free access to this wiki and a personal ID to make policy reforms continuously until the end of December, when all votes would be tallied. Perceived benefits of wikidemocracy include a cost free system that eliminates elections and the need for parliament or representatives, as citizens would directly represent themselves, and the ease of expressing one's opinion. However, there are several potential obstacles and disagreements. The digital divide and educational inequality could hinder the full potential of a wikidemocracy. Similarly, differing rates of technological adoption mean that some people might readily accept new methods, while others reject or are slow to adapt. Security is also a concern; we would need to trust that the system administrators would ensure a high level of integrity to safeguard votes in the public domain. Peter Levine concurs that wikidemocracy could increase discussion on political and moral issues but disagrees with Feliz Teixeira, arguing that representatives and formal governmental structures would still be needed. The term "wikidemocracy" is also used to refer to more specific instances of e democracy. For example, in August 2011 in Argentina, the voting records from the presidential election were made available to the public in an online format for scrutiny. More broadly, the term can refer to the democratic values and environments facilitated by wikis. In 2011, a group in Finland explored the concept of wikidemocracy by creating an online "shadow government program". This initiative was essentially a compilation of the political views and goals of various Finnish groups, assembled on a wiki.

Егор

Egora, сондай-ақ "ақылды демократия" деп аталады, саяси пікір қалыптастыру және шешім қабылдау үшін жасалған ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету. Ол copyleft лицензиясымен таратылады. "Egora" атауы "электрондық" және "агора" сөздерінің қосындысынан құралған, "агора" ежелгі гректерде қала-мемлекеттердің (полис) орталық қоғамдық алаңына берілген атау. Ежелгі агора – қоғамдық өмірдің ортасы болған, онда адамдар араласып, сауда жасап, пікір алмасып отырған. Осы ежелгі гректердің дәстүріне сүйене отырып, Egora демократиялық ұйымның жаңа, рационалды, тиімді және жемқорлыққа төзімді түрін құруға көмектеседі. Ол қолданушыларға түрлі идеялар негізінде өздерінің саяси көзқарастарын қалыптастыруға, халық арасында ең көп қолдау тапқан идеяларды анықтауға, оларды талқылау және зерделеу үшін жиналыстар ұйымдастыруға, сондай-ақ халықтың нақты өкілдерін анықтау үшін қарапайым алгоритмді пайдалануға мүмкіндік береді.

Халықтық ақпарат құралдарында

Электрондық демократия тақырыбы ғылыми фантастикада жиі кездеседі. Марк Стиглердің "Дэвидтің сырғасы" және Орсон Скотт Кардтың "Эндердің ойыны" сияқты туындылары, ерекше айта келерлік жайт, Интернет пайда болмас бұрын оның болашақ түрлерін болжады. Осы ерте замандағы Интернет туралы ойлар және оның демократияға тигізер ықпалы осы әңгімелердегі маңызды сюжеттік желі болды.

Дәуіттің айдаулы

Дэвидтің "Слинг" кітабында Марк Стиглер электрондық демократияны компьютерлік басқарумен жұмыс істейтін интеллектуалды қару құру үшін хакерлер тобы пайдаланатын стратегия ретінде ұсынады. Олар онлайн-дебаттар платформасын, "Ақпараттық шешімдер дуэлін" қолданады, онда екі тарап өздерінің пікірлерінің барлық қыр-сырын терең зерттейді, бейтарап төреші ең көндірішті жақты таңдамас бұрын артықшылықтары мен кемшіліктерін талдайды. Бұл интернет сияқты қоғамдық пікір алмасу жүйесінің көркем бейнесі нақты әлемдегі электрондық демократияға деген ұмтылыстарды көрсетеді, мәселенің толыққанды талдауын, технологиялық қолдауды және ашықтықты ескертеді. Кітаптың "Үшінші баламаны іздеуді ешқашан тоқтатпайтындарға" деген арнауы мәселені жан-жақты қарастыруға жасалған баса назарды көрсетеді.

Эндердің ойыны

Орсон Скотт Кардтың "Эндер ойыны" электрондық демократияны да зерттейді, онда интернет саяси пікірсайыс пен әлеуметтік өзгерістер үшін күшті платформа ретінде суреттеледі. Екі кейіпкер, ағайынды Валентин мен Питер, осы платформаны анонимді түрде өз саяси көзқарастарын бөлісу үшін пайдаланады, осы арқылы айтарлықтай беделге ие болады. Олардың әрекеттері маңызды саяси өзгерістерге алып келеді, тіпті олар ересек адамдар болып көрінетін балалар болса да. Бұл онлайн қатысудағы нақты кімдік мәселесін көрсетеді және электрондық демократияда манипуляцияға мүмкіндік бар екені туралы сұрақтар тудырады.