Кіріспе

NOTOC

Хёнефосс – Норвегияның Викен графтығындағы Бускеруд аймағындағы Рингерике муниципалитетінің қаласы және әкімшілік орталығы. Хёнефосс – ішкі Эстланттың өнеркәсіптік орталығы, онда бірнеше зауыттар мен өзге де өнеркәсіп кәсіпорындары бар. 2022 жылдың 1 қаңтарына қарай Хёнефосс тұрғындарының саны 16 547 адамды құрады. 1852 жылдан 1964 жылға дейін қала тәуелсіз муниципалитет мәртебесіне ие болды. Хёнефосс 1852 жылы қала мәртебесін алып, Нордерховтан бөлініп, жеке муниципалитет құрды. Қала Хёнефоссен сарқырамасының маңында салынған, және қала осы сарқыраманың атымен аталады. 1964 жылы Хёнефосс жеке муниципалитет болуын тоқтатып, Рингерике құрамына енді, содан кейін қала аталған муниципалитеттің әкімшілік орталығына айналды. Хёнефосс – Рингерике, Холе және Жевнакер аймақтарының халқы үшін табиғи сауда орталығы болып табылады. Бұл – ішкі қала және Шығыс Норвегияның маңызды торабы.

Этимология

Қала Бёгна өзеніндегі Хёнефоссен шатқалының атымен аталған. Атының бірінші бөлігі – ескі Hønen фермасының атауы (Ескі норвежше *Hœnvin), ал екінші бөлігі – foss (шатқал). Ферманың аты *hœn (мәні белгісіз) және vin (жазық дала) сөздерінен құралған.

Орналасқан жері

Hønefoss Норвегияның астанасы Ослодан 63 шақырым солтүстік-батысқа қарай жолмен орналасқан. Hønefoss Tyrifjorden көлінің солтүстігінде жатыр. Hønefoss-та Begna өзені Randselva өзенімен Hønefossen-нен төмен қарай қосылып, Storelva өзенін құрайды, ол Tyrifjord көлінің жоғарғы батыс саласы Nordfjord-қа құяды.

Көлік

Еуропалық E16 жолы Ослодан Бергенге қарай Хоннефосс қаласының жанынан өтеді. Хоннефосс қала шекарасынан өтетін 35 (Rv 35) Норвегия ұлттық жолымен байланысты. Норвегияның 7-ші ұлттық жолы Хордаландтағы Гранвиннен басталып Хоннефосс қаласында аяқталады. Хоннефосс станциясы Берген темір жолы (Bergensbanen), Рандсфьорд желісі және Роа–Хоннефосс желісінің қиылысында орналасқан. Темір жол станциясы 1868 жылы Рандсфьорд желісі Тиристандан Рандсфьордқа дейін созылғанда ашылды. Қазіргі станция ғимараты 1909 жылы Осло мен Гейло арасындағы Берген темір жолының ашылуымен бірге пайдалануға берілді.

Экономика

Hønefoss қаласында бірнеше зауыттар мен өнеркәсіптік кәсіпорындар орналасқан. Norske Skog Follum компаниясының бас кеңсесі осы қалада орналасқан. 1873 жылдан бері Norske Skog Follum Еуропадағы газет қағазының ірі өндірушілерінің бірі болды. Қағаз фабрикасы 2012 жылы жабылды. Рингерикес Блад – Рингерике, Холе және Жевнакер аймақтарын қамтитын аймақтық газет. 1845 жылы құрылған бұл газет күн сайын Hønefoss қаласында жарық көреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша газеттің күндізгі таралымы 12 684 дананы құрады. Газет Amedia медиа компаниясының құрамындағы кәсіпорын болып табылады.

Климат

Хоннефосс ылғалды континенталды климатқа (Dfb) ие, жазда салыстырмалы түрде жылы, қысында қар жауатын суық болады. Ең жоғары температура 2018 жылдың шілдесінде тіркелді. Ең төменгі температура 2024 жылдың 6 қаңтарында тіркелді.

Спорт

Hønefoss BK — 2016 жылдан бастап Норвегияның үшінші дивизионында ойнайтын футбол клубы. Рингерьке Пантерс Хоннефосс қаласында орналасқан, олар Норвегияның хоккей бірінші лигасынде ойнайды.

Мәдениет орындары

Рингеркайкс мұражайы (Ringerikes Museum) жақын маңдағы бұрынғы Нордерхов пасторханасында орналасқан. Мұражай өзінің иконалар жинағы, руналық тастар және Йорген Энгебретсен Мое жеке заттары жинағымен танымал. Йорген Мое – норвегиялық жазушы, ол ең танымал «Norske Folkeeventyr» еңбегімен, норвегиялық халық ертегілерінің жинағымен белгілі, оны Петер Кристиен Асбьёрнсенмен бірлесіп редакциялаған. Ол Бускеруд мұражайына (Buskerudmuseet) қарасты. Buskerud фотоархиві (Buskerud fylkesfotoarkiv) – Buskerud аймағының фотосуреттері мен фототарихи материалдарын сақтайтын орталық архив. Архивте 1850 жылдардан бастап шамамен 200 000 фотосурет сақталған. Buskerud fylkesfotoarkiv кеңсесі Нордерховтағы Рингеркайкс мұражайымен ортақ және Бускеруд мұражайына (Buskerudmuseet) қарасты. Вейн мәдени мұрасы паркі (Veien Kulturminnepark) Хёнефосс қаласында орналасқан. Паркте ерте темір дәуірінен 100-ден астам қабір үйінділері, сондай-ақ қайта құрылған ұзын үй және мұражай бар. Ол Бускеруд мұражайына (Buskerudmuseet) қарасты. Риддер фермасы (Riddergården) Хёнефосс қаласының солтүстік жағында орналасқан. Бұл 1730 жылдан бері жалғасып келе жатқан отбасылық ферма. Ферманы негізінен Фредрик Риддер (1756–1798) дамытқан, ол оны әкесінен мұра еткен. Бұл үй бірнеше ұрпақ бойы жергілікті ағаш кесу зауытының директорының да мекені болған. 1964 жылдан бері Рингерьике муниципалитеті бұл мүлікті Рингерьике мұражайымен байланысты басқарып келеді.