Венди Коуп: Ағылшын ақынының өмірбаяны мен шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын ақыны (1945 жылы туған)

Венди Коуп (21 шілде 1945 жылы туған) – заманауи ағылшын ақыны. Ол Оксфорд университетінің Санкт-Хилда колледжінде тарих пәнін оқыған. Қазір күйеуі, ақын Лаклан Маккиннонмен бірге Кембриджширдегі Эли қаласында тұрады.

Өмірбаян

Коуп Кенттегі Эрит қаласында (қазіргі Лондонның Бексли ауданында) дүниеге келді, онда оның әкесі Фред Коуп жергілікті «Хедли Митчелл» универмагының директоры болды. Ол Сидкуптағы «Вест-Лодж» дайындық мектебінде және Кенттегі Фаррингтон мектебінде білім алды. 1981 жылы ол Лондонның ішкі білім беру басқармасының «Контакт» журналының өнер және рецензиялар бөлімінің редакторы болды. Бес жылдан кейін ол бос кездейсоқ жазушы болып жұмыс істеді және 1990 жылға дейін «The Spectator» журналының телешоулар сыншысы болды. Оның ересектерге арналған өлеңдерінің бес жинағы жарық көрді: 1986 жылы – «Кингсли Амис үшін какао жасау», 1992 жылы – «Жан тебіреністері», 2001 жылы – «Егер мен білмесем», 2011 жылы – «Отбасылық құндылықтар», 2018 жылы – «Анекдоттық деректер». Ол сондай-ақ бірнеше юмористик өлеңдер антологиясын редакциялады және 2007 жылғы «Man Booker» сыйлығының төрешісі болды. 1998 жылы ол BBC Radio 4 радиосының тыңдаушылар сауалнамасында Тед Хьюзден кейін Ақын лауреаты лауазымына ие болу үшін ең көп дауыс жинаған кандидат атанды. 2009 жылы Эндрю Мошнның Ақын лауреаты лауазымынан кеткеннен кейін Коуп тағы да кеңінен танымал кандидат саналды, бірақ оның орнына Кэрол Энн Даффи Ақын лауреаты болды. Коуп 2010 жылғы туған күніне орай Британ империясының орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды. 2011 жылдың сәуір айында Британ кітапханасы Коуптың мұрағатын сатып алды, оның ішінде қолжазбалар, мектептік есептер және 40 000 электрондық хаттар бар еді, бұл олардың бүгінгі күнге дейін сатып алған ең ірі электрондық хаттар архиві. Мұрағатқа сонымен қатар 67 өлең кітапшасы және жарияланбаған өлеңдер де кіреді. Коуп: «Мен мұрағатыма лайықты орын табуды қаладым. Уақыты үйімізді көшіру қажеттігімен анықталды, сондықтан үй сатып алу үшін ақша да, орын да керек болды. Міне, соның сәті де келді. Мен Эндрю Мошннан кеңес сұрадым, ол маған Британ кітапханасынан кімге жүгіну керектігін айтты. Олар мұны қалайтынына мен сенімсіз болдым, бірақ олар қабылдады», – деді. Жинақ каталогталғаннан және ұйымдастырылғаннан кейін мұрағат зерттеушілерге қолжетімді болады. 2013 жылы, 19 жыл бірге тұрғаннан кейін, Коуп Лаклан Маккиннонға тіркеу кеңсесінде үйленді, бірақ ол азаматтық серіктестікті қалағанын айтты. 2019 жылдың қаңтар айында ол BBC Radio 4 радиосының ұзақ жылдар бойы сүретін тартатын «Desert Island Discs» бағдарламасына қонақ шақырды. Ол таңдаған кітабы Джеффри Уилланстың «The Compleet Molesworth» романы, сүйіп жататын заттары – жазу құралдары, ал сүйікті әні – Бахтың «Д минорындағы екі скрипка мен ішекті аспаптарға арналған концерті» болды.

Cope was born in Erith in Kent (now in the London Borough of Bexley), where her father Fred Cope was manager of the local department store, Hedley Mitchell. She was educated at West Lodge Preparatory School in Sidcup and Farrington's School, Chislehurst, both in Kent. In 1981, she became Arts and Reviews editor for the Inner London Education Authority magazine, Contact. Five years later she became a freelance writer and was a television critic for The Spectator magazine until 1990. Five collections of her adult poetry have been published, Making Cocoa for Kingsley Amis in 1986, Serious Concerns in 1992, If I Don't Know in 2001, Family Values in 2011, and Anecdotal Evidence in 2018. She has also edited several anthologies of comic verse and was a judge of the 2007 Man Booker Prize. In 1998, she was voted the listeners' choice in a BBC Radio 4 poll to succeed Ted Hughes as Poet Laureate. When Andrew Motion's term as Poet Laureate came to an end in 2009, Cope was again widely considered a popular candidate, Carol Ann Duffy succeeded Motion as Poet Laureate. Cope was appointed Officer of the Order of the British Empire (OBE) in the 2010 Birthday Honours. In April 2011, the British Library purchased Cope's archive including manuscripts, school reports and 40,000 emails, the largest email archive they have bought to date. The papers also includes 67 poetry notebooks and unpublished poems. Cope commented "I wanted to find a good home for my archive. The timing was dictated because we had to move home, so we needed some money to buy a house, and the space. So this was the moment. I asked Andrew Motion what I should do, and he told me someone to approach at the British Library. I wasn't sure they would want it, but they did." When the collection is catalogued and organised, the archive will be available to researchers. In 2013, after 19 years of living together, Cope married Lachlan Mackinnon in a register office, although she has stated that she would have preferred a civil partnership. In January 2019 she was the guest on BBC Radio 4's long running programme Desert Island Discs. Her book choice was The Compleet Molesworth by Geoffrey Willans, her luxury item was writing materials and her favourite track was Bach's "Concerto for Two Violins and Strings in D minor".

Сыни қабылдау

Оның туындылары аз болса да, оның кітаптары жақсы сатылды және ол жеңіл, көбінесе күлкілі өлеңдерімен көптеген жанкүйерлерді тартты, сонымен қатар екі сыйлық жеңіп, он төрт жыл ішінде марапаттар тізіміне ену арқылы әдеби беделге ие болды. Доктор Роуэн Уильямс оның туындыларының белгілі жанкүйері, ол былай деп жазады: "Венди Коуп – қазіргі ағылшын ақындарының сөзсіз ең тапқыр поэзі, және ол өте маңызды мәселелерді қозғайды". 2021 жылы ақын және сыншы Рори Уотерман оның туындыларына арналған алғашқы сындық кітабын "Жазушылар және олардың еңбектері" сериясы үшін жариялады. "Кингсли Амиске какао жасау" кітабындағы үш хайку, олар Тулс Хиллдің (жасанды) ақыны Джейсон Стругнелл жазған деп көрсетілген, 1990 жылы композитор Колин Мэтьюс оларды "Стругнеллдің хайкулары" деп нотаға түсірді. 2008 жылы Коуптың "Түскі ас соңынан" өлеңі джаз композиторы және музыкант Джулс Холланд пен әнші Луиза Маршаллдың "Уотерлоо көпірі" әнінің мәтіні ретінде пайдаланылды.

Стилдің дамуы

Венди Коуптың стильдік дамуы шамамен елу жылды қамтиды. Ол екі ондағаннан астам туынды жариялаған, бірақ оның ең танымал туындылары – бес аралық поэзия жинағы: «Кингсли Амис үшін какао дайындау» (1986), «Маңызды алаңдаушылықтар» (1992), «Егер мен білмесем» (2001), «Отбасылық құндылықтар» (2011) және «Анекдоттық деректер» (2018). Осы бес жинақта оның жазу стиліндегі және өміріндегі өзгерістерді байқауға болады. Коуп алғашқы екеуінің соңғы үшеуінен мүлдем өзгеше екенін мойындайды. Оның сөзінше, бұл оның жазуында бақыттың маңызды рөл атқаруына байланысты, ал оның алғашқы екі жинағы оның өте бақытсыз болған кезінде жазылған. Екі жинақтың да өлеңдері мазмұны жағынан әртүрлі, бірақ құрылымы жағынан ұқсас. Әдетте, әр өлеңде жеңіл мінезді әзілдер мен құрғақ, жинақы юмор кездеседі. Бұл әзілдердің мәні көбінесе «бір гетеросексуал әйелдің көзқарасынан қарағандағы еркектерге қатысты». Өмірге және күнделікті нәрселерге деген құрметімен қатар, бұл жинақтар Коупқа танымалдылық әкелді. Коуптың стилі мен юморы соншалықты тұрақты болды, жанкүйерлер де, сыншылар да осы стильде жазылған туындыларды «Венди Коуп өлеңдері» деп атап, «бірнеше буынның наразы және қайшылыққа толы әйелдеріне арналған гимн» деп сипаттады. Бұл стиль әдемі ұйқас схемалары, әзіл-қалжың байқаулары және неке немесе патриархат сияқты ұғымдарға күтпеген саяси шабуылдары үшін бағаланды. Келесі үш жинақ айқын түрде қараңғырақ. Олар сондай-ақ аз танымал болды. 1990 жылдары «Маңызды алаңдаушылықтардың» үлкен жетістігі Коуптың өмірін түбірімен өзгертті. Жаңа табыс пен мүмкіндіктер оған оқытудан бас тартуға, өзінің жазуына толыққандай берілуге және кейіннен 2013 жылы үйленген Маккиннонмен бірге тұруға мүмкіндік берді. Оның бақыты арта келе, поэзиясы да өзгерді. Жеңіл мінезді ұйқастардың орнына, қараңғы реңктердегі еркін өлеңдер пайда болды. Коуптың барлық туындыларында кездесетін депрессиямен күресі туралы сілтемелер жиіледі. Дегенмен, Коуптың өзі «Венди Коуп гимні» деген тұжырыммен келіспейді. Коуптың өзінің сүйікті туындысы – «Анекдоттық деректер». Ал өзінің сүйікті өлеңі – «Маңызды алаңдаушылықтар» жинағынан «Гүлдер». Оның «The Orange» атты үй махаббатына арналған өлеңі 2018 жылдан бастап кеңінен таралып, Faber & Faber онымен байланысты тауарлар желісін шығаруға және 2023 жылы «The Orange and other poems» деп аталатын туындыларының жаңа басылымын жариялауға себеп болды.

Wendy Cope's style progression spans nearly fifty years. While she has released over two dozen publications, her most well known works are her five intermittent poetry collections: Making Cocoa for Kingsley Amis (1986), Serious Concerns (1992), If I Don’t Know (2001), Family Values (2011), and Anecdotal Evidence (2018). The changes in her both her writing style and life can be tracked in these five collections. Cope acknowledges that the first two are quite different from the latter three. She claims this is due to the major role played by her happiness in her writing, and that her first two collections were written when she was fairly unhappy. Both collections' poems vary in content, but are similar in structure. Generally, each poem features a lighthearted tone with punchline jokes and a dry, compressed wit. The punchline is often "centered on men from the point of view of the single heterosexual woman". Paired with an admiration for life and the mundane, the collections garnered Cope popularity. Cope's style and humor became so consistent that both fans and critics alike began to label pieces written in this style as "Wendy Cope poems" anthems for "several generations of frustrated and conflicted women". This style was admired for neat rhyme schemes, humorous observations, and unexpected politically charged strikes at concepts like marriage or the patriarchy. The following three publications are notably darker. They have also been less popular. The wild success of Serious Concerns in the 1990s changed Cope's life entirely. Newfound money and resources allowed her to quit teaching, dedicate herself to writing, and begin living with Mackinnon, whom she later married in 2013. As her happiness increased, her poetry changed. Free verse poems with darker tones replaced light hearted rhyme. Cope's allusions to her battles with depression, a theme present in all of her work, grew more frequent. However, Cope herself disagrees with the concept of a "Wendy Cope anthem". Cope's favourite of her own works is Anecdotal Evidence. Her favourite of her own poems is 'Flowers' from Serious Concerns. Her domestic love poem 'The Orange' became increasingly viral from 2018, leading to Faber & Faber releasing a line of accompanying merchandise for it, and publishing a new edition of her works in 2023, entitled The Orange and other poems.