Кіріспе
Мат (орыс. мат – мат, матерщина / матерің тілі) – орыс және кейбір басқа славян тілдеріндегі ұсақ, арсыз немесе құмарлық сөздердің атауы.
Mat ([[wikt:мат, matershchina / materny yazyk) is the term for vulgar, obscene, or profane language in Russian and some other Slavic language communities.
Төрт бағаналы кілем
2014 жылы Роскомнадзор төрт лексикалық түбірдің тізімін жасады, олардан туындаған сөздер – орыс тілінің есімдері, сын есімдері, етістіктері, артық сөздер және т.б. – «бұқаралық ақпарат құралдарында мүлдем қабылдауға болмайтын» деп танылды: хуй («соқа»); пизда («қызылша»); ебат («сату»); және блядь («фахиша»). Роскомнадзор – мұндай шешімдер қабылдауға заңды түрде өкілетті мемлекеттік орган болғандықтан, бұл қазіргі қолданыстағы ресейлік заң бойынша «мат» терминінің нақты анықтамасы. Дэвид Ремник пікірінше, «матта» мыңдаған вариация бар, бірақ олардың бәрі негізінен осы төрт сөзге тоқталады. Барлық «мат» сөздері поляк баспагері Ян Бадуан де Куртенэнің 1903–1909 жылдары (екі рет) және 1911–1912, 1912–1914 жылдары басылған «Тірі Ұлы орыс тілінің түсіндірме сөздігінің» 3-ші және 4-ші басылымдарына енгізілген. Сөздікке дөрекі және ұятты сөздердің енгізілуі цензуралық себептермен осы нұсқаның Совет Одағында қайта басылуына кедергі келтірді. Славян тілдері, оның ішінде орыс тілі, алғашқы және соңғы қосымшалар арқылы сөздер жасау жағынан өте бай. Мысалы, орыс тілінде етістіктің толық түрі әдетте оның толық емес түрінен «на-», «от-», «с-» сияқты префикстер қосылу арқылы жасалады (яғни, «делать» – «істеу», «сделать» – «істеп бітіру»). Бұл байлық «мат» сөздеріне де тән, сондықтан кейбір ресейліктер орыс тілінің «мат» лексикасы бойынша өте бай екенін, тіпті әлемдегі ең бай тіл екенін айтады.
Қой
Хуй, орыс мектеп оқушылары мен ағылшын тілін жаңа үйренушілердің латын әрпімен "хуй" немесе тіпті "хуй" деп жазатын сөз, "қасық", "соққы" немесе жай сөйлеу тілінде "дик" деген мағынаны білдіреді. Сөздің этимологиясы нақты емес. Басты теориялардың бірі – прото-үнді-еуропа тілінен (*ks u) шыққан, 1908 жылы Педерсеннің пікірінше, "қайың инелері" (хвоя) сөзімен байланысты. Екінші теория – прото-үнді-еуропа тілінен (*hau) шыққан, 1955 жылы Мерлингеннің пікірінше, "құйрық" (хвост) сөзімен байланысты. Үшінші теория – моңғол тілінен келген "хуй" (khui) сөзі, ол "қын" немесе "жабын" деген мағына береді. Бұл этимологияны кеңес үкіметі қолдаған, ал Максим Горький бұл сөздің моңғол шапқыншылығы кезінде қарыз сөз ретінде келгенін айтқан. Александр Гороховский бұл сөздің латын тілінен шыққан "huic" (мағынасы – "соған") сөзінен, яғни жыныстық ауруларға жазылатын рецепттерде қолданылатын эвфемизм ретінде пайда болғанын болжайды, себебі ежелгі орыс тіліндегі "ud/uda" (прото-үнді-еуропа тілінен шыққан *ud түбірінен – "жоғары, сыртқа") 18-ші ғасырдың ортасында тыйым салынған сөз болып кеткен. Орыс тілшісі және фольклоршы Алексей Юрьевич Плуцер Сарноның "Маттың Ұлы сөздігінің" бірінші томында тек "хуй" түбірінен жасалған сөздер қарастырылған, онда 500-ден астам жазба бар; жалпы 12 томды шығару жоспарланған. Хуй сөзі басқа да славян тілдерінде де кездеседі, бірақ әрқашан бірдей емес, мысалы, польша тілінде chuj деп аталады.
Құс
Пизда́ – "қынап" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөзден туындаған интеръекция – пиздец. Бұл сөз, жағдайға қарай, қайғы мен ашудан ("Пиздец, қатыным мені алдады" немесе "Пиздец, ұшағымнан қалдым") бастап, қуанышқа дейін ("Пиздец, ұлым дүниеге келді!") кез келген эмоцияны күшті білдіре алады. Бұл сөз шіркеу славян тілінде үш мағынада сақталған: "алдау, жаңылыс", "бос әңгіме, маңызсыз нәрсе" және "зиярат, адалдықты бұзу". Сөздің экспрессивтігін арттыру үшін, оны "сука" (ит, қатыгез) деген мата емес, қара сөзбен біріктіріп "сука, блядь" (ит, блядь) деп айтуға болады, әсіресе интернет қолданушылары мен мемдер арасында, бұл "қанағаттандырмайтын жағдай" деген сөздің шамамен аналогы. Бұл термин Counter-Strike видео ойындары қауымдастығында "rush B, cyka blyat" түрінде кең таралған.
Құқықтық мәселелер
2014 жылдан бері Ресейде барлық фильмдерде, театрлық қойылымдарда және концерттерде мата қолдануға тыйым салынды. Бірақ "мат" дегенімізді нақты анықтайтын заң жоқ.