Эквадор сукресі: тарихы, 1884-2000 жылдар аралығындағы айналымы, атауы, құрылымдық бөлімдері және 1998-99 жылғы қаржы дағдарысы салдарынан долларға алмасуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эквадордың бұрынғы валютасы
Former currency of Ecuador
Сукре (ˈsukre) 1884 жылдан 2000 жылға дейін Эквадордың валютасы болды. Оның ISO коды ECS еді және ол 10 десимоға және 100 сентавоға бөлінді. Сукре Латын Америкасының саяси қайраткері Антонио Хосе де Сукре атымен аталған. 1998–99 жылдарғы қаржы дағдарысы нәтижесінде валюта АҚШ долларымен алмастырылды.
The Sucre (ˈsukre) was the currency of Ecuador between 1884 and 2000. Its ISO code was ECS and it was subdivided into 10 decimos and 100 centavos. The sucre was named after Latin American political leader Antonio José de Sucre. The currency was replaced by the United States dollar as a result of the 1998–99 financial crisis.
Тарих
Эквадорлық песо 1884 жылдың 22 наурызында Сукре деп аталып, кейін күміс стандартымен байланыстырылды. Сукре 22,5 грамм таза күміске (5 LMU франкіне тең) бекітілді. 1887-1892 жылдар аралығында тозығы жеткен монеталар айналымнан алынып тасталды, тек күміспен қамтамасыз етілген монеталар ғана қолданыста қалды. 1890 жылдары күмістің халықаралық бағасының төмендеуі Эквадорды 1898 жылдың 3 қарашасында алтын стандартына көшуге мәжбүр етті, сонда Сукре 732,224 мг таза алтынға (2 шиллинг стерлингке баламалы) бекітілді. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, халықаралық саяси жағдайдың шиеленісуіне байланысты Сукре тез арада айырбасқа келмейтін валютаға айналды. Сукренің құнын қолдауға бағытталған кең ауқымды шараларға қарамастан, айырбас бағамы жылдам төмендеуді жалғастырды. 1926 жылы Сукренің айырбас бағамы тұрақталды, осы кезде Эквадор алтын стандартын қайта орнатты, Сукре 300,933 мг таза алтынға немесе 0,20 АҚШ долларына тең болды (58,8% құнсыздану). 1932 жылдың 8 ақпанында алтын стандарты тоқтатылғаннан кейін, 30 сәуірде валюталық бақылау шаралары қабылданды, ол ресми сатып алу бағамын АҚШ долларына 5,95 деп белгіледі. 1930 жылдары күміс бағасы көптеген күміс монеталардың номиналды құнынан асып кеткеннен кейін, Эквадор 1935 жылдың 17 мамырында күміс экспортына тыйым салды. Бұдан кейін елдің валюталық жүйесіне бірнеше түзетулер енгізілді, себебі Сукренің құны төмендеуді жалғастырды. 1937 жылдың қыркүйегінде валюталық бақылау алынып тасталды және ресми бағам АҚШ долларына 13,5 Сукре болды. 1940 жылдың 4 маусымында Сукре АҚШ долларына қатысты 14,77 Сукреге дейін құнсызданып, қайтадан бақылау шаралары енгізілді. 1942 жылы АҚШ долларына 14 Сукре, ал 1944 жылы АҚШ долларына 13,5 Сукре құрады. Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) 1946 жылдың 18 желтоқсанында Сукренің сатып алу қабілеті паритетін 13,5 АҚШ доллары деп белгіледі. 1947 жылы ХВҚ көптеген айырбас бағамдары жүйесін қабылдаған кезде, Сукренің ХВҚ паритеті 1950 жылы 15 Сукреге, 1961 жылы 18 Сукреге және 1970 жылы 25 АҚШ долларына дейін құнсызданды. Сукре 1983 жылға дейін АҚШ долларына қатысты салыстырмалы түрде тұрақты бағамды сақтады, содан кейін ол 42 долларға дейін құнсызданып, икемді бағам белгілеу жүйесі қабылданды. Құнсыздану жылдам өсті және 1990 жылы Сукренің нарықтық бағамы АҚШ долларына 800-ден асты, ал 1995 жылы 3000-ға жуықтады. 1999 жылы Сукренің сыртқы құны 67%-ға төмендеді; оның құны бір апта ішінде тағы 17%-ға төмендеп, 2000 жылдың 7 қаңтарында 25 000 Сукре/АҚШ долларына жетті. 9 қаңтарда президент Хамиль Махуад АҚШ долларын Эквадордың ресми валютасы ретінде қабылдауға болатынын жариялады, дегенмен бұл шешім қабылданғанға дейін АҚШ доллары Эквадорда кеңінен бейресми қолданыста болған еді. АҚШ доллары 2000 жылдың 13 наурызында Эквадорда заңды төлем құралы болды, ал 2000 жылдың 11 қыркүйегінде Сукре банкноттары заңды төлем құралы болуын тоқтатты. 2001 жылдың 30 наурызына дейін банкноттар Banco Central-де бір доллар үшін 25 000 Сукре бағасымен айырбасталды.
The Ecuadorian peso was renamed as the Sucre on March 22, 1884, and was then linked to the silver standard. The Sucre was tied to 22.5 g of fine silver (equivalent to 5 LMU francs). Outdated coins were taken out of circulation between 1887 and 1892, with only the silver backed coins remaining in circulation. The decline of the international price of silver during the 1890s prompted Ecuador to switch to the gold standard on November 3, 1898, with the sucre tied to 732.224 mg of fine gold (equivalent to 2 shillings sterling). The Sucre became inconvertible shortly after World War I began in 1914 due to international political tension. Despite extensive measures to support the sucre's value, the exchange rate continued to rapidly decline. The sucre's exchange rate was eventually stabilized during 1926, at which point Ecuador re established the gold standard with the sucre equal to 300.933 mg fine gold or $0.20 USD (a devaluation of 58.8%). Following the suspension of the gold standard on February 8, 1932, foreign exchange controls were adopted on April 30 which fixed the official buying rate at 5.95 per U. S. dollar. Once the price of silver rose above the nominal value of most silver coins during 1930s, Ecuador banned the export of silver on May 17, 1935. This was followed by several adjustments to the nation's foreign exchange system as the sucre continued to depreciate. The foreign exchange controls were finally lifted in September, 1937 and the official rate was set at 13.5 sucre per U. S. dollar. The sucre was eventually devalued to 14.77 sucre per USD on June 4, 1940, and controls were once again imposed. The official rate became 14 sucre per USD in 1942 and 13.5 per USD in 1944. The International Monetary Fund (IMF) established the purchasing power parity of the sucre at 13.5 per USD on December 18, 1946. When the IMF adopted a system of multiple exchange rates in 1947, the sucre's IMF parity was devalued to 15 sucre per USD by 1950, 18 by 1961, and 25 per USD by 1970. The Sucre maintained a fairly stable exchange rate against the U. S. dollar until 1983 when it was devalued to 42 per USD and a crawling peg was adopted. Depreciation increased rapidly and the Sucre's free market rate was over 800 per USD by 1990 and nearly 3000 by 1995. The sucre lost 67% of its foreign exchange value during 1999; its value nosedived an additional 17% over the course of one week, ending at 25,000 sucre per USD on January 7, 2000. On January 9, President Jamil Mahuad announced that the US dollar was to be adopted as Ecuador's official currency, although the US dollar had already had wide informal use in Ecuador before this decision was made. The US dollar became legal tender in Ecuador on March 13, 2000, as sucre notes ceased to be legal tender on September 11, 2000. Sucre notes were exchangeable at a rate of 25,000 sucre per dollar at Banco Central until March 30, 2001.
Монеталар
1884 жылы купро-никельді бір жарым центаво монетасы, сондай-ақ күміс жарты дицимо монетасы, бір және екі дицимо монетасы, сукре және жарты сукре монеталары енгізілді. Сукре енгізілгеннен кейін де песоның номиналы ретінде соғылған центаво монеталары айналысқа шықты. 1890 жылы мыс бір жарым центаво үшін қолданылатын материал ретінде купроникельді алмастырды, ал күміс жарты дицимо монеталары 1893 жылы енгізілді. 10 центаво монетасы «реал», ал 5 центаво монетасы «медио» (яғни жартысы) деп аталды. 1899 және 1900 жылдары 10 сукре алтын монетасы шығарылды. 1909 жылы купро-никельді 1, 2 және 5 центаво монеталары шығарылды, содан кейін 1917 жылы 2 1/2 центаво және 1918 жылы 10 центаво монеталары шығарылды. 1916 жылы күміс монеталар шығару тоқтатылды. 1928 жылы қоладан 1 центаво, никельден 2 1/2, 5 және 10 центаво, күміс 50 центаво, 1 және 2 сукре және алтыннан 1 кондордан тұратын жаңа монеталар енгізілді. 1 сукре монетасы 25 грамм 90% күмістен 5 грамм 72% күміске дейін азайтылды, ал 25 сукрелік кондор АҚШ-тың «төртінші бүркіт» монетасына тең болды. Жаңа монеталар президент Исидро Айораның құрметіне «Айора» деп аталды. 1937 жылы никельді 20 центаво мен 1 сукре монеталары енгізілді, содан кейін 1942 жылы мыс 5, 10 және 20 центаво және 1943 жылы күміс 5 сукре монеталары енгізілді. Соңғы күміс монеталар (2 және 5 сукре) 1944 жылы соғылды. 1946 жылы купро-никель 5, 10 және 20 центаволарда мысты алмастырды, ал 1959 жылы купро-никельді 1 сукре енгізілді. 1959 жылы сондай-ақ никельмен қапталған болаттан жасалған 20 центаво монетасы енгізілді, бұл металл 1963 және 1970 жылдар аралығында 5, 10 және 50 центаво және 1 сукре монеталарында басқаларын алмастырды. 1988 жылы 10, 20 және 50 сукре үшін никельмен қапталған болаттан жасалған монеталар енгізілді, ал 1990 жылдардағы жоғары инфляция 1995 және 1996 жылдар аралығында 100, 500 және 1000 сукре үшін екі металлдан жасалған монеталар енгізілуіне әкелді.
In 1884, cupro nickel one and a half centavo coins, as well as silver half decimo coins, one and two decimo coins, sucre and half sucre coins were introduced. Centavo coins minted as denominations of the peso continued to circulate after the introduction of the sucre. Copper replaced cupronickel as the material used for the one and a half centavo in 1890, while silver half decimo coins were introduced in 1893. The 10 centavo coin was called a real, with the 5 centavo coin known as a medio (meaning half). Gold 10 sucre coins were issued in 1899 and 1900. In 1909, cupro nickel 1, 2 and 5 centavo coins were issued, followed by 2 1/2 centavos in 1917 and 10 centavos in 1918. Production of silver coins was suspended in 1916. In 1928, a new coinage was introduced consisting of a bronze 1 centavo, nickel 2 1/2, 5 and 10 centavos, silver 50 centavos, 1 and 2 sucres, and gold 1 condor. The 1 sucre coin was reduced from 25 grams of 90% silver to 5 grams of 72% silver, while the condor, worth 25 sucres, was equivalent to a U. S. quarter eagle coin. The new coins were dubbed Ayoras after the president, Isidro Ayora. In 1937, nickel 20 centavo and 1 sucre coins were introduced, followed by brass 5, 10 and 20 centavos in 1942 and silver 5 sucres in 1943. The last silver coins (2 and 5 sucres) were struck in 1944. Cupro nickel replaced brass in the 5, 10 and 20 centavos in 1946, with a cupro nickel 1 sucre introduced in 1959. 1959 also saw the introduction of nickel clad steel 20 centavos, with this metal replacing others in the 5, 10 and 50 centavos and 1 sucre between 1963 and 1970. In 1988, nickel clad steel coins for 10, 20 and 50 sucres were introduced, while high inflation in the 1990s lead to bi metallic coins for 100, 500 and 1000 sucres being introduced between 1995 and 1996.