Кіріспе

Британдық суретші

Томас Гиртин (18 ақпан 1775 – 9 қараша 1802) – ағылшын акварелисті және гравері. Дж. М. У. Тернердің досы және бәсекелесі болған Гиртин акварельді беделді өнер түрі ретінде қалыптастыруда маңызды рөл атқарды.

Өмір

Томас Гиртин Лондонның Саутварк қаласында, Huguenot тегінен таралған бай щетка жасаушының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол бала кезінде әкесі қайтыс болды, ал анасы кейін Вон атты сурет үлгілерін дайындаушыға үйленді. Гиртин бала кезінде сурет салуды үйренді (Томас Малтонның сабақтарына қатысты) және топографиялық акварель суретшісі Эдвард Дейстің шәкірті болды. Гиртин жеті жылдық мерзімін толық өткеніне сенімді, бірақ шебер мен шәкірт арасындағы қақтығыстар туралы расталмаған хабарлар бар, тіпті Дейс Гиртинді тәртіпсіз шәкірт ретінде түрмеге қамаған деген де аңыз бар. Дейс оқушысының талантын бағаламады және оның өлімінен кейін Гиртин туралы теріс пікір білдірді. Жасөспірім шағында Гиртин жас Дж.М.У. Тернермен дос болып, олар суреттерге акварельмен түс жағумен айналысты. Гиртин 1794 жылдан бастап Корольдік академияда көрмелерге қатысты. Оның сәулет және топографиялық эскиздері мен суреттері оның беделін нығайтты, ал акварельді пейзаждар үшін қолдануы оған романтикалық акварель суреттемесін жасағандық үшін мақтау әкелді. Ол Англияның солтүстігіне, Солтүстік Уэльске және Батыс Англияға эскиздік сапарлар жасады. 1799 жылға қарай, ол Леди Сазерленд және өнер коллекционері сэр Джордж Бомонт сияқты ықпалды меценаттарға ие болды. Гиртин «Бауырлар» қоғамының ең белгілі мүшесі болды, бұл қоғам кәсіби суретшілер мен талантты әуесқойлардан құралған эскиз жасаушылардың бірлестігі еді. 1800 жылы Гиртин 16 жасар Мэри Энн Борретке, бай алтыншының қызына үйленді және Хайд-парктегі Сент-Джордж жолында үй салды, ол суретші Пол Сэндбидің үйіне жақын орналасқан. 1801 жылға қарай, денсаулығы нашарлағандықтан, ол Харвуд үйі және Малгрейв қамалы сияқты меценаттарының елді мекендерінде құрметті қонақ ретінде қабылданды және бір сурет үшін 20 гинея алатын болды. 1801 жылдың соңы мен 1802 жылдың басында Гиртин бес жарым ай Парижде болып, акварель суреттерін салған. Ол Лондонға оралғаннан кейін жасаған қалам эскиздерінен серия құрды, олар өлімінен кейін «Париж және оның айналасындағы жиырма көрініс» деген атпен жарияланды. 1802 жылы Гиртин Лондон панорамасын, «Эидометрополисті» жасады, ол сол жылы көрмеге қойылды. Ол қалалық жарық пен атмосфераны натуралистік тұрғыдан бейнелегенімен ерекшеленді. 1802 жылдың қараша айында Гиртин өзінің суретханасында қайтыс болды, себебі әртүрлі жолдармен астма, туберкулез немесе «жүректің сүйекке айналуы» деп хабарланды. Ол Лондонның Ковент-Гардендегі Сент-Пол шіркеуінің ауласына жерленді.

Стил және техника

Гиртиннің ерте пейзаждары 18 ғасырдың топографиялық эскиздеріне ұқсас, бірақ кейінгі жылдары ол ағылшын суретіне ұзаққа соққан әсер еткен батыл, кеңістігі мол, романтикалық стильді дамытты. Солтүстіктің табиғаты оны жылы қоңыр, тақтатас сұр, индиго және күлгін түстерден тұратын жаңа акварель палитрасын жасауға ынталандырды. Ол сұр бояумен алдын ала көлеңкелеуден бас тартып, одан кейін пастельмен түс жағудың орнына, күшті түсті кең жағу тәсілін қолданды және бай түстер қосу үшін қалам, қоңыр сия мен лак қолдануды тәжірибеледі. Гиртиннің ерте қайтысы Тернердің: "Егер Том Гиртин тірі болғанда, мен аштықтан өлген болар едім" деген ескертуіне себеп болды. Оның ең танымал туындысы, Тернердің жоғары бағалаған "Челсидегі ақ үй" (1800) еді.

Көрмелер мен ретроспективалар

Британ мұражайы мен Виктория және Альберт мұражайлары Гиртиннің туындыларын сақтайды. Британ мұражайына коллекционер Чемберс Холл акварель суреттерін сыйлаған. 2002 жылдың шілде айында Tate Britain «Томас Гиртин: Акварель өнері» көрмесін ұйымдастырды, оның мақсаты – «оның техникалық шеберлігін көрсету» болды. Суретшінің онлайн каталогы, Грег Смит редакциялаған, 2022 жылы Британ өнерін зерттеу орталығы Пол Меллонмен жарияланды.

Галерея

Төменгі қамал. Томас Гиртин 1775 – 1802 ж. Ф. Лесли Райт мырза.