Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі және Калифорния штатының гүлі
Species of flowering plant and state flower of California
Eschscholzia californica, калифорниялық мақ, алтын мақ, калифорниялық күн сәулесі немесе алтын кесе, Papaveraceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі, АҚШ және Мексикаға тән. Ол жаз айларында (Оңтүстік Австралияда көктемде) гүлдейтін әсемдік үшін өсіріледі, жарқын қызыл, қызғылт сары және сары түстерде (кейде қызғылт және ақ) көзге түсетін кесе тәрізді гүлдері бар. Сонымен қатар, тамақ ретінде немесе әшекейлеу үшін қолданылады. 1903 жылы Калифорния штатының ресми гүлі болып жарияланды.
Eschscholzia californica, the California poppy, golden poppy, California sunlight or cup of gold, is a species of flowering plant in the family Papaveraceae, native to the United States and Mexico. It is cultivated as an ornamental plant flowering in summer (spring in southern Australia), with showy cup shaped flowers in brilliant shades of red, orange and yellow (occasionally pink and white). It is also used as food or a garnish. It became the official state flower of California in 1903.
Сипаттама
Калифорниялық мак – көпжылдық немесе біржылдық өсімдік, биіктігіне дейін өседі, және кезектесіп бұтақтанған көкжасыл жапырақтары бар. Жапырақтары кезектесіп, дөңгелек, тілімделген бөліктерге бөлінген. Гүлдері ұзын сабақтарда жалғыз, жібектей текстуралы, төрт қанаты бар, әр қанаты ұзын және кең; гүлдің түсі сарыдан, қызғылт сарыдан және қызылға дейін өзгереді. Солтүстік жарты шарда ақпаннан қыркүйекке дейін гүлдейді. Қанаты түнде (немесе суық, желді ауа райында) жабылады және ертеңгісін ашылады, бірақ бұлтты ауа райында жабық қалуы мүмкін. Жемісі – жұқа, ашылатын қапшық, ұзындығына жетеді, ол екіге бөлінеді, кейде естілетін дыбыспен жарылады, көптеген кішкентай, қара немесе қоңыр тұқымдарды шығарады. Ол өзінің туған жерінде жұмсақ қыстарды көтереді, бірақ суық климатта толығымен қурап қалады.
California poppy is a perennial or annual plant growing to tall with alternately branching glaucous blue green foliage. The leaves are alternately divided into round, lobed segments. The flowers are solitary on long stems, silky textured, with four petals, each petal long and broad; flower color ranges through yellow, orange and red. Flowering occurs from February to September in the northern hemisphere. The petals close at night (or in cold, windy weather) and open again the following morning, although they may remain closed in cloudy weather. The fruit is a slender, dehiscent capsule long, which splits in two, sometimes explosively with an audible snap, to release numerous small wide black or dark brown seeds. It survives mild winters in its native range, dying completely in colder climates.
Тіршілік ету ортасы
Оның табиғи ареалы Калифорнияны қамтиды және Орегон, Вашингтон, Невада, Аризона, Нью-Мексико, Сонора және Баха-Калифорнияның солтүстік-батыс бөлігіне дейін созылады. Eschscholzia түрлері арасындағы белгілердің әртүрлілігі түрлерді сипаттауда және анықтауда үйлесімсіздіктерге алып келді. Түрлер ішіндегі де, түрлер арасындағы да осы өзгерістер Eschscholzia түрлерінің сипаттамаларының өсуіне себеп болды, өткен ғасырдың басында 112 таксонға жетті. Уиллис Линн Джепсон сипатталған таксондардың көпшілігін орталық шарттардың әсерінен туған өзгерістер деп есептеу арқылы маңызды рөл атқарды. 1922 жылы жарық көрген «Калифорния флорасы» атты кітабында ол көптеген таксондарды Eschscholtzia californica деп біріктіріп, кеңейтілген Eschscholtzia туысының ішіндегі таксондардың жалпы санын шамамен 120-дан 12-ге дейін азайтты. Ботаникалық зерттеулер Eschscholzia түрлерін жіктеуге маңызды үлес қосты. Филогениядағы кейбір шешілмеген мәселелерге қарамастан, туыс ішінде таксономиялық түзетулер қажет екені анық, әсіресе үш бағытта: E. californica-ның екі подвидін қолдау, E. lemmonii-нің екі подвидін қолдау және екі потенциалды жаңа таксонды мойындау.
Its native habitat includes California and extends to Oregon, Washington, Nevada, Arizona, New Mexico, Sonora and northwest Baja California. These variations in features among Eschscholzia species have led to inconsistencies in species descriptions and identifications. This variation, both within and between species, triggered a surge in Eschscholzia species descriptions, reaching 112 taxa in the early part of the last century. Willis Lynn Jepson played a pivotal role by considering the majority of described taxa as mere environmental variations. In his book A Flora of California, published in 1922, he consolidated many of the taxa into Eschscholtzia californica and reduced the total number of taxa within the greater Eschscholtzia genus from around 120 to 12. Botanical research has held significant implications towards the classification of Eschscholzia. Despite some unresolved aspects in the phylogenies, it is evident that taxonomic are necessary within the genus, particularly in three areas: supporting two subspecies of E. californica, endorsing two subspecies of E. lemmonii, and recognizing two potential new taxa.
Ағза өрісі
Мақ гүлдері желмен тозаңдамайды, сондықтан олардың тозаңдары тыныс арқылы аллергия тудырмайды. Ұлыбританияда шалғын гүлдері, оның ішінде коммерциялық қоспалар және рагворт, көкбұршақ сияқты кең таралған өсімдіктерді зерттеуде Калифорния мағы тозаң өндіру бойынша жоғары бағаланды, бірақ ол көп мөлшерде нектар өндірген жоқ. Әр гүлге шаққанда ол 8,3 ± 1,1 мкл көрсеткішпен екінші орынға ие болды. Papaver rhoeas – жүгері мағы гүл басына шаққандағы тозаң өндіру бойынша 13,3 ± 2,8 мкл көрсеткішімен тізімде бірінші орын алды. Ал егер бүкіл гүлшоғырды өлшегенде, ең көп тозаң өндірген екі түр – 15,9 ± 2 мкл көрсеткішіне ие болған өгізкөз маргариткасы (Leucanthemum vulgare) және жүгері мағымен шамалас көрсеткішті Cosmos bipinnatus болды.
As poppies are not wind pollinated, their pollen poses no allergy risk via inhalation. A UK study of meadow flowers including commercial mixes and common plants such as ragwort and dandelion ranked the California poppy highly in pollen production, although it did not produce a significant amount of nectar. On a per flower basis it ranked second, with a rate of 8.3 ± 1.1μl. The corn poppy, Papaver rhoeas, topped the list for per flower pollen production with its rate of 13.3 ± 2.8μl. When measuring the entire capitulum the top two species were the ox eye daisy, Leucanthemum vulgare, with 15.9 ± 2μl, and Cosmos bipinnatus, which had a rate nearly equivalent to that of the corn poppy.
Тарихи және мәдени маңызы
XVIII ғасырдың соңында испандық қоныс аударушылар макты әдемілеп "copa de oro" (алтын тостаған) деп атаған. 1816 жылы орыс саяхатшылары гүлге ресми түрде Eschscholzia californica деген ат берді. 1850 жылы Калифорния штаты құрылғаннан бері жергілікті тұрғындар оны Калифорния мағы немесе алтын мақ деп қабылдады. Бірнеше жыл өткен соң, Шамиссо "Horae Physicae Berolinenses" (1820) еңбегінде бұл жабайы гүлді толық сипаттап, нақты өлшемдегі түсті суретін көрсетті. Осылайша мақ, Eschscholzia californica ретінде еуропалық таксономиялық жүйеге енді. 1826 жылы шотланд ботанигі Дэвид Дуглас арқасында бұл гүл Еуропада тұңғыш рет пайда болды. Ол Корольдік бағбандық қоғамы үшін түрлі өсімдіктердің, соның ішінде Eschscholzia californica-ның тұқымдарын жинаған еді.
In the late 1700s, Spanish settlers affectionately called the poppy "copa de oro" (gold cup). By 1816, Russian explorers officially named the flower Eschscholzia californica. Since California's statehood in 1850, local residents have embraced it as the California poppy or golden poppy. Several years later, Chamisso introduced the wildflower through a detailed description and life sized color painting in Horae Physicae Berolinenses (1820). This marked the entry of the poppy into European taxonomic systems as Eschscholzia californica. The living flower made its European debut in 1826, courtesy of Scottish botanist David Douglas, who collected various plant seeds, including Eschscholzia californica, for the Royal Horticultural Society of England.
Тонгва (Гарбриелино тайпасы)
19 ғасырда Калифорния мақын екі қырынан танылды: ботаникалық өсімдік ретінде де, Калифорнияның символы ретінде де. Ол "нағыз" калифорниялықтың бейнесін жасау үшін қолданылды және көбінесе ақ калифорниялықтар тарапынан тойланды және пайдаланылды. Адамдардағы психикалық ауруларды емдеу тиімділігін көрсететін клиникалық сынақтар жоқ.
In the 19th century, the California poppy held a dual identity, both as a botanical native and as a symbolic representation of California. It was crafted to embody the essence of a "true" Californian, celebrated and used predominantly by the white Californian community. There are no clinical trials showing it can effectively treat psychiatric disorders in humans.
Химиялық қосылыстар
E. californica құрамында калифорнидин (N+(CH3)2), аллокриптопин, эсхшольцин N-метил (калифорнидин) және басқа да ұқсас (Papaveraceae) алкалоидтары бар.
E. californica contains californidine (N+(CH3)2), allocryptopine, eschscholtzine N CH3 (californidine), and other similar (Papaveraceae) alkaloids.
Дайындық
Калифорниялық мак екі тәсілмен қолданылған: жаңа гүлшолпандарынан сіроп жасау және кептірілген гүлшолпандарын суға салып инфузия дайындау немесе шай жасау үшін қайнату.
The California poppy has been used through two methods: fresh petals to create a syrup, and dried petals added to water to make an infusion or boiled for tea.
Инвазивті әлеует
Калифорния мақын өзінің әдемілігі мен оңай өсірілуіне байланысты Жерорта теңізі климатына ұқсас бірнеше аймаққа таралды. Ол коммерциялық мақсатта сатылады және Тасманияны қоса алғанда, Австралияда кеңінен табиғи түрде өсіп, Оңтүстік Африка, Чили, Жаңа Зеландия және Аргентинаға енгізілді. Чили мен Калифорнияда төмен және биік жерде өсетін Калифорния мақтары арасында айқын айырмашылықтар бар. Жағалауда немесе төменгі биіктікте өсетін мақтар гүлдері мен тұқымдары аз шығады, гүлдеу кезеңі ұзаққа созылады және сабақтары қысқа болады. Осы кезеңде мемлекет аймақтың табиғи байлығына негізделген ерекше бейне жасауға тырысты, жаңа қоныс аударушылар мен кәсіпкерлерді мереке мен гүлденудің үмітімен қызықтырды.
Because of its beauty and ease of growing, the California poppy was introduced into several regions with similar Mediterranean climates. It is commercially sold and widely naturalized in Australia, including Tasmania, and was introduced to South Africa, Chile, New Zealand, and Argentina. In both Chile and California, there are marked differences between California poppies grown in low and high altitudes. Coastal or low altitude specimens produce fewer flowers and seeds, experienced longer flowering times, and had shorter stems. In this era, the state aimed to construct an external identity grounded in the natural wealth of the region, enticing newcomers and businesses with promises of celebration and prosperity.