Джеймс Крейг Адамсон: Американдық ғарышкер және ардагер полковник

Кіріспе

Американдық ғарышкер (1946 жылы туған)

Джеймс Крейг Адамсон (1946 жылдың 3 наурызында туған) – NASA-ның бұрынғы ғарышкері және АҚШ Армиясының отставкадағы полковнигі. Ол үйленген, 3 баласы бар. Джеймс Адамсон екі миссияға қатысты, STS-28 және STS-43, және 263 орбитаны айналып, ғарышта 334 сағат өткізді. NASA-дан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол Allied Signal компаниясына (кейін Honeywell компаниясымен біріктірілді) жұмысқа алынды, онда 2001 жылы зейнеткерлікке шықты. Адамсон 30-дан астам түрлі вертолет пен ұшақта 3000 сағаттан астам ұшқан.

Жеке деректер

Адамсон 1946 жылдың 3 наурызында Нью-Йорк штатының Варшава қаласында дүниеге келген. Қазіргі уақытта ол әйелі Элленмен және үш баласының екеуімен Вирджиния штатының Фишерсвилл қаласында тұрады.

Білім

Адамсон 1969 жылы Нью-Йорк штатының Вест-Пойнт қаласындағы АҚШ Әскери академиясында инженерлік ғылымдар бакалавры дәрежесін бітіріп, АҚШ армиясының екінші лейтенанты болып кірісті. 1977 жылы Принстон университетінде аэроғарыш инженерлігі саласында ғылым магистрі дәрежесін алды. 2010 жылы ол Chartered Director сертификатын аяқтады, Макмастер университеті мен Канада Конференциялық кеңесінің бірлескен кәсіпорны – The Directors College-ті бітірді. Бұдан бөлек, ол бакалавриат және магистратура деңгейінде ұшқыштар даярлау курсын, десантшылар даярлау курсын, Арктика суларында және тау жағдайында тіршілік ету дағдыларын меңгерді, ядролық қару туралы оқыды, офицерлерді негізгі және кеңейтілген бағдарламалар бойынша даярлаудан өтті, АҚШ Армиясының Командалық және Бас штаб колледжін, сондай-ақ АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сынақ ұшқыштары мектебін бітірді.

Әскери тәжірибе

Әскери сынақ ұшқышы ретінде Адамсон Эдвардс әуе базасында, Принстон университетінде, Вест-Пойнтте, Патуксент өзеніндегі әскери-әуе станциясында және NASA Хьюстонында зерттеу ұшақтарын ұштырды. Вьетнам соғысы кезінде ол IV корпус аймағында және Камбоджада әуе кавалериясымен барлаушы ұшқыш, топ жетекшісі және әуе миссиясының командирі болып қызмет етті. Ол сондай-ақ Техас штатының Форт-Блисс, Вест-Пойнт және Хьюстон қалаларындағы бірнеше бейбіт уақыттағы ұшу бөлімшелерімен бірге ұшқан. Принстон университетінде аэроғарыш инженерлігі бойынша магистратураны аяқтағаннан кейін, ол АҚШ Әскери академиясындағы Вест-Пойнтте аэродинамика бойынша доцент болды. Вест-Пойнтте жұмыс істеген кезінде ол сұйықтық механикасы, аэродинамика, ұшақтардың өнімділігі, тұрақтылығы және басқару бойынша курстарды әзірледі және оқыды. Ол сонымен қатар ұшақтарды сынақтан өткізудегі ұшу зертханаларын құрды және ұшақтардың өнімділігі туралы оқулықты аяқтады. Адамсон тәжірибелік сынақ ұшқышы және армия авиаторының шебері болумен қатар, сондай-ақ сертификатталған кәсіби инженер және лицензияланған коммерциялық ұшқыш. Армиядағы басқа қызметтерінде Адамсон Еуропа мен АҚШ-та ядролық қаруға қабілетті ракеталық бөлімшелерге басшылық етті.

НАСА тәжірибесі

Адамсон 1981 жылдан 1992 жылға дейін Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығында жұмыс істеді. Шатл бағдарламасының жедел сынақ кезеңінде ол зерттеуші-сынақ ұшқышы және Миссия бақылау орталығындағы аэродинамикалық офицер болып қызмет етті. Жедел сынақ ұшуларын аяқтағаннан кейін ол 5-ші және 11-ші шатл миссиялары үшін бағытталмалы, навигациялық және басқару офицері болды. Зерттеуші-ұшқыш ретінде ол биосфералық зерттеулер саласындағы әуеден қашықтан зондтау зерттеулерін де жүргізді. 1984 жылы NASA оны астронавт ретінде таңдады, содан кейін ол ғарыш кемесінің ұшуларына миссияны жүктеуге лайықты болды. 1985 жылдың қарашасында ол Қорғаныс министрлігінің миссиясының экипажына іріктеліп алынды, бірақ «Челленджер» апатының салдарынан ол кейінге шегерілді. Шатл бағдарламасын қайта құру кезеңінде Адамсон NASA-да басқарушы лауазымдарды атқаруға таңдалған он бір астронавттың бірі болды. Ол инженерлік интеграция жөніндегі Шатл бағдарламасы кеңсесінің бас менеджерінің көмекшісі болды. Бұл қызметте ол ғарыш шаттлы бағдарламасы үшін сенімділікке негізделген техникалық қызмет көрсету бағдарламасын әзірлеуге жауапты болды. Ол сонымен қатар шаттлдың жердегі өңдеу процесін жақсарту бағдарламасын бастады. 1988 жылдың ақпанында Адамсон STS-28 ұшу экипажына тағайындалды, бұл реконструкция кезеңінен кейін «Колумбия» ғарыш шаттлының алғашқы ұшуы болды. «Колумбия» 1989 жылдың 8 тамызында Флорида штатындағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылды. Миссия құпия жүк ретінде Қорғаныс министрлігінің жүгін және бірнеше қосымша жүктерді алып жүрді. 121 сағат ішінде Жер төңірегінде 80 айналым жасағаннан кейін, бұл бес күндік миссия 1989 жылдың 13 тамызында Калифорния штатындағы Эдвардс әуе базасындағы 17-ші жолаққа құрғақ көл төбесіне қонумен аяқталды. STS-28 миссиясынан кейін Адамсон тағы да басқару қызметіне оралды. Бұл жолы ол Кеннеди ғарыш орталығында Шатл өңдеу талдауының директоры болып тағайындалды. Ол 1989 жылдың қыркүйегінен 1990 жылдың қазанына дейін осы лауазымда болды, содан кейін ол STS-43 ұшу экипажына тағайындалды. Осы кезеңде Адамсон тәуекелге негізделген өңдеу және кестелеу бағдарламаларын жасады, нәтижесінде өңдеу уақыты 80 күннен 50 күнге дейін қысқартылды. 1991 жылдың 2 тамызында Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылған «Атлантис» ғарыш шаттлының бортындағы тоғыз күндік STS-43 миссиясы орбитаға шығарылған жүк салмағы бойынша жаңа әлемдік рекордты орнатты. Бес мүшелі экипаж «Тракинг және деректерді тарату спутнигін» (TDRS E) орнатып, 32 физикалық және өмірлік ғылымдар эксперименттерін жүргізді. Бұл ұшу кезінде Адамсон шаттлға жаңа жалпы мақсаттағы компьютерлер мен жаңа бағдарламалық жасақтама орнатылғаннан кейін орбиталық цифрлық автопилоттың алғашқы ұшу сынағын жүргізді. 213 сағатта Жерді 142 рет айналып шыққаннан кейін, STS-43 миссиясы 1991 жылдың 11 тамызында Кеннеди ғарыш орталығының 15-ші жолағына қонумен аяқталды. 1992 жылдың маусымында Адамсон мемлекеттік қызметтен зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол NASA және аэроғарыш өнеркәсібіне басқару консультанты ретінде жұмыс істеді. 1994 жылдың қыркүйегіне дейін ол Lockheed Corporation компаниясында адаммен ұшу операциялары саласында басқару консультанты және стратегиялық жоспарлаушы болып қызмет етті. Ол сондай-ақ NASA әкімшісімен NASA кеңесші кеңесіне мүше болып таңдалды. 1994 жылдың қыркүйегінде Адамсон Lockheed Corporation компаниясына Lockheed Engineering and Science Company (LESC) атқарушы вице-президенті болып қосылды, ол көп ұзамай президент және бас директор болып тағайындалды. 1995 жылдың соңында ол Lockheed Martin компаниясымен бірлесіп Rockwell International компаниясымен құрылған United Space Alliance (USA) компаниясын құруға және оның алғашқы бас операциялық директоры (COO) болуға таңдалды. Кейіннен USA NASA-мен ғарыш ұшу операциялары шартын жеңіп алды, нәтижесінде ғарыш шаттлы бағдарламасын басқарды және алғашқы жылы жылдық кірісі 1,5 миллиард долларға жетті. 1999 жылы Адамсон AlliedSignal Corporation компаниясымен Allied Signal Technical Services Corporation компаниясының президенті болу үшін шақырылды. Ол Allied Signal компаниясының Honeywell компаниясымен біріккенге дейін 2001 жылдың наурыз айында зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымда қалды. Адамсон әлі де аэроғарыш өнеркәсібінің кеңесшісі және басқарма мүшесі ретінде белсенді және NASA әкімшісінің NASA кеңесші кеңесінде мүше болып қызмет етеді.

Adamson was employed at the Lyndon B. Johnson Space Center from 1981 to 1992. During the Operational Flight Test phase of the Shuttle Program, he served as a research test pilot and aerodynamics officer in Mission Control. Following completion of the operational test flights he became guidance navigation and control officer for Shuttle Missions 5 through 11. As research test pilot he also conducted airborne remote sensing studies in biospheric research. Selected by NASA as an astronaut in 1984, Adamson became qualified for mission assignment on Space Shuttle flights. In November 1985, he was selected to the crew of a Department of Defense mission, which was subsequently delayed due to the Challenger accident. During the Shuttle Program reconstruction period, Adamson was one of eleven astronauts selected to hold management positions within NASA. He served as Shuttle Program Office Assistant Manager for Engineering Integration. In this position he was responsible for the initial development of a reliability based maintenance program for the Space Shuttle program. He also initiated an enhancements program for Shuttle ground processing. In February 1988 Adamson was assigned to the flight crew of STS 28, the first flight of Space Shuttle Columbia following the reconstruction period. Columbia launched from the Kennedy Space Center, Florida, on August 8, 1989. The mission carried a classified Department of Defense payload and a number of secondary payloads. After 80 earth orbits in 121 hours, this five day mission concluded with a dry lakebed landing on Runway 17 at Edwards Air Force Base, California, on August 13, 1989. Following STS 28 Adamson once again returned to management. This time he was assigned to the Kennedy Space Center as Director of Shuttle Processing Analysis. He served in this post from September 1989 until October 1990 when he was assigned to the flight crew of STS 43. During this period Adamson developed risk based processing and scheduling programs which resulted in reduction of processing times from 80 days to 50 days. The nine day STS 43 mission aboard Space Shuttle Atlantis launched from the Kennedy Space Center on August 2, 1991, setting a new world record for payload weight lifted to orbit. The five member crew deployed a Tracking and Data Relay Satellite (TDRS E) and conducted 32 physical and life sciences experiments. During this flight, Adamson performed the first flight test of the Orbital Digital Autopilot following Shuttle retrofit with new General Purpose Computers and new software. After 142 earth orbits in 213 hours, the STS 43 mission concluded with a landing on Runway 15 at the Kennedy Space Center on August 11, 1991. Following Adamson's retirement from government service in June 1992, he continued as a management consultant to NASA and the aerospace industry. Until September 1994 he served as management consultant and strategic planner for Lockheed Corporation in the area of Human Space Flight Operations. He was also selected by the NASA Administrator to serve on the NASA Advisory Council. In September 1994, Adamson joined Lockheed Corporation as Executive Vice President of Lockheed Engineering and Science Company (LESC) where he was shortly promoted to president and CEO. In late 1995 he was selected by Lockheed Martin to start up and become the first COO of the United Space Alliance (USA), a joint venture with Rockwell International. USA subsequently won the Space Flight Operations Contract with NASA to operate the Space Shuttle Program and grew to $1.5 billion annual revenue in the first year. In 1999, Adamson was recruited by AlliedSignal Corporation to be the President of Allied Signal Technical Services Corporation. He remained in that post through Allied Signal's merger with Honeywell until his retirement in March 2001. Adamson is still active as a consultant and board member for the aerospace industry and still serves on the NASA Advisory Council for the NASA Administrator.

Құрмет пен марапаттар

Адамсон жақында корпоративтік басқару саласындағы "Гил Беннет Алтын Стандарт сыйлығымен" марапатталды. 2007 жылы ол Армия авиациясының Даңқ залына енгізілді. Адамсон тапаншамен атудан екі рет үздік американ спортшысы атанды. Ол сонымен қатар Армияның "Бәсекедегі үздік нәтиже" сыйлығының және Джордж С. Паттон сыйлығының иегері болды. Американың үздік колледж спортшысы деп танылған Адамсон 1969 жылы Уэст-Пойнт тапанша командасын ұлттық чемпионатта жеңіске жеткізді. Ол ұшқыш курсын, сондай-ақ тұрақты қанатты және көп қозғалтқышты ұшқыштар курсын үздік бітірді. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы әуе шайқасы кезінде ол екі "Дистинктивті Ұшу кресін", 18 Әуе медалін және үш Вьетнамның "Батылдық кресін" алды. Ол сондай-ақ "Қорғаныс жоғары қызметі" медаліне, "Қорғаныс еңбегі үшін" медаліне, "Еңбегі үшін" медаліне, екі Армия мақтау медаліне, "Қола жұлдызға", НАСА-ның "Ерекше қызметі" медаліне, екі НАСА ғарыш ұшу медаліне ие болды және орбитаға ең көп салмақты көтеріп, ғарышқа ұшу бойынша әлемдік рекордты иеленеді. Ол 1964 жылғы Geneseo Central School Alumni Hall of Fame-нің алғашқы құрметті мүшесі. Адамсон – "Бүркіт" скауты.