Джеймс Ашер: Армагх архиепископы және хронологиясы

Кіріспе

17 ғасырдағы Арманың англикандық архиепискобы

Джеймс Ушер (немесе Ушер; 4 қаңтар 1581 – 21 наурыз 1656) – 1625 және 1656 жылдар аралығында Ирландия шіркеуінің Армағ архиепискобы және Бүкіл Ирландияның приматы болған. Ол өнімді ірланд ғалымы және шіркеу басшысы, қазіргі таңда шіркеу әкесі Антиохиялық Игнатийдің нақты хаттарын анықтағанымен және жаратылыстың уақыты мен күнін «Христосқа дейінгі 4004 жылдың 23 қазан күніне дейінгі түндік кіруі» деп белгілеуге тырысқан хронологиясымен әйгілі; яғни, пролептиктік Юлиан күнтізбесі бойынша б.з.д. 4004 жылдың 22 қазанында сағат 18:00 шамасында.

Білім

Ушер Дублинде жақсы жағдайдағы отбасында дүниеге келген. Оның анасының әкесі, Джеймс Станихерст, Ирландия парламентінің спикері болған. Ушердің әкесі, Арланд Ушер, канцелярияда кызметкер болып жұмыс істеген және Станихерсттің қызы Маргаретқа (оның бірінші әйелі Энн Фитцсимоннан) үйленген, ол, айтуынша, Рим католигі болған. Ушердің кіші және жалғыз аман қалған інісі, Амбросий, араб және еврей тілдерінің көрнекті ғалымы болды. Оның шаплоны және өмірбаян жазушысы Николас Бернардтың сөзіне сәйкес, үлкен ағасын оқуға екі соқыр, үйленбеген тәтесі үйреткен. Өте қабілетті полиглот болған ол Дублин еркін мектебіне, содан кейін 1591 жылы жаңадан құрылған Тринити колледжіне Дублинде 9 қаңтар 1594 жылы он үш жасында (сол кезде бұл ерекше жас емес) түсті. Ол 1598 жылы бакалавр дәрежесін алды, ал 1600 жылы магистр болды (бірақ Бернард 1601 жылға дейін магистр дәрежесін алмағанын айтады). 1602 жылдың мамыр айында ол Тринити колледжінің шіркеуінде Ирландияның протестанттық шіркеуінде диакон (немесе сол күні діни қызметкер, ал Мартин Горст оның 1601 жылдың 20 желтоқсанында діни қызметкер болғанын айтады) болып, өзінің ағасы, Армгам архиепискобы және Бүкіл Ирландияның приматы Генри Ушердің қолынан киім киді. Ушер 1605 жылы Дублиндегі Сент-Патрик соборының канцлері және Финглас пребендісі болды. Ол Тринити колледжінде теологиялық дау-дамайлар бойынша профессор болды және 1607 жылы діни бакалавр, 1612 жылы діни доктор, содан кейін 1615 жылы вице-канцлер және 1616 жылы вице-провост болды. 1613 жылы ол бұрынғы вице-провост Люк Чаллонердің қызы Фибиге үйленді және өзінің алғашқы еңбегін жариялады. 1615 жылы ол Ирландия шіркеуінің алғашқы сенімділігін, яғни Ирландияның діни мақалаларын жасауға тікелей қатысты.

Ерте өмір және мансап

1619 жылы Ушер Англияға сапар шекті және екі жылдай онда тұрды. Оның жалғыз баласы – Букингемширдегі Оуклиден сэр Тимоти Тиреллге үйленген Елизавета (1619–93) болды. Ол Джеймс Тайреллдің анасы еді. Ол Джеймс I кездескеннен кейін көзге түсті. 1621 жылы Джеймс I Ушерді Мет епископы қызметіне ұсынды. Ол 1623 жылы Ұлттық кеңесші болып, Ирландияда белгілі бір тұлғаға айналды және ірі ғалым ретінде танылды. Ирланд қолжазбаларын жинаумен айналысып, оларды досы сэр Джеймс Уэр сияқты ғалымдарға зерттеу үшін қолжетімді етті. 1623 жылдан 1626 жылға дейін ол қайтадан Англияда болды және шіркеу тарихын оқу үшін епископтық міндеттерінен босатылды. 1625 жылы ол Бүкіл Ирландияның приматы және Армағ архиепискобы болып тағайындалды, ал он екі жыл бұрын Ушердің туысы Генридің орнын бастан кешірген Кристофер Хэмптонның орнын иеленді.

Бүкіл Ирландияның әміршісі

1626 жылы діни қызметкер болып тағайындалғаннан кейін, Усшер саяси жағдайдың шиеленісуіне тап болды. Англия мен Испания арасындағы қарым-қатынас ушығып, Ирландияны қамтамасыз ету үшін Карл I ирландтық католиктерге бірқатар жеңілдіктер ұсынды, оның ішінде діни төзімділік, әскерді ұстау үшін қаржыға алмасу шарты. Усшер олардың, өзінің пікірінше, папистер болып саналатын адамдардың билікке ие болу мүмкіндігіне наразылық білдірді. 1626 жылғы қарашада ол өзінің үйінде ирланд епископтарының құпия жиналысын шақырды, нәтижесінде "Ирландия архиепископтары мен епископтарының үкімі" жарық көрді. Онда былай делінген: папистердің діні – шарлатандық және бейімділік; олардың сенімдері мен доктриналары – бұрыс және еретикалық; олардың шіркеуі екеуіне де қатысты, адасқан; демек, оларға төзімділік көрсету немесе олардың діндерін еркін ұстануына және сенімдері мен доктриналарын жариялауына келісу – ауыр күнә. Үкім 1627 жылғы сәуір айында Дублинде өткен Рақымға қарсы уағыздар сериясының соңында оқылғанға дейін жарияланбады. 1641 жылғы сәуірде Томас Уэнтуорттың сотталуынан кейін Карл патша мен Англияның құпия кеңесі 3 мамырда Ирландияның Лорд-Соттарына Рақымды қабылдау үшін қажетті заң жобаларын жариялауды бұйырды. Алайда, 1641 жылдың соңындағы көтеріліске дейін заң реформалары тиісінше жүзеге асырылмады. 1629 жылдан бастап Лорд Депутаттар арасындағы төрт жылдық үзілісте Ирландияға діни сәйкестікті таңуға бағытталған күш-жігер күшейді. 1633 жылы Усшер Кентерберидің жаңа архиепискобы Уильям Лаудқа ирландтық католиктерге бас тарту үшін айыппұл салуды қолдауға тырысу үшін хат жазды. 1633 жылы Ирландияға жаңа Лорд Депутаты ретінде келген Томас Уэнтуорт, бірінші кезекте Ирландия шіркеуінің тиісті ресурстармен қамтамасыз етілуі керек екенін айтып, сәйкестікке деген қысымды жеңілдетті және оны қайта құруға кірісті. Ол Армаг пен Дублин арасындағы ұзақ жылдар бойы дауласқан біріншілік мәселесін Армагтың пайдасына шешті. Екеуі де театр мәселесінде қақтығысқа түсті: Усшер сахнаға қатысты пуритандық көзқарасты ұстанды, ал Уэнтуорт театрға құштар болды және Усшердің қарсылығына қарамастан Ирландияның алғашқы театры – Вербург көшесіндегі театрының құрылысын қадағалады. Усшер көп ұзамай арминиандық идеологияның күшеюімен және Уэнтуорт пен Лаудтың Англия шіркеуі мен кальвинистік Ирландия шіркеуі арасындағы сәйкестікке ұмтылысымен келіспей қалды. 1634 жылы Усшер осы қысымға қарсылық көрсетті, ағылшын діни ережелерін ирланд ережелерімен бірге қабылдауға мүмкіндік берді, олардың орнына емес, және ирланд канондары ағылшын үлгісінде қайта жазылуы керек болды, олармен алмастырылмады. Теологиялық тұрғыдан ол кальвинист болды, бірақ ол құрбандықтың мәселесінде (біраз жеке) гипотетикалық универсалист болды. Оның бұл бағыттағы ең маңызды ықпалы Джон Дэвенант болды, кейіннен ол Дорт Синодындағы ағылшын делегаты болды, ол Синодтың шектеулі құрбандықтың мәселесіндегі ілімін айтарлықтай жұмсартты. 1633 жылы Усшер архиепископ Лаудтың Дублин университетінің канцлері қызметіне тағайындалуын қолдады. Ол Лаудтың, Усшердің мойындағандай, дұрыс басқарылмаған мекемеде тәртіп орнатуға көмектеседі деп үміттенді. Лауд осылай істеді, жарғы мен ережелерді қайта жазып, профессорлардың өкілеттіктерін шектеді және проректордың тағайындалуы патша бақылауында екенін қамтамасыз етті. 1634 жылы ол колледжге арминиандық проректор Уильям Чапеллді тағайындады, оның теологиялық көзқарастары мен үстемдік ету стилі Усшердің барлық құндылықтарына қайшы болды. 1635 жылы Усшер шіркеудің күнделікті мәселелерде Джон Брамхоллға, Дерри епископына, ал саясатта Лаудқа де-факто бақылауын жоғалтқаны анық болды. Фэрфилд университетінің тарих профессоры Уильям М. Эбботт оның тиімді және саяси маңызды епископ және архиепископ болғанын айтады. "Оксфордтың ұлттық биографиялық сөздігі" оның жауапты екенін және қарсыласудың орнына келісімге ұмтылғандығын атап көрсетеді. Уильям Беделл, Килмор епископы, шіркеу қызметінде ирланд тілін қайта енгізуге жасаған әрекеттеріне сәтті қарсылық көрсеткені туралы әңгіме жоққа шығарылды. Усшер мүмкіндігі болғанда ғалым болуды қалаған. Ол Рим католик теологтарымен кең ауқымды пікірсайыстарға қатысты және тіпті студент кезінде иезуит туысы Генри Фицсимонға (Усшердің анасы католик еді) папаның Антихрист екенін жария түрде даулауға шақырды. Усшердің Шотландиядағы "Кеуделіктер" деп маскировкаланған иезуиттерге, тонаушыларға (оны тонаған кезде), Англиядағы конформистерге деген құмарлығы болды – бұл таңқаларлық тізім болды. Алайда, Усшер теология, патристика және шіркеу тарихы туралы да кеңінен жазды, және осы тақырыптар оның католиктерге қарсы жұмысын біртіндепен ығыстырды. 1634 жылғы Синодтан кейін Усшер Дублиннен епископтық резиденциясы орналасқан Дрогедаға кетіп, онда архиепископтығына және зерттеулеріне назар аударды. 1631 жылы ол 1622 жылы алғаш рет жарияланған еңбегінің жаңа басылымын шығарды – "Ирландтар ежелгі заманда ұстанған дін туралы әңгіме", ерте ирланд шіркеуін зерттеген новаторлық зерттеу, ол Римнен қалай ерекшеленетінін және керісінше, кейінгі протестант шіркеуіне жақын екенін көрсетуге тырысты. Бұл өте ықпалды болып, Ирландия шіркеуінің ерте кельт шіркеуінің нағыз мұрагері екенін қалыптастырды. 1639 жылы ол Британиядағы христиан тарихының осы күнге дейін ең маңызды еңбегін жариялады – Britannicarum ecclesiarum antiquitates – британдық шіркеулердің ежелгілігі. Оның ең таңғаларлық жетістігі – бұрын жарияланбаған көптеген қолжазба көздерін жинауы. Усшер көздердің шынайылығына нақты қорытынды жасауға өте тартынды, сондықтан ол бір бүкіл тарауды король Луций туралы фантастикалық, бірақ ойдан шығарылған әңгімелерге және Британияда христиандық епископат құруға арнады.

After his consecration in 1626, Ussher found himself in turbulent political times. Tension was rising between England and Spain, and to secure Ireland Charles I offered Irish Catholics a series of concessions, including religious toleration, known as The Graces, in exchange for money for the upkeep of the army. Ussher was a convinced Calvinist and viewed with dismay the possibility that people he regarded as papists might achieve any sort of power. He called a secret meeting of the Irish bishops in his house in November 1626, the result being the "Judgement of the Arch Bishops and Bishops of Ireland". This begins:

The religion of the papists is superstitious and idolatrous; their faith and doctrine erroneous and heretical; their church in respect of both, apostatical; to give them, therefore, a toleration, or to consent that they may freely exercise their religion, and profess their faith and doctrine, is a grievous sin. The Judgement was not published until it was read out at the end of a series of sermons against the Graces given at Dublin in April 1627. Following Thomas Wentworth's attainder in April 1641, King Charles and the Privy Council of England instructed the Irish Lords Justices on 3 May 1641 to publish the required Bills to enact the Graces. However, the law reforms were not properly implemented before the rebellion in late 1641. During a four year interregnum between Lord Deputies from 1629 on, there was an increase in efforts to impose religious conformity on Ireland. In 1633, Ussher wrote to the new Archbishop of Canterbury, William Laud, in an effort to gain support for the imposition of recusancy fines on Irish Catholics. Thomas Wentworth, who arrived as the new Lord Deputy in Ireland in 1633, deflected the pressure for conformity by stating that firstly, the Church of Ireland itself would have to be properly resourced, and he set about its re endowment. He settled the long running primacy dispute between the sees of Armagh and Dublin in Armagh's favour. The two clashed on the subject of the theatre: Ussher had the usual Puritan antipathy to the stage, whereas Wentworth was a keen theatre goer, and against Ussher's opposition, oversaw the foundation of Ireland's first theatre, the Werburgh Street Theatre. Ussher soon found himself at odds with the rise of Arminianism and Wentworth and Laud's desire for conformity between the Church of England and the more Calvinistic Church of Ireland. Ussher resisted this pressure at a convocation in 1634, ensuring that the English Articles of Religion were adopted as well as the Irish articles, not instead of them, and that the Irish canons had to be redrafted based on the English ones rather than replaced by them. Theologically, he was a Calvinist although on the matter of the atonement he was (somewhat privately) a hypothetical universalist. His most significant influence in this regard was John Davenant, later an English delegate to the Synod of Dort, who managed to significantly soften that Synod's teaching regarding limited atonement. In 1633, Ussher had supported the appointment of Archbishop Laud as Chancellor of the University of Dublin. He had hoped that Laud would help to impose order on what was, Ussher accepted, a somewhat mismanaged institution. Laud did that, rewriting the charter and statutes to limit the authority of the fellows, and ensure that the appointment of the provost was under royal control. In 1634, he imposed on the college an Arminian provost, William Chappell, whose theological views, and peremptory style of government, were antithetical to everything for which Ussher stood. By 1635, it was apparent that Ussher had lost de facto control of the church to John Bramhall, Bishop of Derry, in everyday matters and to Laud in matters of policy. William M. Abbott, Associate Professor of History at Fairfield University, argues that he was an effective and politically important bishop and archbishop. The Oxford Dictionary of National Biography notes that he was reactive and sought conciliation rather than confrontation. The story that he successfully opposed attempts to reintroduce the Irish language for use in church services by William Bedell, the Bishop of Kilmore, has been refuted. Ussher certainly preferred to be a scholar when he could be. He engaged in extensive disputations with Roman Catholic theologians, and even as a student he challenged a Jesuit relative, Henry Fitzsimon (Ussher's mother was Catholic), to dispute publicly the identification of the Pope with the Antichrist. Ussher had an obsession with "Jesuits disguised as" Covenanters in Scotland, highwaymen when he was robbed, non conformists in England, it was a remarkable list. However, Ussher also wrote extensively on theology, patristics and ecclesiastical history, and these subjects gradually displaced his anti Catholic work. After Convocation in 1634, Ussher left Dublin for his episcopal residence at Drogheda, where he concentrated on his archdiocese and his research. In 1631, he produced a new edition of a work first published in 1622, his "Discourse on the Religion Anciently Professed by the Irish", a ground breaking study of the early Irish church, which sought to demonstrate how it differed from Rome and was, instead, much closer to the later Protestant church. This was to prove highly influential, establishing the idea that the Church of Ireland was the true successor of the early Celtic church. In 1639, he published the most substantial history of Christianity in Britain to that date, Britannicarum ecclesiarum antiquitates – the antiquities of the British churches. It was an astonishing achievement in one respect – in gathering together so many previously unpublished manuscript sources. Ussher was very reluctant to arrive at firm judgements as to the sources' authenticity – hence his devotion of a whole chapter to the imaginative but invented stories of King Lucius and the creation of a Christian episcopate in Britain.

Үш патшалықтың соғыстары

1640 жылы Усшер Ирландиядан Англияға соңғы рет сапар шекті. Үш патшалық соғыстарынан бұрын оның ғалым ретінде танылуы және оның орташа кальвинизмі оның пікірін патша да, парламент те сұрауына себеп болды. 1641 жылғы ирланд көтерілісі салдарынан Усшер үйі мен кірісінен айырылғаннан кейін, парламент оған 400 фунт зейнетақы тағайындады, ал король оған бос Карлайл епархиясының кірісі мен мүлкін сыйлады. Кейде араларында келіспеушіліктер болғанына қарамастан, ол Страффордтың 1-ші графы Томас Уэнтворттың адал досы болып қалды. Соңғысы парламент тарапынан өлім жазасына кесілгенде, ол патшадан үкімді орындауға рұқсат бермеуін өтінді. Оның кейбір епископтық әріптестерінен айырмашылығы, ол корольдің Страффордқа берген уәдесі бойынша, оның өміріне не болса да сақталатынына сене білді. Патша оның кеңесін қабылдамады, бірақ кейін оны тыңдамағанына өкінді, бұл оның Страффордтың өлімі туралы «мен рұқсат еткен әділетсіз үкім» деп айтуынан көрінеді. 1641 жылдың басында Усшер шіркеу басқару мәселесінде аралық позицияны қабылдады, ол епископтық шіркеу иерархиясына (епископтарға) сене қоятын лаудиандар мен епископты толығымен жоюды қалаған пресвитериандар арасындағы келіспеушілікті азайтуға тырысты. Оның 1656 жылға дейін, оның өлімінен кейін «Епископтықтың қысқартылуы» деген атпен жарияланбаған ұсыныстары, епископтардың пресвитериандық синодтық жүйеде жұмыс істейтін компромисті ұсынды. Бұл бастапқыда 1641 жылы Карл мен парламенттік басшылық арасындағы жақындасуды қолдау мақсатымен жасалған, бірақ король оны қабылдамады. Дегенмен, ол Англия мен Шотландияда он сегізінші ғасырға дейін жарияланып, өмір сүрді. Ол барлығы епископтыққа қатысты бес кітап жазды немесе редакциялады. 1641–1642 жылдары патша мен парламент арасындағы орталық жол жойылған кезде, Усшер парламенттегі кальвинистік одақтастары мен монархияға деген табиғи адалдығы арасында таңдау жасауға мәжбүр болды. Ақырында, 1642 жылдың қаңтарында (парламенттен рұқсат алғаннан кейін) ол корольшілдердің бекінісі болған Оксфордқа көшті. Чарльз католик ирландтармен келіссөздер жүргізу арқылы Усшердің адалдығын сынағанмен, Примат патша ісіне берілді, бірақ корольдің жағдайы нашарлағанда Усшер Бристольге, Кардиффке, содан кейін Сент-Донатқа көшуге мәжбүр болды. 1646 жылдың маусымында ол досы, Питерборо графының жесірі Элизабеттің қорғауымен Лондонға оралды және содан бері оның үйлерінде тұрды. 1646 жылдың 9 қазанында парламент оны Карлайл епархиясынан айырды, өйткені Англиядағы епископтық Қоғамдастық пен Протектораттың барлық кезеңіне жойылды. Ол 1647 жылдың басында Линкольн қонақүйінде уағыз айтты және роялистік адалдығына қарамастан, парламенттегі достары оны қорғады. Ол Лондондағы Питерборо графының үйінің шатырынан Карл I-нің өлім жазасын орындауын бақылады, бірақ балта түскенге дейін есінен таныды.

In 1640, Ussher left Ireland for England for what turned out to be the last time. In the years before the Wars of the Three Kingdoms, his reputation as a scholar and his moderate Calvinism meant that his opinion was sought by both King and Parliament. After Ussher lost his home and income through the Irish uprising of 1641, Parliament voted him a pension of £400 while the King awarded him the income and property of the vacant See of Carlisle. Despite their occasional differences, he remained a loyal friend to Thomas Wentworth, 1st Earl of Strafford, and when the latter was sentenced to death by Parliament, pleaded with the King not to allow the execution of the verdict: unlike some of his episcopal colleagues, he insisted that the King was absolutely bound in conscience by his promise to Strafford that whatever happened his life would be spared. The King did not take his advice, but clearly afterwards regretted not doing so, as is shown by his reference on the scaffold to Strafford's death as "that unjust sentence which I suffered to take effect". In early 1641 Ussher developed a mediatory position on church government, which sought to bridge the gap between the Laudians, who believed in an episcopalian church hierarchy (bishops), and the Presbyterians, who wanted to abolish episcopacy entirely. His proposals, not published until 1656, after his death, as The Reduction of Episcopacy, proposed a compromise where bishops operated in a Presbyterian synodal system, were initially designed to support a rapprochement between Charles and the parliamentarian leadership in 1641, but were rejected by the King. They did, however, have an afterlife, being published in England and Scotland well into the eighteenth century. In all, he wrote or edited five books relating to episcopacy. As the middle ground between King and Parliament vanished in 1641–1642, Ussher was forced, reluctantly, to choose between his Calvinist allies in parliament and his instinctive loyalty to the monarchy. Eventually, in January 1642 (having asked parliament's permission), he moved to Oxford, a royalist stronghold. Though Charles severely tested Ussher's loyalty by negotiating with the Catholic Irish, the Primate remained committed to the royal cause, though as the king's fortunes waned Ussher had to move on to Bristol, Cardiff, and then to St Donat's. In June 1646, he returned to London under the protection of his friend, Elizabeth, Dowager Countess of Peterborough, in whose houses he stayed from then on. He was deprived of the See of Carlisle by Parliament on 9 October 1646, as the English episcopacy was abolished for the duration of the Commonwealth and the Protectorate. He became a preacher at Lincoln's Inn early in 1647, and despite his royalist loyalties was protected by his friends in Parliament. He watched the execution of Charles I from the roof of the Countess of Peterborough's home in London but fainted before the axe fell.

Игнатий туралы зерттеулер

Усшер шіркеу иерархиясы бойынша жұмыс істеп жүргенде Антиохиялық Игнатийдің хаттары туралы екі трактат жазды. Бұл – қазіргі ғалымдардың көпшілігі келісетін ғылыми жетістіктер. Усшердің заманында Игнатийдің жазуларының қолжетімді жалғыз жинағы 16 хаттан тұратын «Ұзын рецензия» болды. Усшер оны мұқият зерттеді және ғасырлар бойы ескерілмеген мәселелерді анықтады: стиль, теологиядағы айырмашылықтар және Игнатийдің өмірінде болмаған теологиялық пікірталасқа және құрылымдарға жасалған нақты уақытқа келмейтін сілтемелер. Сонымен қатар, Игнатий туралы жазған ортағасырлық авторлар «Ұзын рецензия» хаттарын бірдей оқымағандай көрінеді. Усшер зерттеу жүргізіп, көбінесе «Орта рецензия» деп аталатын қысқа жинақты тапты және тек ондағы хаттар ғана Игнатийге тиесілі екенін айтты. «Ұзын рецензия» авторы белгісіз, ол Игнатийдің еңбектерін өңдеп, өзінің қосымшаларын енгізген, сондай-ақ ариандық көзқарастарға ие болған сияқты. Ол 1644 жылы Игнатийдің шынайы еңбектерінің латын тіліндегі басылымын жариялады. Усшердің позициясы мен қазіргі ғалымдардың арасындағы басты айырмашылық – Усшер Игнатийдің Поликарпқа жазған хатын да нақты емес деп санады; алайда, қазіргі ғалымдардың көпшілігі оны Игнатийдің шынайы туындысы деп есептейді.

Хронологиясы

Ушер енді зерттеулер мен жазуға көңіл бөліп, хронология мен шіркеу әкелерін зерттеуге қайта оралды. 1647 жылы Символдардың шығу тегі туралы еңбек жариялағаннан кейін, Ушер 1648 жылы күнтізбе туралы трактат шығарды. Бұл оның ең танымал еңбегі, Annales veteris testamenti, a prima mundi origine deducti ("Ескі өсиеттің жылнамалары, әлемнің бастапқы шығу тегінен бастап"), 1650 жылы жарық көрді, ал оның жалғасы, Annalium pars posterior, 1654 жылы жарияланды. Осы еңбегінде ол жаратылыс күнін б.з.д. 4004 жылдың 22 қазанында қараңғыдап бастаған деп есептеді. (Кембридж университетінің профессоры Джон Лайтфут сияқты басқа ғалымдар да жаратылыс күнін өздеріше есептеді.) Ушердің хронологиясы жиі 23 қазанда сағат 9-да немесе 12-де деп қате айтылады. Оның дәлелдері мен әдістемесі туралы хронология туралы мақаланы қараңыз. Ушердің еңбегі қазір жас Жер креационизмін қолдау үшін қолданылады, ол ғалам мыңдаған жылдар бұрын (миллиардтар емес) жаратылғанын айтады. Бірақ жаратылыс күнін есептеу бүгінде маргиналды саналатын болса да, Ушер заманында мұндай есептеу әлі де маңызды міндет болып саналды, оны Джозеф Юст Скалигер және физик Исаак Ньютон сияқты көптеген Реформациядан кейінгі ғалымдар да жасады. Ушердің хронологиясы – ғылыми еңбек: ол ежелгі тарих, соның ішінде парсылардың, гректердің және римдіктердің өркендеуі, сондай-ақ Киелі кітап, Киелі кітап тілдері, астрономия, ежелгі күнтізбелер мен хронология туралы терең білімді талап етті. Ушердің Киелі кітаптан басқа көптеген дереккөздері бар тарихи оқиғалар туралы есебі көбінесе қазіргі заманғы есептермен сәйкес келеді, мысалы, ол Александрдің өлімін б.з.д. 323 жылы, ал Юлий Цезардың өлімін б.з.д. 44 жылы деп көрсеткен. Ушердің Киелі кітап бойынша соңғы координаттары – Вавилон патшасы Набуходоносор II, одан кейін ол басқа факторларға сүйенуге мәжбүр болды. Тораның әртүрлі нұсқаларында Жаратылыс пен Күн тоқырауы арасындағы жылдар саны әртүрлі болғандықтан, Ушер масореттік нұсқаны таңдады, ол ғасырлар бойы мұқият көшіру тарихын сақтайды, бірақ оның таңдауы расталды, өйткені ол Жаратылысты Исаның тууының қабылданған күнінен 4004 жыл бұрын орналастырды; сонымен қатар, ол Сүлейменнің ғибадатханасы жаратылыстан бастап 3000 жылы аяқталғанын есептеді, сондықтан ғибадатханадан Исаға дейін дәл 1000 жыл болды, ол ғибадатхананың "толыққанды орындалуы" деп есептелді.

Ussher now concentrated on his research and writing and returned to the study of chronology and the church fathers. After a 1647 work on the origin of the Creeds, Ussher published a treatise on the calendar in 1648. This was a warm up for his most famous work, the Annales veteris testamenti, a prima mundi origine deducti ("Annals of the Old Testament, deduced from the first origins of the world"), which appeared in 1650, and its continuation, Annalium pars posterior, published in 1654. In this work, he calculated the date of the Creation to have been nightfall on 22 October 4004 BC. (Other scholars, such as Cambridge academic, John Lightfoot, calculated their own dates for the Creation.) The time of the Ussher chronology is frequently misquoted as being 9 a. m., noon or 9 p. m. on 23 October. See the related article on the chronology for a discussion of its claims and methodology. Ussher's work is now used to support Young Earth Creationism, which holds that the universe was created thousands of years ago (rather than billions). But while calculating the date of the Creation is today considered a fringe activity, in Ussher's time such a calculation was still regarded as an important task, one also attempted by many Post Reformation scholars, such as Joseph Justus Scaliger and physicist Isaac Newton. Ussher's chronology represented a considerable feat of scholarship: it demanded great depth of learning in what was then known of ancient history, including the rise of the Persians, Greeks and Romans, as well as expertise in the Bible, biblical languages, astronomy, ancient calendars and chronology. Ussher's account of historical events for which he had multiple sources other than the Bible is usually in close agreement with modern accountsfor example, he placed the death of Alexander in 323 BC and that of Julius Caesar in 44 BC. Ussher's last biblical co ordinate was the Babylonian king Nebuchadnezzar II, and beyond this point, he had to rely on other considerations. Faced with inconsistent texts of the Torah, each with a different number of years between the Genesis flood narrative and Creation, Ussher chose the Masoretic version, which claims an unbroken history of careful transcription stretching back centuriesbut his choice was confirmed for him, because it placed Creation exactly four thousand years before 4 BC, the generally accepted date for the Nativity of Jesus; moreover, he calculated, Solomon's Temple was completed in the year 3000 from creation, so that there were exactly 1,000 years from the temple to Jesus, who was thought to be the 'fulfilment' of the Temple.

Өлім

1655 жылы Ушер өзінің соңғы кітабын, «De Graeca Septuaginta Interpretum Versione» шығарды. Бұл кітап Септуагинтаны тұңғыш рет жан-жақты зерттеу болып табылады, онда ол оның Ескі өсиеттің еврей мәтінімен салыстырғандағы дәлдігін талқылайды. 1656 жылы ол Суррейдегі Рейгейт қаласында Питерборо графының үйіне қоныстанды. 19 наурызда кешкі астан кейін ол қабырғасында күрт ауыруды сезініп, төсегіне жатты. Оның белгілері ауыр ішкі қан кетуге ұқсас болды. Екі күннен кейін 75 жасында дүние салды. Оның соңғы сөздері: «Уа, Раббым, мені кешір, әсіресе, жасалмаған күнәларымды». Оның денесі балзамдалды және Рейгейтте жерленуі тиіс еді, бірақ Оливер Кромвельдің талабымен 17 сәуірде мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізіліп, Вестминстер аббаттығындағы Сент Эразм капелласында жерленді.