Ирландиядағы христиан шіркеуі: Армағ және Дублин архиепископтарының мәртебесі, тарихы және сенімдері. Ирландияның бас діни қызметкерлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиядағы христиан шіркеуінің кеңсесі
Christian church office in Ireland
Ирландияның біріншілігі ең жоғары дәрежеге ие Ирландия епархиясының епархиялық епискобына тиесілі. Армағ архиепискобы Бүкіл Ирландияның Приматы, ал Дублин архиепискобы Ирландияның Приматы деп аталады, бұл олардың Ирландия аралындағы ең жоғары дәрежелі дін қызметкерлері екенін көрсетеді, сондай-ақ Бүкіл Ирландияның Приматы одан да жоғары дәрежелі. Бұл атауларды Ирландиядағы католик шіркеуі де, Ирландия шіркеуі де қолданады. Примат – құрметті атақ, ал орта ғасырларда Армағ және Дублин арасында ақсақалдық мәселесі бойынша қызыл тілдесу болған. Армағ архиепискобының басымдығының себебі – оның епархиясының қасиетті Патрикпен құрылғанына сену, бұл Армағты Ирландияның шіркеулік астанасы етеді. Екінші жағынан, Дублин көптеген ғасырлар бойы Ирландияның саяси, мәдени, әлеуметтік, экономикалық және тұрмыстық орталығы болып табылады, сондықтан Дублин архиепискобы зор ықпалға ие және жоғары ұлттық беделге қол жеткізеді. Екі архиепископтық арасындағы дау 1353 жылы Папа Иннокентий VI-мен шешілді, содан бері кейде шағын даулар туып тұрады. Бұл айырмашылық Англия шіркеуіндегі Бүкіл Англияның Приматы, Кентербери архиепискобы мен Англияның Приматы, Йорк архиепискобы арасындағы айырмашылыққа ұқсас.
The Primacy of Ireland belongs to the diocesan bishop of the Irish diocese with highest precedence. The Archbishop of Armagh is titled Primate of All Ireland and the Archbishop of Dublin Primate of Ireland, signifying that they are the senior clerics on the island of Ireland, the Primate of All Ireland being the more senior. The titles are used by both the Catholic Church in Ireland and Church of Ireland. Primate is a title of honour, and in the Middle Ages there was an intense rivalry between Armagh and Dublin as to seniority. The Archbishop of Armagh's leading status is based on the belief that his see was founded by St. Patrick, making Armagh the ecclesiastical capital of Ireland. On the other hand, Dublin is the political, cultural, social, economic and secular centre of Ireland, and has been for many centuries, thus making the Archbishop of Dublin someone of considerable influence, with a high national profile. The dispute between the two archbishoprics was settled by Pope Innocent VI in 1353, with occasional brief controversy since. The distinction mirrors that in the Church of England between the Primate of All England, the Archbishop of Canterbury, and the Primate of England, the Archbishop of York.
Реформацияға дейінгі кезең
Дублин епископтық епархиясы он бірінші ғасырда, Дублин викингтердің қала-мемлекеті болған кезде құрылды. Оның алғашқы епискобы Дунан (немесе Донат) қайтыс кезінде «Шет елдіктердің бас епископы» деп сипатталды. Бастапқыда Дублин мен Кентербери арасында тығыз байланыс болды. Дублиннің бесінші епискобы Григорий, Обри Гвинн «қаладағы викингтер партиясы» деп атағандай, епископ сайланғанда тек субдиакон болған. Ол Англияға жіберілді, онда Кентербери архиепископы Ральф оны қадірледі, бірақ ол оралғаннан кейін Дублинді ирландтық шіркеу басшылығымен біріктіруді қалағандар оның епархиясына кіруіне кедергі келтірді. Келісімге келген соң, Григорий Дублин епископы ретінде мойындалды, ал ол өз кезегінде Армаг архиепископы Селахтың билігін қабылдады. 1152 жылы Келлс синоды Ирландияны Армаг, Дублин, Кашел және Туамның төрт архиепископтық округіне бөлді. Григорий Дублин архиепископы болып тағайындалды. Папаның өкілі, кардинал Джон Папаро, Армаг архиепискобын «қажет болған жағдайда, басқа епископтардың үстінен» басшы ретінде тағайындады. Генри де Лаундрес, 1213-1228 жылдар аралығында Дублин архиепископы болды, ол Папа Гонорий III-тен Дублин архиепископының келісімінсіз, алдынан айқыш (биліктің символы) алып жүруге тыйым салатын бұйрық алды. Бір ғасырдан кейін бұл бұйрық Рихард ФицРальф, Армаг архиепископы, мен Александр де Бикнор, Дублин архиепископы арасында қақтығысқа әкелді. ФицРальф король Эдуард III-нің арнайы рұқсатымен 1349 жылы Дублинге «алдынан тік айқышпен» кірді. Оған Бикнордың бұйрығымен Килменхэм аббаты қарсылық көрсетті және ол Дрогедаға шегінуге мәжбүр болды. Бикнор қайтыс болғаннан кейін және Джон де Сент-Полдың Дублин епархиясына мұрагерлікке отырғаннан кейін король Эдуард ФицРальфқа жазған хаттарын қайтарып алды және приматқа Дублинде юрисдикциясын жүзеге асыруға тыйым салды. 1353 жылы мәселе Авиньонға жіберілді. Сол жерде Папа Иннокентий VI кардиналдар кеңесінің кеңесімен «осы екі шіркеу басшысының әрқайсысы примат болады; бірақ атаудың айырмасы үшін Армаг приматы «Бүкіл Ирландияның приматы» деп аталады, ал Дублин митрополиті «Ирландияның приматы» деп танысады» деп шешім шығарды.
The episcopal see of Dublin was created in the eleventh century, when Dublin was a Norse city state. Its first bishop, Dúnán (or Donatus), was described at his death as "chief bishop of the Foreigners". From the first, Dublin had close ties to the see of Canterbury. The fifth bishop of Dublin, Gregory, was only a subdeacon when he was elected bishop by what Aubrey Gwynn called "the Norse party in the city". He was sent to England where he was consecrated by Archbishop Ralph of Canterbury, but on his return, he was prevented from entering his see by those who wanted Dublin integrated with the Irish hierarchy. A compromise was reached by which Gregory was recognised as bishop of Dublin, while he in turn accepted the authority of Cellach, archbishop of Armagh, as primate. In 1152, the Synod of Kells divided Ireland between the four archdioceses of Armagh, Dublin, Cashel and Tuam. Gregory was appointed archbishop of Dublin. The papal legate, Cardinal John Paparo, also appointed the archbishop of Armagh "as Primate over the other bishops, as was fitting." Henry de Loundres, archbishop of Dublin from 1213 to 1228, obtained a bull from Pope Honorius III prohibiting any archbishop from having the cross carried before him (a symbol of authority) in the archdiocese of Dublin without the consent of the archbishop of Dublin. A century later, this bull led to a confrontation between Richard FitzRalph, archbishop of Armagh, and Alexander de Bicknor, archbishop of Dublin, when FitzRalph, acting on letters of King Edward III specifically allowing him to do so, entered Dublin in 1349 "with the cross erect before him". He was opposed by the prior of Kilmainham on the instructions of Bicknor, and forced to withdraw to Drogheda. On Bicknor's death, and the succession of John de St Paul to the see of Dublin, King Edward revoked his letters to FitzRalph and forbade the primate to exercise his jurisdiction in Dublin. In 1353 the matter was referred to Avignon. There Pope Innocent VI, acting on the advice of the College of Cardinals, ruled that "each of these prelates should be Primate; while, for the distinction of style, the Primate of Armagh should entitle himself Primate of All Ireland, but the Metropolitan of Dublin should subscribe himself Primate of Ireland."
Ирландия шіркеуі
1551 жылғы 20 қазанда протестант Эдуард VI және Англияның құпия кеңесі англикандық біріншілікті Армағтың Джордж Даудаллдан Дублиннің Джордж Браунға көшірді, себебі біріншісі Ирландиядағы Реформацияға қарсы болды, ал екіншісі 1549 жылғы дұға кітабын енгізіп, Армағтың біріншілігінің символы болған және католик реликвиясы – Бахал Исуді жойды. Католик Мария I 1553 жылғы 12 қазанда Эдуардтан кейін таққа отырып, көп ұзамай Даудаллды және Армағтың біріншілігін қалпына келтірді. 1630 жылдары Дублиннің Ланселот Булклейі протестант Эдуардтың бұйрығын қабылдап, католик Марияның бұйрығын жою керектігін айтты, бірақ 1634 жылы Ирландияның лорд-депутаты Томас Вентворт, нақтырақ дәлелдер болмаса, біріншілік Армағта қалуы керек деп сапты. 1833 жылғы Шіркеу мүліктері заңы Туам, Кашел және Эмлиді архиепископтықтан епархия деңгейіне төмендетті, нәтижесінде екі приматтан басқа архиепископтар қалмады.
On 20 October 1551, the Protestant Edward VI and the Privy Council of England transferred the Anglican primacy from George Dowdall of Armagh to George Browne of Dublin, as the former opposed the Reformation in Ireland, which the latter advanced by introducing the 1549 Prayer Book and destroying the Bachal Isu, both a Catholic relic and a symbol of Armagh's primacy. The Catholic Mary I on 12 October 1553, shortly after succeeding Edward, restored Dowdall and Armagh to primacy. In the 1630s, Lancelot Bulkeley of Dublin argued that Protestant Edward's decree ought to be accepted and Catholic Mary's annulled, but in 1634 the Lord Deputy of Ireland, Thomas Wentworth, felt that without stronger evidence the primacy should remain with Armagh. The Church Temporalities Act 1833 reduced Tuam and Cashel and Emly from archdioceses to dioceses, leaving no archbishops other than the two primates.
Католик
1672 жылы Дублиннің католик архиепискобы Питер Талбот Армағтың Оливер Планкетті Дублиндегі синодқа төрағалық ету құқығын даулады; Талбот король Карл II оған комиссия бергенін мәлімдеді. Екеуі де өздерінің талаптарын қолдап трактаттар жазып, Римдегі Папаға шағымданып арыз түсірді. Джон Д’Алтон Рим Армағтың пайдасына шешім шығарғанын қабылдаса, Томас О’Фиаих ешқандай шешім қабылданбағанын айтады. 1720 жылдары Дублиндегі дін қызметкерінің өзінің архиепискобынан алған сөгісіне байланысты Армағтың Хью Макмахонына жүгінгенде, ол сөгісті кері қайтарды. Рим тергеу жүргізді, бірақ шешім қабылдамады. 1802 жылы Джон Трой дау-жанжалдардан сақтану үшін екі архиепископтың да өздерінің метрополиялық провинцияларынан тыс жерде билік жүргізбегенін айтты. 1852 жылы Ирландияға апостолдық делегат ретінде келген архиепископ Пол Каллен Армағтан Дублинге ауыстырылды; оның Дублиндегі ізбасары Эдвард МакКейб 1882 жылы Армағтан шыққан Дэниел МакГеттиганға қарағанда алғашқы ирланд кардиналы атанды. 1963 жылы Томас О’Фиаих пен Уильям Конвей Каллен мен МакКейбтің үстемдігінің «Ирландия шіркеуінің басшылығы Армағ емес, Дублинде болған» жалғыз кезең болғанын ұсынды; мұның себебі католиктік эмансипациядан кейінгі кезеңде, әсіресе білім беруді бақылау туралы дау 1878 жылғы аралық білім беру (Ирландия) заңы және 1880 жылғы Корольдік университетімен шешілгенге дейін Дублин сарайы әкімшілігімен тығыз байланыс орнату қажеттілігі болды. 1885 жылдан бері кардиналдар коллегиясының ирландтық дауыс беретін мүшелері Дублин емес, Армағтың архиепископтары болды, 2001 жылы Десмонд Коннелл Сеан Брейдиден бұрын тағайындалғаннан басқа. Бұл күтпеген жағдай болды және Коннеллдің Рим Куриясындағы тәжірибесімен байланысты болды; жас Брейди 2007 жылы кардинал атанды, ол кезде Коннелл дауыс беруге қатысу үшін 80 жасқа жеткен еді.
In 1672 Catholic archbishop Peter Talbot of Dublin disputed the right of Oliver Plunkett of Armagh to preside at a synod in Dublin; Talbot claimed king Charles II had given him a Commission. Both wrote tracts supporting their claims, and appealed to the Pope in Rome. While John D'Alton accepted the assertion that Rome ruled in favour of Armagh, Tomás Ó Fiaich says no ruling was made. There was a further dispute in the 1720s when a Dublin priest censured by his own archbishop, appealed to Hugh MacMahon of Armagh, who reversed the censure. Rome investigated but made no decision. In 1802 John Troy said that, to avoid controversy, neither archbishop exercised jurisdiction outside his own metropolitan province. In 1852 archbishop Paul Cullen, the apostolic delegate to Ireland, was translated from Armagh to Dublin; his Dublin successor Edward MacCabe was in 1882 made the first Irish cardinal in preference to Armagh's Daniel McGettigan. In 1963 Tomás Ó Fiaich and William Conway suggested Cullen and MacCabe's primacy was the only period in which "the leadership of the Irish Church" was in Dublin rather than Armagh; and the motivation was the necessity of close contact with the Dublin Castle administration in the period after Catholic Emancipation, especially until the controversy over control of education was eased by the Intermediate Education (Ireland) Act 1878 and Royal University (1880). Since 1885, Irish voting members of the College of Cardinals have been archbishops of Armagh rather than Dublin, except when Desmond Connell was appointed in 2001 ahead of Seán Brady. This was somewhat unexpected, and attributed to Connell's experience in the Roman Curia; the younger Brady was made cardinal in 2007, by which time Connell had passed the 80 year age limit for voting.