Кіріспе

Клиникалық ликантропия – сирек кездесетін психиатриялық синдром, онда адам өзін жануарға айналдыра алады, айналған немесе қазірде жануар екендігіне сенімді болады. Бұл синдромның аты мифтік ликантропиямен байланысты, онда адамдардың қасқырға физикалық түрленуі туралы айтылады.

Ұсынылған тетіктер

Клиникалық ликантропия – өте сирек кездесетін жағдай, және көбінесе психоздық немесе диссоциативтік эпизодтың, диссоциативтік жекелік бұзылысы, шизофрения, екіполярлық бұзылыс немесе клиникалық депрессия сияқты басқа аурулардың салдарынан туындаған ерекше көрінісі деп есептеледі. Сонымен қатар, ол есірткінің әсеріне түсу және одан бас тарту, ми қан тамырларының аурулары, мидың жарақаттануы, деменция, делирий және ұстамалармен де байланысты. Дегенмен, кейбір неврологиялық жағдайлар мен мәдени факторлар адамның жануарға айналу тақырыбын тудыруы мүмкін деген пікірлер бар.

Неврологиялық факторлар

Бір маңызды фактор – дене пішінін бейнелеуге қатысы бар мидың бөліктеріндегі айырмашылықтар немесе өзгерістер болуы мүмкін (мысалы, проприоцепция және дене бейнесін қараңыз). Клиникалық ликантропия диагнозы қойылған екі адамның нейросуреттемесін зерттеу осы аймақтарда ерекше белсенділік байқалатынын көрсетті, бұл адамдар денелерінің пішіні өзгереді деп хабарлағанда, олар сол сезімдерді шынайы сезінуі мүмкін екенін ұсынады.

Емдеу

Клиникалық ликантропия психоздық аурулармен тығыз байланысты болғандықтан, антипсихоздық препараттар көбінесе тиімді ем болып табылады. Депрессия немесе екіұштылық (биполярлық) аурудың белгісі ретінде көрінген жағдайларда антидепрессанттар немесе көңіл-күйді тұрақтандыратын дәрілермен де емдеу мүмкін. Клиникалық ликантропиямен ауыратын науқастар емдеуге мәдени тәсілді де пайдалы деп санауы мүмкін, себебі бұл синдромның мәдени ортаға байланысты екені қабылданған.

Қарым- қатынас бұзылулары

Клиникалық ликантропия – өзінің кім екенін жаңылыстырып қабылдау синдромының бір түрі және ол көбінесе басқа жаңылыстырып қабылдау синдромдарымен қатар жүреді. Мысалы, клиникалық ликантропия және Котардтың қате санасы бірге болған психиатриялық науқастың жағдайын зерттеу бар. Сирек жағдайларда, адамдар басқа адамдардың жануарларға айналғандығына сене алады. Бұл "ликантропиялық интерметаморфоз" және "ликантропия спектрі" деп аталады. 2009 жылғы зерттеуде MDMA (Экстази) есірткісін қолданғаннан кейін бір адамның туыстары қабан, есек және жылқы сияқты әртүрлі жануарларға айналғанын айтып, параноидалық психоз белгілерін көрсеткені хабарланды.

Тарих

Кэтрин Кларк Кройгер Киелі кітаптың бірнеше бөліктерінде Даниял кітабының 4-тарапындағы Набуходоносор патшаның мінез-құлқы клиникалық ликантропияның көрінісі ретінде сипатталатынын жазды. Невролог Эндрю Дж. Ларнер Одиссейдің серіктерінің тағдыры Киркінің сиқыры салдарынан туындаған клиникалық ликантропияның ең алғашқы мысалдарының бірі болуы мүмкін деп жазды. Армения патшасы Тиридат III де осы ауруға шалдыққан деп есептеледі. Оны Григорий Нұрландырушы емдеген. Парсы дәстүрі бойынша, Буид әмірі Маджд әл-Даула өзін сиыр санаған иллюзияны бастан өткерді. Оны Ибн Сина емдеді. Ликантропияның медициналық жағдайға байланысты туындағаны туралы пікірлер жетінші ғасырға дейін жетеді, онда Александриялық дәрігер Паулюс Эгинета ликантропияны меланхолияға немесе "қара өттен артық болуға" байланыстырды. 1563 жылы Иоганн Вейер атты лютеран дәрігері қасқырлардың меланхолиялық юморында тепе-теңдік бұзылғандықтан денелік белгілер – сарғыштық, "құрғақ тіл және қатты шөл", сондай-ақ көздерінің шұңқыр, көмескі және құрғақ болуын көрсеткенін айтты. Тіпті король Джеймс VI және I 1597 жылғы "Деймонология" трактатында қасқырлардың мінез-құлқын Ібіліс жасаған алдануларға емес, "меланхолияның шамадан тыс болуына" балады, ол кейбір адамдарды өздерін қасқырлар деп ойлауға және осы жануарлардың іс-әрекеттерін "қолдануға" итермелейді. Психикалық ауру мен жануарларға тән мінез-құлық арасындағы байланысқа қатысты түсініктер көптеген елдердің фольклоры тарихында кездеседі.

Кейс мысалдар

2016 жылдың 15 тамызында Флорида штатының Мартин округінің шериф кеңсесінің қызметкерлері 19 жасар ер адамды 59 жастағы қанға батқан адамның үстінен тапты. Жас жігіт оның бетін тістеп, етін жеп, өңкейген үн шығарып тұрған. Полиция қызметкерлері 19 жастағы жігітті электршокермен соққыға жықты, бірнеше рет тепті және оны ұстау үшін полицейтік иттен көмек сұрады. Оңтүстік-шығыс Кокомо-Лейн көшесіндегі үйдің гаражынан, Палм-Бич округінің шекарасынан солтүстікке қарай, 53 жастағы әйелді тапты. Ол қатты ұрылып, қанға батқан және есінен танып жатқан. Нәтижесінде 59 жастағы ер адам да, 53 жастағы әйел де алған жарақатынан көз жұмды. Осы оқиғаға дейін бірнеше апта бұрын 19 жасар жігіт отбасы мүшелеріне өзінің жартылай адам, жартылай жылқы немесе жартылай адам, жартылай ит екеніне сенетінін айтқан. Клиникалық психолог доктор Филипп Резник 19 жасар жігітке клиникалық ликантропия диагнозы қойды. 20 жастағы жігіт күшейіп бара жатқан алаңдаушылық пен бейшаралық мінез-құлқына байланысты психиатриялық ауруханаға жатқызылды. Бастапқы тексеру кезінде ол сақтанды және ойға батты. Оның бұрын психиатриялық тарихы болған жоқ. Келесі бірнеше күнде ол психотикалық, жануарларға тән мінез-құлықтарды көрсетті. Бұл мінез-құлықтарға қатты ұлу, кенеттен жүгіру және төрт аяғымен жүру (квадробика деп аталады) кірді. Ол іштен қозғандай көрінді. Осы мінез-құлықтары туралы сұрағанда, ол бастапқыда жасырынды, бірақ кейін өзінің қасқыр екеніне және уақыт-уақыт қасқырға айналатынына сенетінін мойындады. Ол бұл сенімге бірнеше жыл бұрын "шайтанды" көріп, кейбір дауыстарды естігеннен кейін келді. Пациентке зипразидон тағайындалды, оның симптомдары біртіндеп жақсарды және жануарларға тән мінез-құлықтары толығымен тоқтады. 25 жастағы ер адам қолдарын шамадан тыс жуу, ашушаңдық, ұйқының бұзылуы және бизон сияқты әрекет ету кезеңінде емдеуге жіберілді. Пациент өзінің бизонмен жыныстық қатынасқа түскенін және бизон жасушалары оның денесіне еніп, оны бизонға айналдырып жатқанын айтты. Ол осы өзгеріске ұшырамас үшін қолдарын және жыныс мүшелерін жиі жуды. Ол өзін бизонның дене мүшелерімен салыстырып, сыртқы түріне алаңдады. Содан кейін ол бизон сияқты бас сілтеп, төрт аяғымен жүріп, шөп іздеп жей бастады. Оған мәжбүрлеуші-компульсивті бұзылу және дене дисморфиялық бұзылу диагнозы қойылды, сонымен қатар қате сенімдер де болды. Флуоксетин мен рисперидонмен емделгеннен кейін 6 айлық фармакотерапиядан кейін оның дене дисморфиясы және қолдарын жуу әдеті азайды.