Кіріспе

Майкл Ричард Клиффорд (13 қазан 1952 - 28 желтоқсан 2021) – АҚШ армиясының офицері және NASA ғарышкері. Клиффорд Армияның шебер ұшқышы болды және әртүрлі типтегі ұшақтарда – қанатты және роторлы – 3400 сағаттан астам уақыт ұшқан. Ол АҚШ армиясынан подполковник шенімен зейнеткерлікке шықты. Ол үш ғарыш сапарында алты сағаттан астам ғарыш кеңістігінде жұмыс істеді. Ол орбиталық ғарыш станциясына қосылғанда ғарышқа шығуды жүзеге асырған алғашқы адамдардың бірі болды: бұл ғарышқа шығу STS-76 миссиясы барысында, Ресейдің "Мир" ғарыш станциясына қосылғанда жасалды.

Ерте өмір және білім

Ол 1952 жылы 13 қазанда Калифорния штатының Сан-Бернардино қаласында Ленор (туған тегі Шаффин) және оның бірінші күйеуі Джон Майкл Урамның ұлы ретінде дүниеге келді. Кейіннен анасы Гордон Клиффордқа үйленді. Рич Клиффорд 1970 жылы Огдендегі Бен Ломонд орта мектебін бітірді. Ол Американың скаут-балаларының бірінші сыныптық скауты болды. Кішкентай кезінде ол автокөліктердің қозғалтқыштарын тазарту үшін майсыздандырғыштарды қолданып, сондай-ақ фермада жұмыс істеді. Клиффорд 1974 жылы Нью-Йорк штатының Вест-Пойнт қаласындағы АҚШ Әскери академиясынан (USMA) ғылым бакалавры дәрежесін және 1982 жылы Джорджия Технология институтынан аэроғарыш инженериясы бойынша ғылым магистрі дәрежесін алды.

Әскери мансап

Клиффорд 1974 жылғы маусымда Вест-Пойнтті бітіріп, АҚШ Армиясының екінші лейтенанты болып кірісті. 1990 жылғы шілдеде Клиффорд NASA-ның 13-астронавт тобына іріктеліп алынды. Ол сонымен қатар түрлі техникалық қызметтерде болды. 1991 жылғы сәуірден тамызға дейін Клиффорд Астронавттар кеңсесінің Миссияны дамыту бөлімінде жұмыс істеді, онда ол Шатлдың жүктемелерін және экипаж жабдықтарын, сондай-ақ ғарыштан тыс қызметтерге (EVA) интерфейстерін жобалауға, дамытуға және бағалауға қатысты. 1994 жылы STS-59 және 1996 жылы STS-76 миссияларына қатысты. Ол ғарышта 665 сағат өткізген, оның ішінде 6 сағаттық ғарышқа шығу да бар.

STS-53

1992 жылы 2 желтоқсанда Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылған STS-53 экипажының құрамында «Discovery» ғарыш кемесімен ұшқан ол, АҚШ әскерилері үшін жаңа лазерлік энергияны анықтау құралында «Battlefield Laser Acquisition Sensor Test» (BLAST) сынағын жүргізді. Жерді 116 рет айналғаннан кейін Клиффорд STS-53 экипажымен бірге 1992 жылдың 9 желтоқсанында Калифорниядағы Эдвардс әуе базасына қонды. Миссия 1994 жылдың 20 сәуірінде Жерді 183 рет айналғаннан кейін Эдвардс әуе базасына қонумен аяқталды.

STS-76

Паркинсон диагнозына қарамастан, ғарышқа шығуға дейін ол екі ұлының жазған музыкасымен оянды. Жерді 145 рет айналғаннан кейін, ол «Атлантис» 1996 жылдың 31 наурызында Калифорниядағы Эдвардс әуе күштері базасына қонғанда оралды.

НАСА-дан кейінгі мансап

1997 жылғы қаңтарда Клиффорд астронавттар корпусынан кетіп, NASA-дан қызметтен босатылды. Кейін ол Boeing шаттл бағдарламасы аяқталарға дейін басшылық етті. 2012 жылы ол Американдық неврология академиясынан неврология саласындағы қоғамдық лидерлік сыйлығын алды.

Жеке өмір және өлім

Клиффорд Оңтүстік Каролина штатының Дарлингтон қаласынан Нэнси Элизабет Брансонға үйленді; олардың екі ұлы болды. Әйелі Нэнсидің айтуынша, олардың тұңғыш немересі "Ева деп аталып, ол «extra vehicular activity» деген сөздің аббревиатурасы. Бұл оның ғарыш кеңістігіндегі жұмысын білдіреді". Клиффордқа диагноз қоюға көмектескен доктор Джозеф Янковичтің ұлы, кинорежиссер Зак Янкович, Клиффордтың аурумен күресін көрсететін деректі фильм түсірді. "Астронавттың құпиясы" атты қысқаметражды фильм 2012 жылы Американдық неврология академиясының жылдық "Неврофильм фестивалі" байқауында жеңіске жетіп, 2014 жылы көрсетілді. Клиффорд 2021 жылдың 28 желтоқсанында 69 жасында Паркинсон ауруының салдарынан қайтыс болды.