Кіріспе
Американдық ғарышкер (1943 жылы туған)
Джон Оливер Крейтон (1943 жылғы 28 сәуірде туған), (капитан, USN, отставкада), NASA-ның бұрынғы ғарышкері, үш ғарыш сапарына қатысқан.
Жеке өмір
Крейтон 1943 жылдың 28 сәуірінде Техас штатының Оранж қаласында дүниеге келді, бірақ Вашингтон штатының Сиэтл қаласын өз туған қаласы деп есептейді. Ол Арканзас штатының Литтл-Рок қаласынан шыққан Терри Стэнфордқа үйленген.
Білім
Ол 1961 жылы Вашингтон штаты, Сиэтл қаласындағы Баллард орта мектебін бітірді; 1966 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясынан ғылым бакалавры дәрежесін, ал 1978 жылы Джордж Вашингтон университетінен ғылым және технология басқаруы бойынша ғылым магистрі дәрежесін алды.
Әскери мансап
Крейтон АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітіргеннен кейін ұшуға оқуға түсті және 1967 жылғы қазан айында ұшқыш қанаттарын алды. 1968 жылғы шілдеден 1970 жылғы мамырға дейін VF 154 эскадрильясында F 4J Phantom ұшақтарында ұшып, Ranger ұшақ тасымалдаушысымен Вьетнамға екі рет соғысқа қатысты. 1970 жылғы маусымнан 1971 жылғы ақпанға дейін Мэриленд штатындағы Патуксент-Ривер әскери-теңіз базасындағы АҚШ Теңіз сынақ пилоттары мектебінде оқыды. Бітіргеннен кейін NAS Патуксент-Ривердегі Қызметтік сынақ бөлімінде жобалық сынақ пилоты болып тағайындалды. Осы екі жылдық қызметі барысында ол F 14 Tomcat қозғалтқышын әзірлеу жобасының жетекшісі болды. 1973 жылғы шілдеде Крейтон VF 2 эскадрильясында төрт жылдық қызметке кірісті және бірінші F 14 операциялық эскадрильясының құрамына енді, Enterprise ұшақ тасымалдаушысымен Батыс Тынық мұхитына екі рет жол сапарларын аяқтады. 1977 жылғы шілдеде АҚШ-қа оралды және Әскери-теңіз сынақ орталығының соққылық бағытында операция офицері және F 14 бағдарламасын басқарушы болып тағайындалды. Ол 6000 сағаттан астам ұшу уақытын жинады, оның көп бөлігі реактивті истребительдерде, сондай-ақ 500 әуе кемесіне қону және 175 жауынгерлік миссияны орындады.
NASA мансабы
1978 жылғы қаңтарда НАСА-ның астронавт кандидаты ретінде таңдалған Крейтон 1979 жылғы тамызда астронавт атанды. Келесі төрт жыл ішінде ол ғарыш шаттл бағдарламасын қолдау мақсатында түрлі техникалық міндеттерді атқарды. Алғашқы ұшысынан кейін Крейтон шаттл бағдарламасының басқарушысының астронавт өкілі болды. Одан кейінгі екі жылда Крейтон «Челленджер» апатынан кейін қауіпсіз экипажды ғарышқа қайта жіберу жоспарын жасауға көмектесе отырып, маңызды шешімдердің барлығына қатысты. STS-26 миссиясынан бастап Крейтон алғашқы төрт ғарыш шаттл ұшуларында жетекші «CAPCOM» қызметін атқарды. 1989 жылғы наурыз айында ол STS-36 миссиясын басқаруға тағайындалды, бірақ алдағы ұшуға толық дайындыққа кіріспейінше, астронавттар кеңсесінің Миссиялық қолдау бөлімінің басшысы ретінде қызметін жалғастырды. Екінші ұшысынан кейін Крейтон келесі командирлік миссиясына толық дайындыққа кіріспейінше, бір жыл бойы Астронавт кеңсесінің Операциялық даму бөлімін басқарды. Крейтон STS-51G (17-24 маусым, 1985) миссиясында ұшқыш, STS-36 (28 ақпан – 4 наурыз, 1990) және STS-48 (12-18 қыркүйек, 1991) миссияларында ғарыш кемесінің командирі болды және ғарышта 403 сағаттан астам уақыт өткізді. Капитан Крейтон 1992 жылғы шілдеде НАСА-дан кетіп, әскери-теңіз күштерінен зейнеткерлікке шықты. Ол бұрын сынақ ұшқышы болған және 2007 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Boeing Airplane компаниясында ұшақтарды сату және жеткізу бөлімінде жұмыс істеді.
Ғарышқа ұшу
STS 51 G Discovery (17-24 маусым, 1985) – 7 күндік миссия, оның барысында экипаж Мексика (Morelos), Араб Лигасы (Arabsat) және АҚШ (AT&T Telstar) үшін байланыс спутниктерін орналастырды. Олар "Римоматтық манипуляторлық жүйе" (RMS) арқылы "Спартан" спутнигін іске қосып, кейіннен оны қайтарып алды. Спутник ғарыш кемесінен бөлінген кезде 17 сағат бойы рентгендік астрономиялық эксперименттер жүргізді. Сонымен қатар, экипаж автоматтандырылған бағытталған қаттылау пешін (ADSF), алты "Getaway Special" экспериментін іске қосты, биомедициналық тәжірибелерге қатысты және Стратегиялық қорғаныс жобасының аясында лазерлік бақылау экспериментін жүргізді. Миссияның ұзақтығы – 169 сағат 39 минутта 112 Жер орбитасын айналды. STS 36 Атлантис (28 ақпан – 4 наурыз, 1990) Қорғаныс министрлігінің жүктерін және бірқатар қосымша жүктемелерді алып жүрді. Миссияның ұзақтығы – 106 сағат 19 минут 43 секунд ішінде 72 Жер орбитасын айналды. STS 48 Discovery (12-18 қыркүйек, 1991) – 5 күндік миссия, оның барысында экипаж жоғарғы атмосфераның химиясы, желдері және энергиясы туралы ғалымдарға алғашқы толық деректерді беруге арналған Жоғарғы атмосфераны зерттеу спутнигін (UARS) орналастырды. Экипаж сонымен қатар көптеген қосымша эксперименттер жүргізді, олар ақуыз кристалдарын өсіруден бастап, сұйықтықтар мен құрылымдардың салмақсыздық жағдайында қалай әрекет ететінін зерттеуге дейін қамтыды. Миссияның ұзақтығы – 128 сағат 27 минут 34 секунд ішінде Жерді 81 рет айналды.
Саяси мансап
1997 жылы ол Вашингтон штатының сенатына республикалық кандидат ретінде сәтті болмаған сайлауға түсті.
Ұйымдар
Ол Эксперименталды сынақ ұшқыштары қоғамының және Ғарыш саяхатшылары қауымдастығының мүшесі.
Құрметтер
Ол "Қорғаныс үстіміздік қызметі" медалімен, "Ерлік легионымен", "Ерекше ұшқыш кресімен", он "Әуе медалімен", "Қарулы күштер экспедициялық медалімен", "Вьетнамдағы батырлық орденімен", НАСА-ның "Құрметті қызмет медалімен", НАСА-ның "Көшбасшылық медалімен", НАСА-ның үш "Ғарыш ұшу медалімен", Францияның "Құрмет легионымен" және Сауд Арабиясының "Фахд патшасы медалімен" марапатталды.