Гүлді өсімдіктердің Canellaceae тұқымдасы

Кіріспе

Гүлді өсімдіктер тұқымдасы

Canellaceae – Canellales ордерінің гүлді өсімдіктер тұқымдасы. Бұл ордерге тек бір ғана тұқымдас – Winteraceae жатады. Canellaceae Афротропикалық және Неотропикалық аймақтарға тән. Олар кішкентай және орташа ағаштар, сирек бұталар, мәңгі жасыл және хош иісті. Гүлдері мен жемістері көбінесе қызыл түсті болады. Canellaceae тұқымдасының бірнеше түрі дәрілік өсімдіктер ретінде маңызды немесе Лавр тұқымдасының Cinnamomum туысынан алынатын корицаның орнына қолданылады. Canella winterana – егістікке алынған жалғыз түр. Тұқымдас бес туысқа бөлінеді, бірақ ДНК тізбектерін зерттеу нәтижесінде осы туыстардың біреуін бөлу қажеттігі анықталды. Бұл туыстардың барлығы шамамен 25 түрді құрайды. Үлкен Антиль аралдарында осы түрлердің көпшілігі сирек кездеседі және тар ареалда таралған. 2008 жылға дейін бес түрі жаңадан танылып, әлі ат қойылмаған. Бұл ағаштар, сирек бұталар, мәңгі жасыл және жылтыр жапырақтармен жабылмаған (glabrous). Сабақтарында үш (сирек екі) жапырақ аралығы және үш жапырақ іздері бар түйіндер орналасқан. Ксилемасы тар сәулелерге ие. Қабығы хош иісті, ерекше көзге түсетін және есімдерімен белгіленген линцельдері бар. Жапырақтары бұрышты, кезектесіп орналасқан, спиральді немесе екі қатарлы, қарапайым, бүтін, қабықты, сабақты, қанатты, тік жапырақтары жоқ, мөлдір (pellucid) бездерімен жабдықталған. Pleodendron және Canella-да паренхимада палисада қабаты жоқ. Американдық туыстардағы стоматалар парациттік, ал Ескі әлемде аномоциттік. Гүлшоғырлары терминальды немесе жапырақ қолтығында орналасқан, паника (Canella) немесе масақ (raceme) түрінде; әйтпесе, гүлдері жалғыз (редукция нәтижесінде) және жапырақ қолтығында орналасқан. Гүлдері актиноморфты, гипогиноздық және көбінесе тримерлі. Гүл төсегі аз қазылған, гипогиноздық дискі жоқ. Үш (сирек 2) тостаған жапырақтары қалың, қабықты және жабысады. Гүлдің күлте жапырақтарының саны (4) 5 12, 1–2 (4) қабаттарға бөлінген немесе спиральді орналасқан, жұқа, бүйенде жабысады, көбінесе бос (Canella-да түбінде, ал Cinnamosma-да төбесіне дейін біріккен). Аталық бездері монодельфты, жұмыртқалыққа біріккен. Аталық бездерінің саны 6–12, Warburgia және Canella-да екі қабаттың бірігуінен пайда болған сияқты. Аталық бездері сыртқа қарай бағытталған және екі бөліктен тұрады, әр бөлігінде екі спорангий бар, стеминальды түтіктің сыртына бекітілген және сабақсыз; ашылуы бойлық жарық арқылы жүзеге асады, жалғаушы текесі бөліктерден сәл ғана шығып тұрады немесе шықпайды. Аналық безі синкарпозды. Жұмыртқалықта екі-алты карпель, бір ұялы және жоғары орналасқан. Стиль қысқа және қалың; тостағаншасы апикалды және басқа тәрізді, екі-алты бөлігі бар. Плацентация париетальды. Жұмыртқалардың саны әрбір екі-алты плацентада бір немесе екі қатарда екіден көпке дейін; олар гемианатроптықтан кампилотроптыққа дейін, екі қабықты және қалың қабықты. Жемісі – екі немесе одан да көп тұқымы бар, кесе жапырақтары сақталатын жидек. Cinnamosma macrocarpa, Мадагаскардың Cinnamosma туысына жататын, тұқымдастың ең үлкен жемісін құрайды, кейде тұқымдар тек экзотестаға (тестаның сыртқы қабаты) ие, тегмен (тестаның ішкі қабаты) құлдырап кетеді. Тұқымның қабығында майлы идиобластар бар; эндоспермасы мол және майлы (Cinnamosma-да қайталама). Эмбрион кішкентай және түзу немесе сәл иілген, екі жапырақшасы бар. Апырағы монодаларда кездеседі, нәзік және моносулькат (әдетте дәннің 10% трихотомосулькатты), апертуралары дистальды, экзина әдетте тектатты және түйіршікті, бүтін және ретикулятты; Cinnamodendron және Warburgia-дағы дәндер кішкентай және аз әшекейленген, ал Canella және Pleodendron-дағы ең үлкен және ең көп әшекейленген. Апырағы Myristicaceae тұқымдасының апырағына ұқсас, бұл кейбір жүйелеушілерді екі тұқымдастың тығыз байланысты деп ойлауға итермеледі. Хромосомалық саны 2n 22, 26 немесе 28. Canellaceae тұқымдасының синопоморфиялары: монодельфты аталық бездер, париетальды плацентация және кампилотроптық жұмыртқалар. Бірақ шағын көлемде жергілікті өндіріс жалғасуда. Canellaceae тұқымдасы ұзақ жылдар бойы хош иісті өсімдіктер және дәрілік өсімдіктер ретінде жергілікті жерлерде қолданылып келеді. Қызыл корицаның қабығы немесе жалған қысқы қабығы, Cinnamodendron corticosum, Чили мен Аргентинада қысқы қабықтың (Drimys winteri, Winteraceae мүшесі) орнына қолданылады, онда оны канело деп атайды, бұл атау да корицаға қолданылады. Африкада Warburgia тұқымдасының бірнеше түрлері дәрілік мақсатта қолданылады. Warburgia salutaris және Warburgia ugandensis тұқымдасының қабығы қызба, суық тию және безгекке емдеу үшін қолданылады. Басқа түрлері ағаш өндірісінде немесе желім ретінде қолданылатын шайыр өндірісінде қолданылады.

The Canellaceae are a family of flowering plants in the order Canellales. The order includes only one other family, the Winteraceae. Canellaceae is native to the Afrotropical and Neotropical realms. They are small to medium trees, rarely shrubs, evergreen and aromatic. The flowers and fruit are often red. Several species of Canellaceae are important in herbal medicine or as a substitute for cinnamon, which is obtained from genus Cinnamomum in family Lauraceae. Canella winterana is the only species known in cultivation. The family is divided into five genera, but studies of DNA sequences have indicated one of these genera should be split. These genera together comprise about 25 species. In the Greater Antilles, many of these species are rare and restricted to small ranges. As of 2008, five of the species were newly recognized and not yet named. These trees, rarely shrubs, are evergreen and glabrous. The stems have nodes with three (rarely two) leaf gaps and three leaf traces. The xylem has narrow rays. The bark is aromatic, with prominent and unusual appearing lenticels. The leaves have a peppery taste, are alternate, spiral, or distichous in arrangement, simple, entire, coriaceous, petiolate, pinnately nerved, without stipules, with translucent (pellucid) glands. The parenchyma is without palisade layer in Pleodendron and Canella. The stomata are paracytic in American genera, and anomocytic in the Old World. The inflorescences are terminal or axillary, in a panicle (Canella) or a raceme; otherwise, the flowers are solitary (by reduction) and axillary. The flowers are actinomorphic, hypogynous, and usually trimerous. The receptacles are barely excavated, and the hypogynous disc is absent. The three (rarely 2) sepals are thick, coriaceous, and imbricate. The petals number (4 )5 12, in 1 2 ( 4) unlike whorls or spirally arranged, slender, imbricate in bud, usually free (connate at the base in Canella and halfway to the apex in Cinnamosma). The androecium is monadelphous, adnate to the ovary. Stamens number 6 12, apparently derived from the fusion of two whorls in Warburgia and Canella. Anthers are extrorse and bithecal, with two sporangia per theca, attached to the outside of the staminal tube, and sessile; dehiscence is by a longitudinal slit, connective not projecting beyond thecae or only slightly so. The gynoecium is syncarpous. The ovary has two to six carpels, unilocular and superior. The style is short and thick; the stigma is apical and capitate, with two to six lobes. Placentation is parietal. Ovules number from two to many in one or two rows on each of the two to six placentas; they are hemianatropous to campylotropous, bitegmic, and crassinucellate. The fruit is a berry with a persistent calyx, with two or more seeds. Cinnamosma macrocarpa, in the Madagascan genus Cinnamosma, has the largest fruit in the family, sometimes reaching by Seeds have exotestae (the outer layer of the testa) only; the tegmen (the inner layer of the testa) is collapsed. The seed coat has oily idioblasts; the endosperm is abundant and oily (ruminate in Cinnamosma). The embryo is small and straight to slightly curved, with two cotyledons. Pollen occurs in monads, and is delicate and monosulcate (usually with 10% of the grain trichotomosulcate); apertures are distal, exine, generally tectate, and granular, intectate, and reticulate in Cinnamosma; grains are small and hardly ornamented in Cinnamodendron and Warburgia, largest and most highly decorated in Canella and Pleodendron. The pollen is generally similar to that of the Myristicaceae, which had at one time caused some systematists to believe the two families were closely related. The chromosome number 2n is 22, 26, or 28. Synapomorphies for Canellaceae include monadelphous stamens, parietal placentation, and campylotropous ovules. but small scale, local production continues. The Canellaceae have long had local use as aromatic plants and as herbal medicines. The bark of the red cinnamon or false Winter's bark, Cinnamodendron corticosum, is used as a substitute for Winter's bark (Drimys winteri, a member of Winteraceae) in Chile and Argentina, where it is called canelo, a name that is also applied to cinnamon. In Africa, several species of Warburgia have medicinal uses. The barks of Warburgia salutaris and Warburgia ugandensis are used to treat fevers, colds, and malaria. Other species are used for timber or in the production of resins used as glue.

Қалдықтар

Канелланың қазба жапырақтары Баия (Бразилия) жерінен плиоцен кезеңінен белгілі. Плеодендронның гүл тозаңы Пуэрто-Рикодан олигоцен кезеңінен белгілі.

Жүйелі позиция

Сыныптама жүйесіне және ескерілетін белгілеріне байланысты, Canellaceae тұқымдасы Annonaceae, Myristicaceae немесе Winteraceae тұқымдастарымен жақын туыс деп саналады. Бұл екі рет пен тағы екі бауырлас рет – Laurales және Magnoliales – бірге Magnoliids кладын құрайды.