Кіріспе
Рольдік ойын оқиғасы. Tomb of Horrors – Гэри Гигакс жазған Dungeons & Dragons (D&D) рольдік ойынына арналған оқиға модулі. Ол бастапқыда 1975 жылғы Origins 1 конвенциясы үшін жазылған және сол жерде қолданылған. Гигакс бұл оқиғаны өзінің кампаниясындағы сарапшы ойыншылардың шеберлігін сынау және кез келген қиындыққа қарсы тұра алатын қуатты кейіпкерлері бар ойыншылардың мақтанышын тексеру үшін жасады. S1 кодымен белгіленген модуль S сериясының, яғни арнайы модульдер сериясының біріншісі болды. Оқиғаның бірнеше нұсқасы жарық көрді, алғашқысы 1978 жылы, ал ең соңғысы 2017 жылы D&D-нің бесінші басылымы үшін «Тауылдау порталынан әңгімелер» жинағына енгізілген оқиғалардың бірі ретінде жарық көрді. Бұл модуль 2002 жылы жарық көрген романның негізіне алынған. Модуль Dungeons & Dragons өнімдеріне әсер етті және S сериясындағы үш басқа (байланыссыз) модульге жол ашты: S2 White Plume Mountain, S3 Expedition to the Barrier Peaks және S4 The Lost Caverns of Tsojcanth.
Tomb of Horrors is an adventure module written by Gary Gygax for the Dungeons & Dragons (D&D) role playing game. It was originally written for and used at the 1975 Origins 1 convention. Gygax designed the adventure both to challenge the skill of expert players in his own campaign and to test players who boasted of having mighty player characters able to best any challenge. The module, coded S1, was the first in the S series, or special series of modules. Several versions of the adventure have been published, the first in 1978, and the most recent, for the fifth edition of D&D, in 2017 as one of the included adventures in Tales from the Yawning Portal. The module also served as the basis for a novel published in 2002. The module has influenced later Dungeons & Dragons products, and was followed by three other (unrelated) modules in the S series: S2 White Plume Mountain, S3 Expedition to the Barrier Peaks, and S4 The Lost Caverns of Tsojcanth.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Қиындықтар қабірі D&D кампаниясы ортасы – Greyhawk әлемінде орын алады. Tomb of Horrors ойынында ойыншы кейіпкерлер сиқыршының қабіріне кіруге тырысқанда көптеген қауіпті амалдар мен тұзақтарға тап болады. Сценарий басталғанда ойыншыларға зұлым сиқыршы Ацерарактың өзінің ежелгі қабірінде өлі емес күйде сақталып жүргені айтылады. Бастапқыда күшті лич болған ол (ойыншылар білмейтіні) демилике айналған, ол бас сүйегінен басқа ешқандай физикалық денеге мұқтаждығы болмайтын, өлі еместердің одан да күшті түрі. Ойыншы кейіпкерлер қабірдегі қауіпті тұзақтардан аман қалып, оны жою үшін демиликтің мұқият жасырылған ішкі қасиетті орнына жол табуға тиіс. Модуль отыз үш кездесуге бөлінген, ол қабірге екі жалған кіруден басталып, "Ацерарак Демиликтің қабірімен" аяқталады. Мысалы, "200 тікенекпен толтырылған үлкен шұңқыр" (20-бөлім) немесе 22-ші кездесу, "Алтын мен күміс тұман үңгірі": "Тұман күміс түсті және алтын түсті нәзік жіптермен араласқан. Көру қашықтығы тек 6 футқа жетеді. Егер анықталса, жақсылықтың әлсіз аурасы сезіледі. Бұл тұманға кіргендер уға қарсы тұруға немесе күннің жылы шуағы астындағы таза ауамен тыныс ала алғанша ақымаққа айналуы керек". Модуль Ацераракты жоюмен аяқталады.
Жариялану тарихы
Қиындықтар қабірі Гари Джигакс жазған, ол 1975 жылы Origins 1 конгресі кезінде D&D турнирінің ресми ойыны болды. Джигакс оқиғаны Алан Люсьеннің идеясынан, оның бастапқы Advanced Dungeons & Dragons (AD&D) ойыншыларының бірінен дамытты, ол: «Мен мұны істегенде жаман күлдім», – деді. Джигакс Қиындықтар қабірінің модульдерін екі мақсат үшін жасады. Біріншіден, Джигакс былай түсіндірді: «Менің кампаниямда бірнеше өте тәжірибелі ойыншылар болды, және бұл олардың шеберлігіне тағы бір сынақ ретінде, сондай-ақ олардың осы уақытқа дейін жеңілмейтін кейіпкерлерінің табандылығын сынау үшін жасалған еді. Атап айтқанда, Роб Кунцтің Робилар және Эрни Джигакстің Тенсер кейіпкерлерін жеңуді жоспарладым». Екіншіден, ол «AD&D ойынының кез келген қиындықтарын жеңе алатын қуатты кейіпкерлері бар екендігімен мақтанатын жанкүйерлерге [ойыншыларға] дайын болу үшін» жасады. Қиындықтар қабірі 1977 жылдың соңында Advanced Dungeons & Dragons модулі ретінде жарияланды. Модульге жиырма беттік кітап, он екі беттік кітап және сыртқы папка кірді; бастапқы басылымда екі түсті мұқабасы болды. 1981 жылы Қиындықтар қабірі 32 беттік кітапша ретінде қайта басылды, мәтіні бірдей, бірақ жаңа, толық түсті мұқабасы бар. Сондай-ақ ол 1987 жылы шығарылған Realms of Horror жинағының қысқартылған нұсқасына енді. 1998 жылы модуль Return to the Tomb of Horrors модулінің құрамында қайта басылды – бұл 2-ші басылым AD&D ережелері үшін жазылған түпнұсқалық оқиғаның маңызды кеңейтімі және жалғасы. Wizards of the Coast 2005 жылы Хэллоуинге арналған бастапқы модульдің жаңартылған нұсқасын тегін жүктеу ретінде шығарды, ол бастапқы мазмұнның көп бөлігін сақтады; жаңартылған мазмұн Dungeons & Dragons қосымша кітабынан алынған. Бұл жаңартылған нұсқа Dungeons & Dragons 3.5 Edition ережелерімен пайдалану үшін жасалған. Қиындықтар қабірі 2002 жылы Wizards of the Coast баспасынан шыққан Greyhawk Classics сериясы үшін Кит Фрэнсис Строумның осыған ұқсас романымен бейімделді. 2010 жылдың шілдесінде Wizards of the Coast компаниясы «Қиындықтар қабірі» атты екі оқиға шығарды. Бірі – Ари Мармелл мен Скотт Фицджеральд Грей жазған қатты қаптамалы супер-саяхат, ол бастапқы Қабір аңызын қайта құру және кеңейту үшін Return to the Tomb of Horrors канонынан бастау алады. Екінші Қиындықтар қабірі – Скотт Фицджеральд Грей жазған және RPGA мүшелеріне DM Rewards бағдарламасының бөлігі ретінде шығарылған 4-ші басылым ережелерінің бастапқы модулінің түрленуі мен жаңартылуы. S сериясының барлық төрт модулі 2013 жылдың 19 наурызында шығарылған Dungeons of Dread жинағының бөлігі ретінде енгізілді. Лоуренс Шик кітабының алғы сөзінде былай деп жазды: «Гарри үшін деми лич Ацерарактың тұмсығы – ойдағы эксперимент болды: егер өлі емес сиқыршы өзінің қабірін ашкөз авантюристтердің тонауына ұшыратуды шын мәнінде қаласа, ол мұны қалай істейді? Жауап, әрине, тұмсықтың кіреберісін қорғайтын амалдар мен тұзақтарды қолдану болды. Бұл тұзақтар шабуылшыларды сынау үшін емес, оларды өлтіру үшін жасалған. Сонымен қатар, оны соншалықты қорқынышты ету керек, осылайша ең мықтыларынан басқалары беріліп, жақсылықты жалғыз қалдырады». 2017 жылы Wizards 5-ші басылым ережелеріне жаңартылған Қиындықтар қабірін Yawning Portal жинағының бір бөлігі ретінде қайта шығарды. Ойынның дизайны мен Жою қабірінің үшінші бөлігі Қиындықтар қабіріне негізделген. 2018 жылғы Art and Arcana кітабының арнайы басылымында бұрын жарияланбаған «түпнұсқалық 1975 жылғы турнир модулі» бонус кітапшасы болды. Extra Life 2019 аясында Wizards of the Coast Infernal Machine Rebuild атты уақытпен секіру оқиғасын шығарды, бұл оқиға кейіпкерлерге Қиындықтар қабірінің құрылысы кезінде оған оралуға мүмкіндік береді.
Қабылдау
Бұл 1978 жылы ойын турнирлерінде ойыншы топтардың есі және қайраттылығын сынау мақсатымен жасалған D&D оқиғасы. "Тестілеу" сөзі "Итті қызыл ауруға тексеруге жібереміз" деген сөйлемдегідей мағынада қолданылады. Дегенмен, тәжірибеден аман қалуы күмәнді екенін айтуға болады. Wired журналының Лор Сёберг, ал SF Site-тың Уэйн Маклаурин бұл модульді "классикалық" және геймерлер үшін "қоғамда болуы тиіс" деп сипаттады. Маклаурин мектепте ойнаған кезде, олардың тобының көптеген кейіпкерлері тез қайтыс болғанын айтты. Маклаурин "Қорқыныштың қабірінің" классика болып табылу себебінің қиындығы емес, көптеген монстрларды өлтіруді қажет етпеген алғашқы модуль болғандығында екенін түсіндірді; ол "жатпалар мен карталар жинағы" болды. Оның монстрлар емес, тұзақтарға назар аударуы сол кездегі геймерлерді таң қалдырды. Кейбір ойыншылар өлім тұзақтарынан өту үшін малды алдарынан айдап жіберуді қолданды, ал Wired журналының Лор Сёберг мұны "қаһармандықтан кем" деп сипаттады, сондай-ақ "Сақиналардың иесінде" Гандальф "Бальрогты жем ретінде пайдалану үшін Мория шахталарына 50 бас мал жіберген жоқ" деп атап өтті. "Dungeons & Dragons және Философия: Даналық ғибадатханасына шабуыл" кітабының авторлары "D&D-ның ең танымал оқиғаларының бірі – Қорқыныштың қабірі геймерлер арасында аңызға айналды [ ] Ол шынымен қиын оқиға ретінде танылды және кейбір ойыншыларды өздерінің көліктеріне "Мен Қорқыныштың қабірінен аман қалдым" деген жапсырмалар жабыстыруға итермелеу үшін жеткілікті жанкүйерлікке ие болды". Дэвид М. Эвальт "Dice and Men" кітабында бұл оқиғаның "ешқашан жазылмаған ең қауіпті ойын" ретіндегі беделін талқылады, кейіпкерлерге "күрделі жұмбақтар мен қорқынышты тұзақтар" жүктелетінін атап өтті, сонымен қатар "көптеген адамдар кез келген олжаны жинауға жетпейді, тіпті одан да аз адам қауіпті лабиринттен шығып, олжасымен қашуға жетеді" деді. Something Awful Қорқыныштың қабірінің барлық геймерлерге қасірет екенін, себебі ол негізінен кейіпкерлердің көпшілігін өлтіретін тұзақтар сериясынан тұратындығы туралы әзілді мақала жариялады. "Бұл модульдің ең жақсы (нашар) жағы – Ацерарак деми-личтің үлкен ақымақ екендігі. Ол қабірін тұзақтармен де, қазынамен де толтырғандықтан ақымақ, ол өзінің қабірінде ойыншыларды қалай өлтіретінін мақтанышпен айтатын шағын хабарламалар қалдырғандықтан да ақымақ".
Wayne MacLaurin of SF Site describes the module as "a classic" and a "must have" for gamers, saying that when he played the game in high school, most of his group's characters quickly died. MacLaurin explains that Tomb of Horrors is a classic not because of its difficulty, but because it was the first module that did not involve killing large numbers of monsters; it was a "collection of puzzles and maps." Its focus on traps rather than monsters was a surprise to gamers at the time. One technique that some players used to get past the deathtraps was to drive cattle ahead of them, which Lore Sjöberg of Wired described as "a bit less than heroic", noting that in The Lord of the Rings, Gandalf did not send "50 head of cattle into the Mines of Moria to serve as Balrog bait." The authors of Dungeons and Dragons and Philosophy: Raiding the Temple of Wisdom commented that "One of the most famous D&D adventures, the Tomb of Horrors, has grown to have a legendary status amongst gamers [ ] It has come to be known as a truly difficult adventure, and obtained enough of a cult following to induce some players to put 'I survived the Tomb of Horrors' bumper stickers on their cars." David M. Ewalt, in his book Of Dice and Men, discussed the adventure's reputation as "the deadliest game ever written", noting that it "unloads a series of complicated puzzles and nightmarish traps" on characters, concluding that "Few survive long enough to collect any treasure, and even fewer manage to find their way back through the deadly maze and escape with their spoils." Something Awful presented a humorous article about the ways that Tomb of Horrors is the bane of gamers everywhere since it is basically a series of traps that kills off most of the characters. "One of the best (worst) things about this module is that Acererak the demi lich is a huge asshole. He's an asshole for filling his tomb with traps AND treasure, he's an asshole because he leaves little messages throughout his tomb bragging about how he's going to kill the players."
Мұра
Tomb of Horrors кейінірек Dungeons & Dragons өнімдеріне де әсер етті. Джейсон Булман модульді, сондай-ақ Индиана Джонсты 2007 жылғы D&D қосымшасы Dungeonscape-дегі кейбір тұзақтарға шабыт ретінде пайдаланды. Black Isle Studios әзірлеген Icewind Dale компьютерлік рөлдік ойыны да модульдің ықпалында болды; Black Isle Studios бөлімшесінің директоры Фиргас Уркуарт: «Біз бәріне Tomb of Horrors сияқты қуыстарға жасаған алғашқы саяхаттарын еске түсіретін нәрсені қаладық, әр бұрышта тұзақтармен және қабырғалардан шығып келетін өлгендермен» деді. Tomb of Horrors Эрнест Клайнның Ready Player One романының сюжетіне кілті болып табылады, ол модульдің жанкүйері болған адам жасаған виртуалды шындық әлемінде өрбиді. Джеймс Холлидей кейіпкері бұл қуысты егжей-тегжейлі қайта жасады, ал романның басқа кейіпкерлері жаһандық бәйгеде жеңіске жету және Холлидейдің мүлігін иелену үшін одан өтуі керек. Ready Player One фильмінің бейімделуінде Эхтің фургонының арт жағындағы граффити Tomb of Horrors-тен алынған, мыс кілтінің бастапқы орнына сілтеме жарысқа айналдырылған.