Кіріспе

Құс түрлері

Сенегал попугайы (Poicephalus senegalus) – Батыс Африканың кең аумағында тұрақты көбейетін попугай. Ол Батыс Африка ішінде көшіп-қонып жүреді. Бриссон латынша атаулар бергенімен, олар екі атаулы жүйеге сәйкес келмейді және Халықаралық зоологиялық номенклатура комиссиясы тарапынан мойындалмайды. 1766 жылы швед табиғат зерттеушісі Карл Линней өзінің «Systema Naturae» еңбегінің он екінші басылымын жаңартқанда, Бриссон бұрын сипаттаған 240 түрді қосты. Қазіргі кезде бұл түр ағылшын табиғат зерттеушісі Уильям Джон Суэйнсон 1837 жылы енгізген Poicephalus туысына жатқызылған. Екі түршесі бар. P. s. senegalus (атау түршесі): Бұл түршеде сары түсті «жилет» болады; оның табиғи ареалы Сенегал, Оңтүстік Мавритания, Оңтүстік Малиден Гвинеяға және Лобос аралына дейін созылады. Сенегал попугайлары ашық орман және саваннада мекендейді. Бұл әлеуметтік түр, әртүрлі ысқырықтар мен сыңғырлаған дауыстармен үнемі сөйлейді. Сенегал попугайлары табиғатта шамамен 25-30 жыл, ал тұтқында 50 жылға дейін өмір сүруі мүмкін. Техас штаты университетінің Сенегалдың оңтүстік-шығысында жүргізген зерттеулерінде попугайлардың рационының шамамен 77% жемістерден тұратыны анықталды, оның ішінде инжір (Ficus sp.), африкалық жүзім (Lannea microcarpa) және ши (Vitellaria paradoxa) ең көп жейтін жемістері болды. Тұқымдар рационның шамамен 22% құрады, ал қалған 1% гүлдерден тұрды.

Мінез-құлық

Сенегал попугайлары көбінесе майлы пальмалар сияқты ағаштардың қуыстарына ұя салады, әдетте үш-төрт ақ жұмыртқа туады. Жұмыртқалардың ұзындығы мен ені шамамен бірдей болады. Аналық екінші жұмыртқасын салғаннан кейін шамамен 27-28 күнге дейін жұмыртқаларды күтеді. Жаңа туған балапандардың денесі сирек ақ түсті жұмсақ қауырсындармен жабылады және олар ұядан шыққаннан кейін екі-үш аптаға дейін көздерін ашпайды. Олар тамақ пен жылу үшін аналыққа тәуелді, ол балапандардың денесі жылуды сақтай алатындай жеткілікті қауырсынға ие болғанша, шамамен төрт аптаға дейін ұяда қалады. Осы уақыт ішінде аталық аналыққа және балапандарға тамақ әкеліп, ұяны қорғайды. Балапандар ұядан шыққаннан кейін екі-төрт аптадан бастап аналық та балапандарға тамақ жинауға көмектеседі. Балапандар шамамен 9 аптада ұядан ұшып шығады және ұядан шыққаннан кейін 12 аптада ата-аналарынан тәуелсіз болады.

Қорғау мәртебесі

Африкадағы кең таралған ареалының салдарынан, жабайы Сенегал тотықтарының санын анықтау қиын. Дегенмен, 1981 жылы үй жануарлары саудасы үшін жабайы тотықтарды көптеп аулау туралы алаңдаушылық оны, барлық тотық түрлерімен бірге, Жойылып бара жатқан түрлердің халықаралық саудасы жөніндегі конвенцияның (CITES) 2-қосымшасына енгізуге әкеп соқты. Бұл жабайыда ауланған барлық тотықтарды сатуды, импорттауды және экспорттауды заңсыз қылды.

Үй жануарлары

Қолмен өсірілген Сенегал попугайы үй жануарлары ретінде ұсталатын ең танымал попугаилардың бірі және Поицефалус попугаиларының ең танымал түрі. Олардың дауыстары көбінесе жоғары перделі сыбызғылар мен қысқа дауыстардан, сондай-ақ сөздерді қайталаудан тұрады, бірақ олар көптеген басқа попугай түрлеріне қарағанда бәсең болады. Олар жақсы серік болады және басқа попугай түрлерімен салыстырғанда өте достық келеді. Сенегал попугайы кейде тәуелсіз болып, күніне көп ұйықтауға жатады. Екеуін бірге ұстау попугаилардың әлеуметтік және физикалық денсаулығына жақсы әсер етеді, себебі оларға серік болады. Жабайыда ұсталған Сенегал попугаилары көбінесе қолға үйретілмейді және үй жануары ретінде ұстауға жарамсыз.

Өсіру

Сенегал попугайларын тұтқында көбейту салыстырмалы түрде оңай, және Сенегал попугайларын және басқа да попугайларды үй жануарлары сату үшін қолмен өсіру және көбейтудің шағын индустриясы бар. Құс шаруашылығында Сенегал попугайлары тұтқында 3-4 жастан бастап көбейе бастайды, бірақ кейбіреулері 5 жасқа дейін көбеймейді. Ата-анасы күткен құстар 2 жастан бастап көбейе алады. Сенегал попугайларының ұясы әртүрлі өлшемдер мен пішіндерде болуы мүмкін, бірақ мысалы, биіктігі және ені шамамен бірдей квадрат пішіндес ұя қолайлы болар еді. Диаметрі шамамен бір дюйм болатын кіру-шығу тесігі қолайлы, және құстар ағашты шағып тесікті кеңейте алады. Ұяларды тексеру үшін әдетте қауіпсіз бүйірлік есігі болады.