Кіріспе

Надасварам (тамилше: நாதசுவரம், nādḥasvaram) – Оңтүстік Үндістанның қос қамыстан жасалған желді аспабы. Ол Тамил Наду, Андхра Прадеш, Телангана, Карнатака және Керала штаттарында, сондай-ақ Шри-Ланканың солтүстік және шығыс бөліктерінде дәстүрлі классикалық аспап ретінде қолданылады. Бұл аспап "әлемдегі ең дауысты акустикалық аспаптардың бірі" болып есептеледі. Ол Солтүстік Үндістанның шехнайына ұқсас, бірақ одан әлдеқайда ұзын, қатты ағаштан жасалған корпусы мен ағаш немесе металдан жасалған кеңейтілген құбығы бар. Оңтүстік Үндістан мәдениетінде надасварам өте қастерлі саналады және Оңтүстік Үндістан дәстүріндегі барлық индуисттік тойларда және храмдарда ойналатын маңызды музыкалық аспап болып табылады. Ол мангала вадьям (мангала – "қастерлі", вадьям – "аспап") деп аталатын аспаптар отбасының бір бөлігі. Аспап көбінесе жұппен орындалады және тавил деп аталатын барабан жұбымен сүйемелденеді; сонымен қатар, оту деп аталатын ұқсас обройдан шыққан тұрақты дыбыспен де қоса ойнатылуы мүмкін.

Тарих

Надасварам көптеген ежелгі тамил мәтіндерінде кездеседі. "Силаппатикарам" поэмасында "вангиям" деп аталатын аспап туралы айтылады. Бұл аспаптың құрылымы надасварам құрылымымен сәйкес келеді. Жеті саусақпен ойналатын жеті тесігі болғандықтан, ол "эḻил" деп те аталған. Бұл аспап Тамил Надуда да ойнатылады және тамил диаспорасының арасында кең таралған.

Құрылыс

Надасварам үш бөліктен тұрады: кужал, тимиру және анасу. Бұл қос қамысты аспап, оның саңылауы конус тәрізді, төменгі жағына қарай біртіндеп кеңейеді. Жоғарғы бөлігінде металл түйреуіш (мель анайчу) орналасқан, оған кішкентай металл цилиндр (кендай) енгізілген, ол қамыстан жасалған ауыздықпен жабдықталған. Қосалқы қамыстармен қатар, аспапқа кішкентай пил сүйегінен немесе мүйізден жасалған ине бекітілген, ол қамысты сілекей мен басқа да қоқыстан тазартады және ауаның еркін өтуіне мүмкіндік береді. Металл қоңырау (kee anaichu) аспаптың төменгі бөлігін құрайды. Дәстүр бойынша, надасварамның корпусы ача (тамилше ஆச்சா; хинди अंजन) деп аталатын ағаштан жасалған, бірақ қазіргі кезде бамбук, сандал ағашы, мыс, латунь, қара ағаш және пил сүйегі де қолданылады. Ағаш аспаптар үшін ескі ағаш ең жақсы саналады, кейде бұрын бұзылған үйлерден құтқарылған ағаш пайдаланылады. Надасварамда жеті саусақ тесігі және төменгі жағында тағы бес тесік бар, оларды дыбысты өзгерту үшін балауызбен бітеуге болады. Надасварамның диапазоны екі жарым октаваны құрайды, бұл үнді бансури флейтасына ұқсас, оның саусақтар орналасуы да осыған ұқсас. Флейтада жартылай және ширек тондар саусақ тесіктерін жартылай ашу және жабу арқылы шығарылса, надасварамда олар құбырға ауа ағынының қысымын және күшін реттеу арқылы шығарылады. Өте күшті дыбысы мен қуатының арқасында, бұл аспап көбінесе ашық ауада тамаша ойнатылады және жабық концерттерге қарағанда кеңістікке көбірек сай келеді.

Танымал мәдениетте

Тамил фильмдерінің арасында 1960-шы жылдары шыққан екі фильмде, атап айтқанда, Түйелі Ғанесанның басты рөлде ойнаған «Конжум Салангай» (1962) және Сиважи Ганесанның басты рөлде ойнаған «Тиллана Моханмбал» (1968) фильмдерінде надасварам ойнайтын кейіпкерлер болды. «Конжум Саланкай» фильмі үшін Карукуричи Арунасалам Пиллай надасварам музыкасын жазды. «Тиллана Моханмбал» фильмінде Мадурай Сетураман мен Поннусами ағайындылары Сиважи Ганесан мен А. В. М. Ражанды ойнайтын надасварам дуеті ретінде тартылды. Бұл фильмді режиссер А. П. Нагаражан легендалық Карукуричи Арунашаламға арнады.