Мыңжылдық технология жүлдесі

Кіріспе

Фин технологиясы жүлдесі

Мыңжылдық технология жүлдесі – әлемдегі ең ірі технологиялық жүлделердің бірі. Ол екі жылда бір рет Финляндия индустриясы, академиялық мекемелер және Финляндия мемлекеті құрған тәуелсіз қор – Технология академиясымен беріледі. Жүлденің демеушісі – Финляндия Президенті. Мыңжылдық технология жүлдесі – Финляндияның жақсы өмір үшін жасалған инновацияларға көрсетілген құрметі. Жүлденің мақсаты – технологиялық зерттеулерді және Финляндияны жоғары технологиялық скандинавиялық әл-ауқат мемлекеті ретінде дамыту. Жүлде 2004 жылы тағайындалды. Бұл жүлде адамдардың өмір сапасын және әл-ауқатын жақсартатын инновацияларды марапаттауға арналған. Мыңжылдық технология жүлдесі екі жылда бір рет табыс етіледі.

Әлемдегі университеттер, ғылыми-зерттеу институттары, ұлттық ғылыми және инженерлік академиялар, жоғары технологиялық компаниялар және басқа да ұйымдар жеке тұлғаларды немесе топтарды жүлдеге ұсынуға құқылы. Әскери технологиядан басқа барлық сала бойынша ұсыныстар қабылданады. Päivi Törmä, Aalto университетінің профессоры және ISC төрағасы, Nigel Brandon, Лондон Империал колледжінің Инженерлік факультетінің деканы, Thierry E. Klein, Nokia Bell Labs компаниясының Bell Labs Solutions Research президенті, Ilan Spillinger, imec компаниясының атқарушы вице-президенті және корпоративтік CTO, Sirpa Jalkanen, Турку университетінің иммунология профессоры, Tero Ojanperä, Silo компаниясының төрағасы, AI компаниясы, Cecilia Tortajada, Глазго университетінің қоршаған ортаны жаңару (кәсіптік зерттеулер) бойынша тәжірибелі профессоры.

Бұрынғы комитет мүшелері:
Jarl Thure Eriksson, Åbo Akademi университетінің канцлері және Тампере технологиялық университетінің бұрынғы ректоры (Финляндия), Eva Mari Aro, Турку университетінің молекулалық өсімдік биологиясы профессоры (Финляндия), Jaakko Astola, Тампере технологиялық университетінің сигналды өңдеу профессоры (Финляндия), Craig R. Barrett, Intel корпорациясының зейнеткерлік CEO/басқарма төрағасы (АҚШ), Riitta Hari, Аалто университетінің төмен температуралық зертханасының және жүйелік нейроғылым мен нейробейнелеу зерттеулерінің ұлттық орталығының (Финляндия) көпсалалық ми зерттеу бөлімінің директоры, Konrad Osterwalder, Біріккен Ұлттар Ұйымы университетінің бұрынғы ректоры және Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысының орынбасары (Швейцария), Ayao Tsuge, Жапония Инженерлік қоғамының президенті және Жапония Халықаралық ғылым және технология алмасу орталығының президенті (Жапония).

Лауреаттар

Жыл Өнертапқыш Ұлттығы Өнертапқыш 2004 Тим Бернерс Ли Ұлыбританиядан шыққан World Wide Web өнертапқышы, 2004 жылдың 15 сәуірінде сыйлықтың алғашқы жеңімпазы ретінде жарияланды. Бернерс Лиге сыйлықты 2004 жылдың 15 маусымында Финляндия президенті Тарья Халонен Хельсинкидегі Финляндия залында өткен салтанатта табыс етті. 2004 жылғы сыйлыққа 22 елден 78 үміткер ұсынылды. 2006 Shuji Nakamura АҚШ, Калифорниядан шыққан, жарықтандыруда, компьютерлік дисплейлерде және жаңа буын DVD-лерде қолданылатын жоғары жарықтығы бар көк және ақ LED-терді ойлап тапқан, 2006 жылдың 15 маусымында сыйлықтың екінші иегері ретінде жарияланды. Накамураға сыйлықты 2006 жылдың 8 қыркүйегінде Хельсинкидегі Хельсинки жәрмеңке орталығында өткен салтанатта Финляндия президенті Тарья Халонен табыс етті. 2006 жылғы сыйлыққа 32 елден 109 үміткер қаралды. 2008 Роберт Лангер (Ұлы сыйлықтың иегері) АҚШ-тан шыққан, бақыланатын дәрі-дәрмекті шығару және тіндерді қалпына келтіру үшін инновациялық биоматериалдардың өнертапқышы, 2008 жылдың 11 маусымында сыйлықтың үшінші иегері ретінде жарияланды. Лаңгерге 800 000 евролық сыйлықты Финляндия президенті Тарья Халонен Хельсинкиде өткен салтанатта "дәрілерді бақылау арқылы босату және тіндерді қалпына келтіру үшін инновациялық биоматериалдарды ойлап тапқаны және жасағаны үшін, олар адам өмірін сақтап, миллиондаған науқастардың өмірін жақсартты" деп табыс етті. Алек Джеффрис (финалист және лауреат) ДНК саусақ ізін алу әдісі Комитеттің негіздемесі: "Профессор сэр Алек Джеффрис әзірлеген ДНК саусақ ізін алу әдісі сот медицинасы және отбасылық қатынастарды анықтау әдістерінде революция жасады". Профессор сэр Алек Джеффрис 115 000 евро сыйлықпен марапатталды. Ричард Френд (финалист және лауреат) органикалық жарық шығаратын диодтар Комитеттің пікірлері: "Профессор сэр Ричард Френдтің алғашқы жаңалығы – органикалық жарық шығаратын диодтар (LED) пластикалық электроникада маңызды кезең болды. Электрондық қағаз, арзан органикалық күн батареялары және жарық беретін қабырға қағазы – оның жұмысы мүмкін болған революциялық болашақ өнімдерінің мысалдары". Профессор сэр Ричард Френд 150 000 евро сыйлықпен марапатталды. Шинья Яманака Медициналық зерттеулер үшін индуцирленген плюрипотентті стволдық жасушаларды жасаудың жаңа әдісін ашқаны үшін Комитеттің негіздемесі: "Медициналық зерттеулер үшін индуцирленген плюрипотентті стволдық жасушаларды әзірлеудің жаңа әдісін ашқаны үшін. Оның әдісін қолданып, бүкіл әлемдегі ғалымдар медициналық дәрілерді зерттеу және биотехнологияда үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Бұл бір күні емханалық хирургияға және қатерлі ісік, қант диабеті және Альцгеймер ауруы сияқты ауыр аурулармен күресуге арналған имплантаттық тіндердің табысты өсуіне әкелуі мүмкін". 2016 Франсис Арнольд "бағытталған эволюция" саласындағы жаңалықтарды ашқаны үшін марапатталды. Бұл жаңа және жақсы ақуыздарды зертханада жасау үшін табиғи эволюцияны еліктейтін "бағытталған эволюция" саласындағы жаңалықтарды таныды. Бұл технология биология мен эволюцияның күшін көптеген маңызды мәселелерді шешу үшін пайдаланады, көбінесе тиімділігі төмен және кейде зиянды технологияларды алмастырады. Бағдарланған эволюцияның арқасында тұрақты даму мен таза технология көптеген өнеркәсіп салаларында қолжетімді болады, олар енді жаңартылмайтын шикізаттарға сүйенуге мәжбүр емес". 2018 Tuomo Suntola Атомдық қабатты жинақтау Комитеттің пікірлері: "Suntola-ның жүлдеге ие болған ALD (атомдық қабатты жинақтау) инновациясы – бұл бүкіл әлемде қолданылатын нанотехнология. ALD микропроцессорлар мен цифрлық жад құрылғылары үшін өте жұқа материал қабаттарын өндіру үшін қолданылады. Технология күрделі, үш өлшемді құрылымдарды бір уақытта бір атомдық қабатпен жасауға мүмкіндік береді. Микропроцессорлар мен компьютерлік жад құрылғыларында қажетті өте жұқа оқшаулағыш немесе өткізгіш пленкаларды тек Tuomo Suntola әзірлеген ALD технологиясын қолдану арқылы ғана жасауға болады". 2020* Шанкар Баласубраманян және Дэвид Кленерман Келесі буынның ДНК-ны тізбектеп алу Комитеттің негіздемесі: "Профессорлар Шанкар Баласубраманян мен Дэвид Кленерман 2020 жылғы Мыңжылдық технология сыйлығын келесі буынның ДНК-ны тізбектеп алу (NGS) инновациясы үшін алды. Жаңалық біздің өмір туралы негізгі түсінігімізді арттырып, биологиялық ғылымды "үлкен ғылымға" айналдырды". 2022 Мартин Грин Пассивтелген эмитер және артқы жасуша (PERC) Сыйлықты Гринге Финляндия президенті Саули Ниинисте 2022 жылдың 25 қазанында Хельсинкиде өткен салтанатта табыс етті. * COVID-19 пандемиясына байланысты салтанатты рәсім кейінге қалдырылды және 2021 жылдың 18 мамырында өтті.

YearInventorNationalityInventionNotes 2004 Tim Berners Lee World Wide Web Inventor of the World Wide Web from United Kingdom, was announced on April 15, 2004, as the first winner of the award. The Prize was presented to Berners Lee at a ceremony in the Finlandia Hall in Helsinki by the President of Finland, Tarja Halonen on June 15, 2004. Selection committee studied 78 nominations from 22 countries for the 2004 prize. 2006 Shuji Nakamura Blue and white LEDs Inventor of high brightness blue and white LEDs used in lighting, computer displays and new generation DVDs, from California, United States, was announced on June 15, 2006, as the second winner of the award. The Prize was presented to Nakamura at a ceremony in the Helsinki Fair Centre in Helsinki by the President of Finland Tarja Halonen on September 8, 2006. Selection committee studied 109 nominations from 32 countries for the 2006 prize. 2008 Robert Langer (Grand Award winner) Innovative biomaterials for controlled drug release and tissue regeneration Inventor of controlled drug release from the United States, was announced on June 11, 2008, as the third winner of the award. The prize 800,000 euros was presented to Langer at a ceremony in Helsinki by the President of Finland Tarja Halonen "for his invention and development of innovative biomaterials for controlled drug release and tissue regeneration that have saved human lives and improved the lives of millions of patients." Alec Jeffreys (finalist and laureate) DNA fingerprinting techniqueCommittee's reasoning: "the DNA fingerprinting technique developed by Professor Sir Alec Jeffreys has revolutionized the field of forensic science and methods of defining family relationships." Professor Sir Alec Jeffreys was awarded a prize of 115,000 euros. Richard Friend (finalist and laureate) organic light emitting diodesCommittee's reasoning: "The initial innovation of Professor Sir Richard Friend, organic Light Emitting Diodes (LEDs), was a crucial milestone in plastic electronics. Electronic paper, cheap organic solar cells and illuminating wall paper are examples of the revolutionary future products his work has made possible." Professor Sir Richard Friend was awarded a prize of 150,000 euros. Shinya Yamanaka Induced pluripotent stem cellCommittee's reasoning: "in recognition of his discovery of a new method to develop induced pluripotent stem cells for medical research. Using his method to create stem cells, scientists all over the world are making great strides in research in medical drug testing and biotechnology. This should one day lead to the successful growth of implant tissues for clinical surgery and combating intractable diseases such as cancer, diabetes and Alzheimer's." 2016 Frances Arnold Directed evolutionCommittee's reasoning: "in recognition of her discoveries that launched the field of ‘directed evolution’, which mimics natural evolution to create new and better proteins in the laboratory. This technology uses the power of biology and evolution to solve many important problems, often replacing less efficient and sometimes harmful technologies. Thanks to directed evolution, sustainable development and clean technology become available in many areas of industry that no longer have to rely on non renewable raw materials." 2018 Tuomo Suntola Atomic layer depositionCommittee's reasoning: "Suntola's prize winning ALD (atomic layer deposition) innovation is a nanoscale technology in use all over the world. ALD is used to manufacture ultra thin material layers for microprocessors and digital memory devices. The technology allows building of complex, three dimensional structures one atomic layer at a time. The extremely thin isolating or conducting films needed in microprocessors and computer memory devices can only be manufactured using the ALD technology developed by Tuomo Suntola." 2020* Shankar Balasubramanian & David Klenerman Next Generation DNA SequencingCommittee's reasoning: "Professors Shankar Balasubramanian and David Klenerman received the 2020 Millennium Technology Prize for their innovation of Next Generation DNA Sequencing (NGS), technology that enables fast, accurate, low cost and large scale genome sequencing – the process of determining the complete DNA sequence of an organism’s make up. The innovation has enhanced our basic understanding of life and it has converted biosciences into “big science” " 2022 Martin Green Passivated Emitter and Rear Cell (PERC) The Prize was presented to Green at a ceremony in Helsinki by the President of Finland, Sauli Niinistö on October 25, 2022. *The ceremony was postponed due to the COVID 19 pandemic, and was held on 18 May, 2021.