Кіріспе

Африка Ұлттық Конгресі 2006 жылы муниципалитет пен кейбір көшелердің атауларын өзгертуге шешім қабылдады, жаңа атау ретінде "Тлокве" атауын ұсынды. 2007 жылы оның атауы Потчефструм муниципалитетінен Тлокве муниципалитетіне ауыстырылды. Дегенмен, қала Потчефструм деген атауын пайдалануын жалғастырды. 2016 жылы Тлокве муниципалитеті Вентерсдорп муниципалитетімен бірігіп, ірі JB Marks жергілікті муниципалитеті құрылды.

Тарих

Потчефструм, 1838 жылы Вуртреккерлермен құрылған, Трансваальдегі еуропалықтардың екінші ескі қонысы болып табылады. Еуропалықтардың ең ескі қонысы Клерксдорп, ол батысқа қарай орналасқан. Кейбір тарихшылар бұған қарсы шығып, алғашқы қоныстардың «Шоун Сприуттің жоғарғы аймақтарында» (Клерксдорп пен Потчефструм арасында деп есептеледі) болғанын айтады. Дегенмен, Потчефструм алғаш рет қалаға айналған жер болды. 1840 жылға дейін Потчефструм және Винбург қалалары мен оларды қоршаған аумақтар Бур Республикасы болып табылды. Вуртреккерлердің көшбасшысы Андрис Хендрик Потгитер бас қолбасшы болып сайланды. 1840 жылғы қазан айында Потгитер, Андрис Преториус және Г. Р. ван Ройеннің кездесуінен кейін Потчефструм «Питер Мориетс Бург» (Питермарицбург) қаласына қосылуға келісім берді. 1852 жылғы 16-17 қаңтарда Андрис Преториус (бурлардың өкілі) және майор У. С. Хогге мен К. М. Оуэн (Британның өкілі) арасында «Санд Ривер» конвенциясына қол қойылды. Конвенцияға сәйкес, британ үкіметі Ваал өзенінің солтүстігіндегі көшпенді шаруаларға екі тараптан да араласусыз өздерін басқаруға рұқсат берді. Бұл Zuid Afrikaanse Republiek (ZAR) (Оңтүстік Африка Республикасы) құрылғанын білдірді. 1858 жылғы 18 ақпандағы ZAR Конституциясының 17-бабында (Рустенбургте қабылданған) «Мои өзенінің жағасында орналасқан Потчефструм Республиканың астанасы болады, ал Претория – үкімет ордасы» делінген. 1860 жылғы мамыр айында Потчефструм республиканың «бас қаласы» атанды және астана Преторияға көшірілді. 1880 жылғы 16 желтоқсанда Бурлар британдықтардың бекінісін қоршаумен Бірінші Бур соғысы басталды. Қоршау 1881 жылғы 23 наурызда бейбіт аяқталды. Екінші Бур соғысы кезінде британдықтар Потчефструмда африканер азаматтары үшін, негізінен әйелдер мен балалар тұтқындалған концлагерь құрды. Бұл британдық әскерлердің Бур республикаларындағы шаруаларды жою науқанының бөлігі болды. 1909 жылы қалалық әкімшіліктің ашылуында отарлық хатшы Ян Смұтсқа Потчефструмның Одақтың астанасы болу мүмкіндігі туралы сұрақ қойылды. Ол қаланың мұндай мүмкіндігі жоқ екенін, бірақ Оңтүстік Африканың ең ірі білім беру орталығы болуға ұмтылуы керектігін айтты. Осының нәтижесінде Потчефструм көптеген жоғары білім беру мекемелері бар «білім қаласы» атанды. 1997 жылдан бері жыл сайын қыркүйек айының соңында, негізінен африкаанс тілінде өтетін Аардклоп өнер фестивалі өткізіліп келеді.

Халық саны

Почфструм муниципалитеті бірнеше көршілес елді мекендерді қамтиды және 2007 жылғы халық санағында 128 357 адамды құрады. Олардың 69,6 пайызы ақ түсті, 27,0 пайызы қара түсті, 3 пайызы аралас нәсілді, ал 0,4 пайызы азиялықтарды құрады. Дегенмен, қаланың өзі және айналасындағы шағын елді мекендерде 43 448 адам тұрады, олардың 69,9 пайызы ақ түсті, 25,4 пайызы қара түсті, 2,8 пайызы аралас нәсілді және 1,3 пайызы азиялықтарды құрайды. Кен МакАртур 1912 жылы Стокгольм Олимпиадасында марафонда алтын медаль жеңіп алды. МакАртур өз туған жері Солтүстік Антримде тар жолмен жүретін пойызбен жарысқандығымен белгілі болды.

Спорттық нысандар

Потчефструм, Солтүстік-Батыс провинциясының «Спорт үйі» деп танылатын қала, 17 маңызды спорт түрінің провинциялық бас штабы болып табылады. Қалалық әкімдік спорттық нысандарды салуға, күтіп ұстауға және жаңартуға, әсіресе жастардың спорттық және демалыс қажеттіліктерін қанағаттандыруға ерекше мән береді. Муи өзені және басқа да жолдар тұрғындар мен туристерге ұсынылатын мүмкіндіктерге әсемдік пен әртүрлілік қосады. Потчефструм екі рет әлем чемпионатын жеңген командаларды (крикет және футболдан) қабылдаған, сондай-ақ халықаралық спортшылар мен командалар үшін үйдей сезінуге мүмкіндік береді. Биік орналасқандықтан, қала жаттығу үшін биіктік пен сапа арасындағы тиімді тепе-теңдікті ұсынады. Қалада ірі зауыттар жоқ және ауаның сапасы жақсы. Спортшылар мен кәсіби командалар Солтүстік-Батыс университетінің Жоғары өнімділік спорты институтында жаттығады. Крикет өте танымал, ал Сэнвес паркі – «Хайвельд Арыстандарының» үй стадионы. 2003 жылғы Крикет әлем чемпионатында Потчефструм Австралия – Нидерланды, Австралия – Намибия және Оңтүстік Африка – Кения матчтарын қабылдады. 2009 жылы қала Крикет әлем чемпионатының іріктеу турнирін де өткізді. Оңтүстік Африканың ұлттық крикет құрамасы маусымдық емес жаттығулар үшін Потчефструмды жиі таңдайды және Австралия құрамасының маусымдық емес крикет лагерьлерін өткізеді. 2003 жылғы Крикет әлем чемпионатында Австралияның крикет командасы Потчефструмды өздерінің негізгі базасы ретінде таңдап, турнирде жеңіске жетті. Регби, әрине, Потчефструмның ең танымал спорты болып табылады. Олен паркі – негізгі регби стадионы, ол негізінен «Леопардс» командасының Vodacom кубогы және Карри кубогының бірінші дивизионындағы матчтары үшін пайдаланылады. Стадион футбол матчтарына да қолданылады және Оңтүстік Африканың 23 жасқа дейінгі құрамасын қабылдаған. «Жомо Космос» футбол клубы, Премьер лигадан төмендеп, Ұлттық бірінші дивизионға түскен команда да кейбір матчтарды осы стадионда өткізеді. Проферт Олен паркі 1922-1934 жылдар аралығында Батыс Трансвааль регби одағының президенті болған Карл Людвиг Теодор Оленнің құрметіне аталған. Profert – жергілікті тыңайтқыш компаниясы, стадион алаңын күтіп ұстауды қамтамасыз етеді. Абса Пук Овалы Солтүстік-Батыс университетінің кампусында орналасқан. Университеттің спорт алаңдары Фанье-ду-Тойт спорт кешені деп аталады. Негізгі регби алаңында «Леопардс» командасының бірнеше ойыны және Потчефструм кампусының «Варсити Кубогы» матчтары өткізілді. PUC McArthur стадионы, жеңіл атлетика стадионы, 2014 жылы төртінші рет қайта жаңартылды. 1892 жылы салынған бұл стадион 1912 жылғы Олимпиаданың марафонда алтын медаль жеңіп алған Кен МакАртурдың құрметіне аталған. Жергілікті белгілі спортшылар қатарында 2008 жылғы Пекин жазғы Олимпиадасында ұзындыққа секіруден күміс медаль жеңіп алған Годфри Хотсо Мокоена, Хезкиэль Сепенг, Джорри Мюллер, Джастин Роббесон және Райан Дидерикс бар. 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Испанияның ұлттық футбол құрамасының келгені Потчефструм мен NWU үшін спорт саласында жаңа деңгей болды. ФИФА әлем чемпионатының тұңғыш жеңімпазы атанған Испания өздерінің негізгі лагері ретінде Потчефструмды таңдады. Команда үшін Солтүстік-Батыс университетінде жаңа спорт кешені салынды, ал жергілікті әуежай үлкен жолаушылар ұшақтарын қабылдау үшін кеңейтілді.

Тізімге енгізілген ескерткіштер

1999 жылғы Мұра ресурстары заңына сәйкес ескерткіштер I (ұлттық), II (облыстық) және III (жергілікті) санаттарына бөлінеді. Көптеген ұлттық ескерткіштердің санаты II-ге төмендетілді.

Экономика

Потчефструм – Солтүстік-Батыс провинциясының өнеркәсіптік, қызмет көрсету және ауыл шаруашылығы дамыған өңірі. Өнеркәсіптеріне болат, азық-түлік және химиялық өңдеу кіреді. Тауық өсіру саласы маңызды, ал қала маңындағы компаниялардың ішінде «Чабби Чик», «Серфонтейн Құс шаруашылығы», «Хагнер құс шаруашылығы», «Король тауығы» және «Хайвельд жұмыртқа кооперативі» бар.

Әскери

Қала Оңтүстік Африка Ұлттық қорғаныс күштері үшін маңызды орынға ие, өйткені провинциялық басқару штабы осы қалада орналасқан. Почшефструмда әскери шерулер мен көрмелер үнемі өткізіліп тұрады. Қалада Оңтүстік Африка Әуе күштері пайдаланған, апартеид тоқтағаннан кейін бюджет қысқартулар салдарынан жабылған әуежай болды.