Аполлон-17 саяхатшысы Рональд Элвин Эванс

Кіріспе

Американдық астронавт және Айды зерттеуші (1933–1990)

Рональд Эллвин Эванс-младший (10 қараша 1933 – 7 сәуір 1990) – американдық электр инженері, авиациялық инженер, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері және авиаторы, NASA астронавты. «Аполлон-17» ғарыш кемесінің командалық модулінің пилоты ретінде ол Айға ұшқан 24 астронавттың бірі және Айға қонбастан ұшқан 12 адамның бірі болды. Астронавт болудан бұрын Эванс Канзас университетін электр инженерлігі саласындағы ғылым бакалавры дәрежесімен бітіріп, 1956 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қабылданды. Әскери-теңіз авиаторының қанатын алғаннан кейін ол истребитель ұшқышы болып қызмет етті және Вьетнам соғысы кезінде жауынгерлік тапсырмаларды орындады. 1964 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің аспирантурасынан авиациялық инженерлік ғылым магистрі дәрежесін алды. Капитан шеніне жеткен соң, ол 1976 жылы Әскери-теңіз күштерінен зейнеткерлікке шықты. Эванс 1966 жылы NASA-ның 5-тобының құрамында астронавт ретінде таңдалды және 1972 жылдың желтоқсанында «Аполлон-17» ғарыш кемесімен командалық модульдің пилоты ретінде жалғыз ғарыш сапарын жасады. Бұл миссияны командир Джин Сернан және Ай модулінің пилоты Харрисон Шмитт бірге орындады, бұл Айға жасалған соңғы экипаждық миссия болды. Ұшу барысында Эванс пен бес егеуқұйыр Айдың айналасында рекордтық 75 рет айналып өтті, ал оның екі серігі Ай бетіне түсіп, оны зерттеді. Ол Ай орбитасында жеке айналған соңғы адам және 147 сағат 43 минутпен Ай орбитасында ең көп уақыт өткізген рекордты иеленеді. «Аполлон-17» Жерге қайтып келген кезде Эванс қызметтік модульден кинокассеталарды алу үшін кеңістікте жұмыс істеді (EVA). Бұл үшінші «алыс ғарыш» EVA болды және ол кез келген планеталық денеден ең алыс қашықтықта жасалған ғарышқа шығу болып табылады. Бұл Аполлон бағдарламасының J миссиялары кезінде жасалған үш ғарыштық EVA-ның бірі болып қала береді. Бұл Аполлон бағдарламасының соңғы кеңістіктегі жұмысы болды. 1975 жылы Эванс «Аполлон-Союз» сынақ жобасының резервтік командалық модульдің пилоты қызметін атқарды. 1977 жылдың наурыз айында NASA-дан зейнеткерлікке шыққанға дейін ол «Space Shuttle» әзірлеуде жұмыс істеді және кейіннен көмір өнеркәсібінде басшылық қызметтер атқарды.

Ерте өмір және білім

Рональд Эллвин Эванс 1933 жылғы 10 қарашада Канзас штатының Сент-Франциск қаласында Кларенс Эллвин (Джим) Эванс пен оның әйелі Маридің ұлы болып дүниеге келді. Оның екі кіші інісі болды: Ларри Джо Эванс және Джей Эванс. Ол Американың ізшілер қатарында (Boy Scouts of America) белсенді болды, онда екінші ең жоғары дәреже – «Өмірлік ізші» (Life Scout) атағын алды. Ол Сент-Франциск бастауыш мектебінде оқыды. Оның әкесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен. Эванс орта білімін Сент-Франциск орта мектебінде бастады, бірақ отбасы бауыры Ларриге медициналық көмек көрсету үшін Топека қаласына (Канзас штаты) көшіп келгенге дейін тек екі ай ғана оқыды. Ларри 1951 жылы қайтыс болды, ал оның ата-анасы ажырасты. Эванс Топекадағы Хайленд Парк орта мектебінде оқыды, онда студенттік кеңесте мүше болып, ғылым клубының президенті болды. Ол мектептің американдық футбол командасының құрамында болды және конференция бойынша үздік қорғаушы (All Conference guard) атанды. Оның тағы бір інісі, Дейл, Канзас штаты университетіне футболдан шәкіртақы алып, университеттер арасындағы футболда ойнады, кейін Денвер Бронкос командасы үшін кәсіби футболшы болды. Кейін Дейл АҚШ Теңіз корпусымен Вьетнамда екі рет қызмет етті. Эванс Канзас университетінде электротехника мамандығын оқуға шешім қабылдады. Оның өтініші қабылданды және 1951 жылдың қыркүйегінен бастап оқуға мүмкіндік берілді. Оның отбасында қаржылық жағдайы қиын болғандықтан, университетте оқу үшін Әскери-теңіз резервтік офицерлерді даярлау корпусынан (NROTC) стипендия алды. Жатақхана апталығында ол Sigma Nu студенттік қауымдастығына қосылды. Ол Chesterfield темекісін сату арқылы қосымша ақша тапты және Sigma Nu қауымдастығының үйіне темекі сату автоматын орнатты. NROTC оқуында әр апта сайын бір сағаттық парадтар және жазғы демалыс кезінде соғыс кемелерінде мичмандық сапарлар болды. Алғашқысы – «Висконсин» соғыс кемесінде. Екінші курста Техас штатындағы Корпус-Кристи әскери-әуе базасында әскери-теңіз авиациясымен танысты. Бұл тәжірибе Эвансты әскери-теңіз авиаторы болуға шабылдады. Үшінші курс сапары «Гвин» мина тасушы эсминецімен Еуропаға жасалды. Оқудың үшінші жылында ол Sigma Tau, Tau Beta Pi және Sigma Xi инженерлік құрмет қоғамдарына сайланды. Соңғы жазғы демалысында ол жалпы инженерлік тәжірибе алу үшін шыны зауытында жұмыс істеді. 1956 жылдың маусым айында ол электр техникасы мамандығы бойынша ғылым бакалавры дәрежесін алды.

Ronald Ellwin Evans was born on November 10, 1933, in St. Francis, Kansas, the son of Clarence Ellwin (Jim) Evans and his wife Marie He had two younger siblings, Larry Joe Evans and Jay Evans. He was active in the Boy Scouts of America where he achieved its second highest rank, Life Scout. He attended St Francis Elementary School. His father served in the United States Navy during World War II. Evans started his secondary education at St Francis High School, but only attended for two months before the family moved to Topeka, Kansas to seek medical treatment for his brother Larry, who was diagnosed with liver cancer. Larry died in 1951, and his parents separated. Evans attended Highland Park High School in Topeka, where he served on the Student Council, and was the president of the Science Club. He was a member of the school American football team, and was an All Conference guard. His other brother, Dale, secured a football scholarship to Kansas State University where he played college football, and later played professionally for the Denver Broncos. Later Dale served two tours of duty in Vietnam with the United States Marine Corps. Evans decided to study electrical engineering at the University of Kansas. His application was accepted, and he was offered a place starting in September 1951. His family had little money, so in order to pay for his college education he secured a scholarship from the Naval Reserve Officers Training Corps (NROTC). During the fraternities rush week he joined the Sigma Nu fraternity. He earned extra money selling Chesterfield cigarettes, and had a cigarette vending machine installed in the Sigma Nu fraternity house. NROTC training involved a parade for one hour each week, and during the summer break there were midshipman cruises on warships. The first was on the battleship Wisconsin. In his sophomore year there was an introduction to naval aviation at Naval Air Station Corpus Christi in Texas. This experience inspired Evans to become a naval aviator. The third year cruise was to Europe on the Gwin, a destroyer minelayer. In his junior year he was elected to the Sigma Tau, Tau Beta Pi and Sigma Xi engineering honor societies. During his final summer break he worked in a glass factory to gain general engineering experience. He graduated with his Bachelor of Science degree in electrical engineering in June 1956.

Әскери-теңіз флоты

1955 жылғы 12 желтоқсандағы хатта Әскери-теңіз күштері Эванске флагмандық шен беруді ұсынды және оны студент-ұшқыш ретінде тағайындады. 1956 жылғы ақпанда ол Пэнсакола әскери-әуе базасына «Бичкрафт Т-34 Ментор» ұшағында негізгі ұшу дайындығына келді. Содан кейін ол күштірек «Түнгі Америка» T-28 Trojan ұшағына көшті. Ұшу дайындығы кейін Алабама штатындағы Барин әскери-теңіз полигонына көшірілді, онда студент-ұшқыштар Т-6 Texan (SNJ) ұшағының ұшу жолағында салынған контурды пайдалана отырып, әуе кемесіне қонуды жаттықтырды. Ол «Сайпан» әуе кемесіне алты рет қонды. Эванс Рождество демалысына Топекаға оралды. Ол жерде Форбс әскери-әуе базасында хатшы болып жұмыс істейтін Джанет Мерл (Джан) Поломмен танысып, оған ғашық болды. 1957 жылғы 4 қаңтарда ол Мемфис әскери-әуе базасына келді, онда аспаптық ұшуды үйренді, соңынан бақылаумен ұшуды сынақтан өткізді. Одан кейін ол Lockheed T-33 Shooting Star реактивтік ұшағын ұшыруды үйренді. 12 сәуірде Полом, оның анасы және Эванстың анасы қатысқан салтанатта Әскери-теңіз техникалық оқу командасының бастығы контр-адмирал Франк П. Акерс Эванстың тобына оларды әскери-теңіз авиаторы деп тағайындайтын сертификаттар тапсырды. Полом оның ұшқыш қанаттарын формасына тікті. Эванс 14 шілде 1957 жылы келген кезде «Hornet» әуе кемесінде болса да, Калифорниядағы Мирамар әскери-әуе базасында орналасқан 142-ші ұшқыштар эскадрильясының (VF 142) ұшқышы болды. Эскадрилья жаңа Vought F8U Crusader истребителін алуға тиіс еді, бірақ олар әлі келмеген, ал соның арасында олар ескі Солтүстік Америка FJ-3 Fury ұшағын ұшырды. Ол кіші лейтенант шеніне көтерілді және 1957 жылғы 22 желтоқсанда Топекадағы Вестминстер пресвитериан шіркеуінде Поломмен үйленді. Олардың екі баласы болды: қызы Джейми Дейл және ұлы Джон. 1959 жылғы қаңтарда VF 142 жаңа әуе кемесі «Рейнджерге» отырды және Батыс Тынық мұхитындағы круизге шықты, ол 1959 жылғы 27 шілдеге дейін созылды. Кейін VF 142 эскадрильясының көп бөлігі басқа жерге жіберілді, ал Эванс қалған бес ұшқыштың бірі болды. Олар жаңа үлгідегі F8U Crusader ұшақтарын алды және оларды ұшыруды үйренуге жаңа ұшқыштар келді. Содан кейін эскадрилья 14 мамырда Батыс Тынық мұхитына сапарға шыққан «Орискани» әуе кемесіне тағайындалды және 15 желтоқсанда Сан-Диегоға оралды. Сапар барысында Эванс лейтенант шеніне көтерілу үшін жазысқан курстарды аяқтады және маусым айында сол шенге көтерілді. Бір-бірінен кейін орындалған рейстерді аяқтағаннан кейін, ол F8U Crusader ұшағының 124-ші ұшқыштар эскадрильясының (VF 124) ұшу нұсқаушысы болды, бірақ маусым айында Мирамарға көшкенге дейін Grumman F9F Cougar ұшағын ұшыруға тура келді, бірақ ол F8U Crusader ұшағын аптасына бір рет ұша алатын болды. 1962 жылы Эванс Калифорния штатының Монтерей қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясына оқуға түсті. Сол кездегі студенттердің арасында Роберт Х. Шумакер, Джин Сернан, Ричард Ф. Гордон, Пол Джей Вейц және Джек Лусма болды. 1963 жылғы 5 маусымда Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) жаңа ғарышкерлер тобын шақыратынын мәлімдеді. Әскери мақсаттағы өтініштер 15 шілдеге дейін берілуі тиіс еді. Олар қызметтер арқылы алдын ала тексеріліп, Әскери-теңіз күштері білікті деп санағандарға хабарласып, өтініш беруге шақырылды. Эванс Топекада демалыста болғандықтан, бұл хабарламаны телеграмма түрінде алды. Ол қажетті құжаттарды 6 шілдеде тапсырды. Сернан, Эванс, Гордон және Шумакер NASA-ның Техас штатындағы Сан-Антонио қаласындағы Брукс әскери-әуе базасында бір апта бойы медициналық және физиологиялық сынақтардан өтуге шақырған 34 финалисттің қатарында болды. Осы кезде алтауы шығарылды; қалған 28, оның ішінде Эванс, Хьюстонға сұхбат пен сынақтарға шақырылды. 14 қазанда Сернан мен Эванс екеуін де NASA-ның қашықтықтан қоңырау шалулары үшін сабақтан шақырды. Сернан үшін бұл - NASA-ның ғарыш ұшу операциялары директоры Дик Слейтонның оны таңдағанын хабарлаған қоңырауы; Эванс үшін - Әл Шепардтың оны таңдамағанын хабарлаған қоңырауы. Эванс оқуын жалғастырды. Әскери-теңіз күштері жазғы демалыста жалақысын ала отырып, бос жұмыс істейтін офицерлерге наразылық білдірді, сондықтан студенттер жазғы сабақтарға қатысуға мәжбүр болды. Эванс Монтерей президиумындағы қорғаныс тілдер институтында орыс тілінде курсқа түсуді таңдады. 1964 жылы авиация инженері мамандығы бойынша ғылым магистрі дәрежесін алды. Теңіз кадрлары бюросы (BUPERS) Эванспен тағы да байланысып, ерікті қызмет көрсетуге дайын екенін сұрады. 12 қарашада оның әйелі Янға Сан-Диегоға жіберілген хаттар жинағы келді, онда BUPERS Эвансты NASA-ға ұсынғанын түсіндіретін хат болды. Ол Слейтонмен хабарласып, Эванстың Батыс Тынық мұхитындағы рейсте екенін және желтоқсанның 1-і күнінен бұрын құжаттарды қайтара алмауы мүмкін екенін түсіндірді. Слейтон оған бұл ескерілетінін айтты. Эванс құжаттарды 7 желтоқсанда поштаға жіберді. Бірнеше аптадан кейін Эвансқа оны тағы да қысқа тізімге іліктіргенін және Брукс әскери-әуе базасына тағы бір сынақтан өтуге шақырғанын хабарлаған хат келді. «Тикондерога» 28 қаңтарға қарай Дикси станциясына оралды, ал Эванс Вьетконг көтерілісшілеріне қарсы шабуылдық миссияларды орындады. Сол күні оның ұшағында электрлік ақаулық болды және оң қанатының астында қонуға мүмкіндік бермейтін бомба қалды. «Тикондерогаға» қону өте қауіпті болғандықтан, оған Камрань әскери-әуе базасына баруға бұйрық берілді. Эванс ылғалды Марстон төсегімен сырғып, ұшу жолағынан 6 метрдей шығып кетті. Бомба жарылмады. Эванс база командирінің кеңсесіне апарылды, онда АҚШ Әскери-әуе күштерінің сержанты оған Техасқа ғарышкерлерді іріктеуге баруға бұйрық берді. Эванс тағы да медициналық және психологиялық сынақтардан өтті және Райс қонақүйінде сұхбаттасуға таңдалған 35 финалисттің бірі болды. Оның міндетті тапсырмасы тек сынақтарды қамтыды, бірақ BUPERS оны 5 наурызға дейін ұзартты, содан кейін эскадрилья командирінің ауыстыру офицерін сұрауын қабылдамады. Шындығында, Эванс көп қимылдарды жібермеді, өйткені «Тикондерога» 17 ақпанда Филиппиндегі Субик шығанағынан Жапонияның Сасебо қаласына кетті, бірақ 6 наурызда Дикси станциясына оралды. Он бір күннен кейін Эванс Вьетконг бөлімдеріне шабуыл жасады, нәтижесінде Әскери-теңіз күштерінен мақтау медалін алды. 26 наурызда ол ғарышкерлерді оқытуға таңдалғанын естіді. Ол 1966 жылғы сәуір айында NASA таңдаған он тоғыз ғарышкердің бірі болды. Эванс жеделдеу миссияларды ұшырып жеті айлық қызметтен өтті. Әскери-теңіз қызметінде Эванс 2084 сағат ұшу уақытын тіркеді, оның ішінде 4600 сағаты реактивтік ұшақтарда. Ол 112 жауынгерлік миссияда қатысты. 1 сәуірде «Тикондероганың» ұшу палубасында болған салтанатта оған екінші, үшінші, төртінші және бесінші Әуе медальдерінің орнына алтын 5/16 дюймдік жұлдыздар табыс етілді. Ол 21 сәуірде соңғы миссиясын, жауынгерлік апаттық миссиясын орындады.

In a letter dated December 12, 1955, the Navy offered Evans a commission as an ensign and designated him a student aviator. He reported to Naval Air Station Pensacola in February 1956 for basic flight training in the Beechcraft T 34 Mentor, and made his first solo flight on May 21. He then progressed to the more powerful North American T 28 Trojan. His flight training then moved to Naval Outlying Landing Field Barin in Alabama, where student aviators practised landing on an aircraft carrier using an outline painted on the runway in the old North American T 6 Texan (known as the SNJ). Six actual landings were then made on the aircraft carrier Saipan. Evans returned to Topeka for Christmas leave. There he met Janet Merle (Jan) Pollom, who worked as a secretary at Forbes Air Force Base, and fell in love with her. On January 4, 1957, he reported to Naval Air Station Memphis, where he was taught instrument flying, culminating in a ground controlled approach test. He then learned how to fly a jet aircraft, the Lockheed T 33 Shooting Star. In a ceremony on April 12 attended by Pollom, her mother, and Evans' mother, the chief of the Naval Air Technical Training Command, Rear Admiral Frank P. Akers handed out certificates to Evans' class designating them as naval aviator. Pollom pinned his aviator wings on his uniform. Evans became a fighter pilot with Fighter Squadron 142 (VF 142), which was based at Naval Air Station Miramar in California, although it was still aboard the aircraft carrier Hornet when he arrived on July 14, 1957, and did not reach Miramar until July 25. The squadron was due to receive the new Vought F8U Crusader fighter, but these had not yet arrived, and in the meantime they flew the old North American FJ 3 Fury. He was promoted to the rank of lieutenant (junior grade), and married Pollom at the Westminster Presbyterian Church of Topeka on December 22, 1957. They had two children: a daughter, Jaime Dayle, and a son, Jon. In January 1959, VF 142 boarded the brand new aircraft carrier Ranger, and set off on a cruise of the Western Pacific, which lasted until July 27, 1959. Afterwards, most of VF 142 was posted elsewhere, and Evans was one of the five pilots that remained. They took delivery of new model F8U Crusaders, and were joined by new pilots who had to be trained to fly them. The squadron was then assigned to the aircraft carrier Oriskany, which departed for a tour of the Western Pacific on May 14, and returned to San Diego on December 15. During the voyage, Evans completed correspondence coursework for promotion to lieutenant, and was promoted to that rank in June. With the completion of back to back deployments, he became a flight instructor for the F8U Crusader with Fighter Squadron 124 (VF 124), but until it moved to Miramar in June, he had to fly the Grumman F9F Cougar, although he was able to fly the F8U Crusader once a week or so to stay familiar with it. In 1962, Evans entered the U. S. Naval Postgraduate School in Monterey, California. Fellow students there at the time included Robert H. Shumaker, Gene Cernan, Richard F. Gordon Jr., Paul J. Weitz and Jack Lousma. On June 5, 1963, the National Aeronautics and Space Administration (NASA) announced that it would be recruiting a new group of astronauts. Military applications were due by July 15. They were pre screened by the services, and those that the Navy regarded as qualified were contacted and invited to apply. Evans was on leave in Topeka, and received this notification in the form of a telegram. He submitted the required paperwork on July 6. Cernan, Evans, Gordon and Shumaker were among the 34 finalists that NASA invited to undergo a week of medical and physiological tests at Brooks Air Force Base in San Antonio, Texas. Six were eliminated at this point; the remaining 28, including Evans, were invited to come to Houston, Texas for interviews and testing. On October 14, Cernan and Evans were both called out of class to take long distance calls from NASA. For Cernan, it was a call from Deke Slayton, NASA's Director of Space Flight Operations, informing that he had been chosen; for Evans, it was one from Al Shepard, informing him that he had not. Evans returned to his studies. The Navy frowned on officers loafing while still drawing pay during the summer break, so the students had to take summer classes. Evans chose to take a course in Russian at the Defense Language Institute at the Presidio of Monterey. He graduated with a Master of Science degree in aeronautical engineering in 1964. Once again, the Bureau of Naval Personnel (BUPERS) contacted Evans and asked if he wanted to volunteer, which he did. On November 12, a package of forms was received by his wife Jan in San Diego, with a cover letter that explained that BUPERS had recommended Evans to NASA. She contacted Slayton, and explained that Evans was on a deployment in the Western Pacific, and was unlikely to be able to return the forms before the December 1 deadline. Slayton reassured her that this would be taken into consideration. Evans managed to mail the forms on December 7. A few weeks later a letter arrived informing Evans that once again he had made the short list, and was invited to come to Brooks Air Force Base for another round of tests. Ticonderoga was back on Dixie station by January 28, and Evans was flying attack missions against Viet Cong insurgents. On that day, his aircraft suffered an electrical failure and he was left with a bomb under his right wing that he was unable to jettison. This made it too dangerous to attempt a landing on the Ticonderoga, so he was ordered to proceed to Cam Ranh Air Force Base, Evans skidded on the wet Marston Mat runway and went 20 feet (6 m) off its end. The bomb did not explode. Evans was taken to the office of the base commander, where a United States Air Force sergeant handed him orders to proceed to Texas for astronaut selection. Once again, Evans endured the battery of medical and psychological tests, and was chosen as one of the 35 finalists to be interviewed at the Rice Hotel. His temporary duty assignment only covered the tests, but BUPERS extended it to March 5, and then turned down his squadron commander's request for a replacement officer. As it happened, Evans did not miss much action, as the Ticonderoga departed Subic Bay in the Philippines for Sasebo, Japan, on February 17, but it was back on Dixie Station by March 6. Eleven days later, Evans participated in an attack on Viet Cong units that earned him a Navy Commendation Medal. On March 26, he received word that he had been selected for astronaut training. He was one of the nineteen astronauts selected by NASA in April 1966. Evans completed a seven month tour of duty flying combat missions. In his Navy service, Evans had logged 2,084 hours of flight time, including 4,600 hours in jet aircraft. He had flown 112 combat missions. In a ceremony on the Ticonderogas flight deck on April 1, he was awarded gold 5/16 inch stars in lieu of his second, third, fourth and fifth Air Medals. He flew his last mission, a combat air patrol, on April 21.

Қосымша құрам

Тикондерога 1966 жылғы 21 сәуірде Дикси станциясынан шығып, 16 мамырда Сан-Диегоға оралды. Эванс оған дейін Филиппинге почта ұшағымен, содан кейін Сан-Диегоға әскери әуе көлігімен ұшып, 28 сәуірде жетті. Одан кейін 1 мамырда Хьюстонға ұшып кетті. Оның қызы Хайме мамыр айының соңында оқуын бітіргенше, отбасы Сан-Диегода қалды. Сол уақытта Эванс пен Ян Техастың Эль-Лаго қаласында төрт бөлмелі үй сатып алды. Ол жаңадан салынған, жиһазы жоқ, электр қуаты мен телефоны әлі қосылмаған еді. Отбасы 6 маусымда Хьюстонға жолға шықты, сапарды өздерінің Rambler фургонымен төрт күнде жасады. Жиһаздары әлі келмегендіктен, бастапқыда Эллингтон әуе базасындағы пәтерлерде тұрды. Ақыры 6 шілдеде отбасы көшіп кіре алды. Эванстың Әскери-теңіз мақтау медалі NASA-ға жіберілді, ал медальді ол Роберт Гилрут, NASA-ның Адамды ғарышқа ұшыру орталығының директоры, алтыншы және сегізінші Әуе медалінің орнына күміс 5/16 дюймдік жұлдызбен және алтын 5/16 дюймдік жұлдызбен бірге табыс етті. Бұрынғы ғарышкерлер тобында ең тәжірибелісі командалық модульдің (CMP) пилоты, ал жасы кішілері ай модулінің (LMP) пилоты болатын, бірақ Он тоғыз командалық/қызметтік модульге (CSM) және Ай модуліне (LM) мамандарға бөлінді. Слейтон Он тоғыздың әрқайсысынан қай мамандық ұнайтынын сұрады, бірақ соңғы шешімді өзі қабылдады. Бұл ертедегі мамандықтардың бөлінуі олардың кейінгі мансабына зор әсер етті. Эванс CSM маманы болды. Ол "Аполлон-1" жобасының алғашқы экипаждық "Аполлон" миссиясының резервтік экипажының мүшесі ретінде, Эд Гивенс пен Джек Суигертпен бірге таңдалды, олардың екеуі де оның ғарышкерлер тобының мүшелері еді. Бұл міндетті атқаруға тағайындалған ғарышкерлер оны мансап баспақышының ең төменгі сатысы деп есептеді. Әдетте, олар миссияның ережелерін, ұшу жоспарын және тізімдерді жинап, жаңартып отырады, сондай-ақ симуляторларда жұмыс істейді, әсіресе төтенше жағдайларға арналған процедураларды әзірлейді. Олар сондай-ақ ұшыру кезінде ғарыш кемелерін сынақтан өткізу кезінде және барлық қосқыштардың дұрыс орналасқандығына көз жеткізе отырып, пилот кабинасын дайындады. Осы рөлде Эванс 1967 жылғы 26 қаңтарда бірнеше сағат "Аполлон" ғарыш кемесінің ішінде жұмыс істеді. Содан кейін резервтік экипаж Хьюстонға ұшып кетті. Эллингтон әуе базасына қонғанда, негізгі экипаж ғарыш кемесінде болған өрттен қаза тапқанын естіді. "Аполлон" миссиясын жоспарлау қайта басталғанда Эванс, Гивенс және Свигерт "Аполлон-7" ғарыш кемесінің резервтік экипажына тағайындалды, ол енді алғашқы экипаждық ұшу болады. 1967 жылғы 6 маусымда Гивенс автокөлік апатында қаза тауып, оның орнына резервтік экипажға Билл Погг қосылды. Эванс кейіннен "Аполлон-11" ғарыш кемесінің, алғашқы Айға қонған ғарыш кемесінің резервтік экипажының мүшесі болды, сондай-ақ "Аполлон-7", "Аполлон-11" және "Аполлон-14" ғарыш кемелерінің байланыс операторы (CAPCOM) болды.

The Ticonderoga left Dixie station on April 21, 1966, and returned to San Diego on May 16. Evans preceded it, after taking a mail plane to the Philippines, and then a Military Air Transport Service flight to San Diego, which he reached on April 28. He then took a flight to Houston on May 1. The family remained in San Diego until his daughter Jaime finished her school year in late May. In the meantime Evans and Jan bought a four bedroom house in El Lago, Texas. It was newly built, with no furniture, and the electricity and telephone still to be connected. The family set out for Houston on June 6, taking four days to make the journey in their Rambler station wagon. As their furniture had not yet arrived, they initially stayed in quarters at Ellington Air Force Base. The family was finally able to move in on July 6. Evans' Navy Commendation Medal citation was forwarded to NASA, and the medal was presented to him, along with a silver 5/16 inch star in lieu of his sixth Air Medal and gold 5/16 inch stars in lieu of his seventh and eighth, by Robert Gilruth, the director of NASA's Manned Spacecraft Center. In earlier astronaut groups, the senior astronaut had assumed the role of command module pilot (CMP) while the more junior was the lunar module pilot (LMP), but the Nineteen were divided into Command/Service Module (CSM) and Lunar Module (LM) specialists. Slayton asked each of the Nineteen which speciality he preferred, but made the final decision himself. This early division of assignments would have a profound effect on their subsequent careers. Evans became a CSM specialist. He was chosen as a member of the support crew for Apollo 1, the first crewed Project Apollo mission, along with Ed Givens and Jack Swigert, two fellow members of his astronaut group. The astronauts assigned to this duty regarded it as the lowest rung on the ladder. Usually low in seniority, they assembled the mission's rules, flight plan, and checklists, and kept them updated, and worked in the simulators developing procedures, especially those for emergency situations. They also stood by during spacecraft tests on the launch pad, and set up the cockpit, ensuring that all the switches were in the right positions. In this role, Evans worked inside the Apollo spacecraft for a couple of hours on January 26, 1967. The support crew then flew back to Houston. On landing at Ellington Air Force Base they were informed that the prime crew had died in a fire inside the spacecraft. When planning for Apollo missions resumed, Evans, Givens and Swigert were assigned to the support crew of Apollo 7, which would now be the first crewed flight. Givens was killed in a motor vehicle accident on June 6, 1967, and was replaced on the support crew by Bill Pogue. Evans was subsequently a member of the support crew for Apollo 11, the first Moon landing, and he was a capsule communicator (CAPCOM) for Apollo 7, Apollo 11 and Apollo 14.

Қосалқы топ

Слейтон әзірлеген ротация схемасы бойынша Аполлон-13 үшін резервтік командирдің (CDR) рөлі Джон Янгқа, Аполлон-10 командиріне, ал Аполлон-14 үшін Аполлон-11 командирі Майкл Коллинзға тиеді. Олар кейін Аполлон-16 және Аполлон-17 миссияларының негізгі командирлері болар еді. Алайда, Сернан Янгпен LMP рөлін қайтаруға қарсы болды, өзінің жеке миссиясын күтіп. Коллинз Айға миссияны басқару мүмкіндігінен бас тартқанда бұл мүмкіндік туды. Сондықтан Сернан Аполлон-14 резервтік командирі ретінде таңдалды. Бұл Эванс үшін де жақсы жағдай болды, себебі Слейтон Сернанмен Аполлон-14 резервтік экипажының қалған бөлігін таңдау туралы кеңесті, және олар Эвансты командирдің орынбасары (CMP) және Джо Энглді Айға түсу модулінің пилоты (LMP) ретінде таңдады. Аполлон-14 экипажының негізгі құрамына Алан Шепард (командир ретінде Астронавттар кеңсесінің бастығы), Эдгар Митчелл (LMP) және Стю Руза (CMP) кірді. Эванстың Аполлон-14 резервтік экипажының мүшесі ретінде таңдалуы туралы NASA 1969 жылғы 6 тамызда ресми түрде жариялады. Ол әлі де теңіз күштерінің офицері болып жұмыс істеді, және 1969 жылғы 1 қазанда командир шеніне көтерілді. Аполлон-14 резервтік экипажының ротация схемасына сәйкес Аполлон-17 экипажының негізгі құрамына айналуы да күмәнді болды. Аполлон-13 және Аполлон-14 экипаждарында ғалымдардың болмауы бұқаралық ақпарат құралдарында сынға түсті, және ғалымдар қауымдастығы Айға ғалым жіберуді талап етті. 1970 жылғы 26 наурызда Слейтон Аполлон-15 экипажының құрамын жариялағанда, геолог-астронавт Харрисон Шмитт LMP резервтік мүшесі, Ванс Брэнд CMP резервтік мүшесі және Ричард Гордон CDR резервтік мүшесі ретінде тағайындалды. Ротация схемасы бойынша олар Аполлон-18 экипажының негізгі құрамы болуы керек еді. Алайда, 1970 жылғы қыркүйекте Аполлон-18 миссиясы тоқтатылды, және ғалымдар қауымдастығы NASA-ны геолог Шмитті, кәсіби геологиялық білімі жоқ ұшқыш емес, Аполлон-17 миссиясына жіберуге шақырып, қысым жасады. Бұл Слейтонды Аполлон-17 экипажының қалған екі орынын кім толтырады деген сұраққа қалдырды: Аполлон-15 резервтік экипажының қалған бөлігі немесе Аполлон-14 резервтік экипажы (Энглден басқа). Гордонның экипажының Аполлон-15 миссиясына резервтік мүше ретіндегі тәжірибесі Аполлон-17 миссиясы үшін маңыздырақ болды, себебі Аполлон-15 – үш күндік Ай модулімен және Ай көлігімен жабдықталған, ұқсас J класты миссия болды. Сондай-ақ, NASA-да Сернанды Аполлон-17 миссиясына жіберуді бірауыздан қолдаған жоқ; Аполлон-14 миссиясына Шепардпен бірге тағайындалған Астронавттар кеңсесінің басшысы Том Стаффорд, Джемини 9А және Аполлон-10 миссияларында Сернанмен бірге ұшқан Шепард сияқты, Сернанды қатты қолдады; бірақ Гордонды Аполлон ғарыш кемесі бағдарламасы кеңсесінің директоры Джеймс МакДивитт және Пит Конрад, Гордонның Аполлон-12 миссиясында командирі болған, қолдады. 1971 жылғы қаңтарда жаттығу барысында Сернан Индиан өзеніне Белл 47G тікұшағымен құлады; апат пилоттың қателігіне байланысты болды, себебі Сернан суға құлайтын алдында биіктігін дұрыс бағаламады. Слейтон Сернанның шешіміне қатысты алаңдаушылықты жоққа шығарды. Миссияға басшылық ету ұсынылғаннан кейін Сернан Энглдің экипажға қосылмауына қарсылық білдірді, бірақ Шмитт Сернансыз немесе Сернанмен Аполлон-17 миссиясына қатысатыны белгілі болғаннан кейін келісім берді. Командирдің орынбасарының (CMP) тағдыры командирдің тағдырымен байланысты болды. Аполлон-17 экипажының негізгі құрамы 1971 жылғы 13 тамызда ресми түрде жарияланды. Сол күні жарияланған Аполлон-17 резервтік экипажы Аполлон-15 экипажынан құралды: Дэвид Скотт командир, Альфред Уорден командирдің орынбасары және Джеймс Ирвин Айға түсу модулінің пилоты. Екеуі де Фарук Эль Базбен геологияны оқыды, көбінесе жұмыстан тыс уақытында. Олар жақын дос болды. Олар Ай және миссия туралы ұзақ сөйлесіп, көбінесе бірнеше сыра ішіп аяқтады. Олардың жаттығуы орбитадан жер бетін бақылау және суретке түсіру қабілеттерін дамытуға бағытталған. Олар NASA Northrop T 38 Talon реактивті ұшақтарында геологиялық нысандардың үстінен ұшып, өздерінің байқауларын таспаға түсіріп, суретке түсіретін. Бұл суреттерді геологтар сынға алатын. Фарук кейде Эванс немесе Рузамен T 38 немесе АҚШ Геологиялық зерттеулер ұйымының ұшақтарында ұшатын.

Under the rotation scheme developed by Slayton, the role of backup commander (CDR) for Apollo 13 would have been John Young, the CMP of Apollo 10, and that of Apollo 14 would have been the CMP of Apollo 11, Michael Collins. They would then become the prime crew CDRs of Apollo 16 and Apollo 17 respectively. However, Cernan baulked at reprising his role as LMP with Young, holding out for his own mission. This became available when Collins declined the opportunity to lead a mission to the Moon. Cernan was therefore selected as backup CDR of Apollo 14 in his stead. This was fortunate for Evans as well; Slayton consulted with Cernan about the selection of the rest of his Apollo 14 backup crew, and they chose Evans as CMP and Joe Engle as LMP. The prime crew for Apollo 14 would be Alan Shepard, the Chief of the Astronaut Office as CDR, Edgar Mitchell as LMP and Stu Roosa as CMP. Evans' selection as a member of the Apollo 14 backup crew was formally announced by NASA on August 6, 1969. He was still a serving naval officer, and on October 1, 1969, was promoted to commander. That the backup crew of Apollo 14 would in due course become the prime crew of Apollo 17 as per the rotation scheme was far from certain. The absence of science astronauts on the prime or backup crews of Apollo 13 and Apollo 14 caused adverse reaction in the media, and there was pressure from the scientific community to send a scientist to the Moon. When Slayton announced the crew for Apollo 15 on March 26, 1970, geologist astronaut Harrison Schmitt was named as backup LMP, with Vance Brand as backup CMP and Richard Gordon as backup CDR. Under the rotation scheme, they could expect to become the prime crew for Apollo 18. When Apollo 18 was cancelled in September 1970, the scientific community pressed NASA to assign Schmitt, a geologist, to Apollo 17 rather than a pilot with non professional geological training. This left Slayton with the question of who would fill the two other Apollo 17 slots: the rest of the Apollo 15 backup crew or the Apollo 14 backup crew (except for Engle). Gordon's crew's experience as backup to Apollo 15 was more relevant for the proposed Apollo 17 mission, as Apollo 15 was a similar J class mission using the Extended Lunar Module, capable of three day stays on the Moon, and carrying the Lunar Roving Vehicle. Nor was support for assigning Cernan to Apollo 17 unanimous within NASA; Tom Stafford, the acting chief of the Astronaut office with Shepard assigned to Apollo 14, strongly supported Cernan, with whom he had flown on Gemini 9A and Apollo 10, as did Shepard; but Gordon was supported by James McDivitt, the manager of the Apollo Spacecraft Program Office, and Pete Conrad, who had been Gordon's CDR on Apollo 12. Cernan crashed a Bell 47G helicopter into the Indian River near Cape Canaveral during a training exercise in January 1971; the accident was attributed to pilot error, as Cernan had misjudged his altitude before crashing into the water. Slayton dismissed concerns about Cernan's judgment. After being offered command of the mission, Cernan objected to Engle's omission from the crew, but acquiesced when it became clear that Schmitt would fly on Apollo 17 with or without Cernan. The fate of the CMP was tied to that of his CDR. The prime crew of Apollo 17 was publicly announced on August 13, 1971. The original backup crew for Apollo 17, announced at the same time, was the crew of Apollo 15: David Scott as CDR, Alfred Worden as CMP and James Irwin as LMP; The two men studied geology with Farouk El Baz, often on their own time. They became close friends. They would talk about the Moon and the mission at length, and often end with a few beers. Their training was directed at developing the ability to make observations and take photographs of features from orbit. They would fly over geological features in NASA Northrop T 38 Talon jets and tape record their observations and take photographs. These would then be critiqued by geologists. Farouk sometimes flew with Evans or Roosa in the T 38s or small United States Geological Survey aircraft.

Негізгі топ

Аполлон-17 миссиясына дайындық кезінде, бірақ шлем тағылмас бұрын, Эванс соңғы темекісін шекті. Оның экипаж мүшелері темекіні қоюға шақырған, ал Шмитт екі апталық миссияны пайдаланып, бірден тоқтатуға болатынын ұсынған. Кеннеди ғарыш орталығынан түнгі ұшырылысты шамамен 700 мың адам тамашалады, бұл Аполлон-11 ұшырылысынан бері ең көп көрермен жиналған оқиға болды. Ұшу жоспары Эвансты шаршатып, бір күні таңертең бір сағатқа ұйықтатып алды, тіпті Миссиялық бақылау оны оятуға тырысқандарына қарамастан. Айға қонбастан бұрын, ол тағамдық пакеттерді ашуға қажетті қайшысын жоғалтқанын байқады. Сернан мен Шмитт оған өздерінікінен берді. Сернан мен Шмитт Айға қонғанда және Таурус-Литтроу алқабын зерттегенде, Эванс «Америка» Командық модулінде Ай орбитасында қалып, визуалды геологиялық байқаулар жасау, нақты нысаналарды қолмен фотоға түсіру және қызметтік модульдің SIM бөлімінде орналасқан камералар мен басқа да жоғары технологиялық ғылыми құралдарды басқару сияқты тапсырмаларды орындады. Жерге қайтар жолында Эванс бір сағат, бес минут, 44 секундқа созылған ғарыштан шығу операциясын жүзеге асырды. Осы операция кезінде ол айлық дыбыс фильмін, панорамалық камераны және үш камералық карталау кассеталарын алу үшін ғылыми құралдар модулінің (SIM) бөліміне үш рет барды, сондай-ақ жабдықтар бөлімін жеке тексерді. Ол үшін Эванс Чернанның қызыл жолақты айлық визирін және оның айлық рюкзағының үстіңгі бөлігін киді. Ол ғарыштан шығу операциясын түсіру үшін кино және телекамераны орнатты, осылайша оны тікелей эфирде көрсетуге мүмкіндік берді. 301 сағат, 51 минут және 59 секундқа созылған ұшудан кейін «Америка» Тынық мұхитында суға қонды, оны «Тикондерога» алып шықты. Эванс кемеге отырғанда, алдымен темекі сұрап, «Аполлон-17» экипажының наразылығын тудырды. Астронавттар миссияны сәтті аяқтағаннан кейін әдетте бір шенмен көтеріледі; Эванстың капитандық шеніне көтерілуі 1973 жылдың қаңтарында ресми түрде жарияланды. Ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джон Уорнерден әскери-әуе күштерінің белгісін алды. «Аполлон-17» экипажы түрлі кештер мен қабылдауларда құрметке бөленді. Олар Лос-Анджелес мемориалдық Колизейде VII Суперкубок кезінде айналып өтті, Лас-Вегаста Элвис Преслимен кездесті, ал Ақ үй мен Кэмп-Дэвидте президент Ричард Никсонның қонағы болды. Сернан мен Эванс боксшының 1967 жылы АҚШ қарулы күштерінде қызмет етуден бас тартқанына байланысты Мухаммед Алимен кездесуден бас тартты, бірақ Франк Синатраның қонақжайлығын қабылдады. Кейін Эванс 1975 жылғы Аполлон-Союз сынақ жобасының (ASTP) миссиясы үшін резервтік CMP болды.

While suited up for the Apollo 17 mission, but before his helmet was attached, Evans smoked a last cigarette. His crewmates had urged him to quit, and Schmitt suggested that he could take advantage of the two week mission to go cold turkey. An estimated 700,000 people watched the night launch from the Kennedy Space Center, the largest crowd of spectators since Apollo 11. The flight plan kept Evans busy, making him so tired he overslept one morning by an hour, despite the efforts of Mission Control to awaken him. Before the LM departed for the lunar surface, he had discovered that he had misplaced his pair of scissors, necessary to open food packets. Cernan and Schmitt lent him one of theirs. While Cernan and Schmitt landed on the Moon and explored the Taurus–Littrow valley, Evans remained in lunar orbit on board the Command Module America, completing assigned work tasks which required visual geological observations, hand held photography of specific targets, and the control of cameras and other highly sophisticated scientific equipment carried in the service module's SIM bay. On the way back to Earth, Evans completed a one hour, five minute, 44 second extravehicular activity, during which he made three trips to the scientific instrument module (SIM) bay to retrieve lunar sounder film, the panoramic camera, and three camera mapping cassettes, and completed a personal inspection of the equipment bay area. For this Evans donned Cernan's lunar visor assembly with its red stripe, and the top part of his lunar backpack. He set up the movie camera and TV camera to record the EVA, allowing it to be televised live. After a flight of 301 hours, 51 minutes and 59 seconds, America splashed down in the Pacific Ocean, where it was retrieved by the Ticonderoga. To the dismay of his Apollo 17 crewmates, the first thing that Evans did when he got on board was ask one of the crew for a cigarette. Astronauts normally received a spot promotion on the successful completion of a mission; Evans' promotion to captain was made official in January 1973. He received his Navy astronaut wings from John Warner, the United States Secretary of the Navy. The Apollo 17 crew were fêted at parties and receptions. They were driven around the Los Angeles Memorial Coliseum at Super Bowl VII, they met Elvis Presley in Las Vegas and were hosted by President Richard Nixon at the White House and Camp David. Cernan and Evans refused to meet with Muhammad Ali because of the boxer's 1967 refusal to serve in the U. S. armed forces, but accepted hospitality from Frank Sinatra. Evans was later backup CMP for the 1975 Apollo–Soyuz Test Project (ASTP) mission.

Кейінгі жылдар

Янның ата-анасы зейнеткерлікке шығып, Аризона штатының Сан-Сити қаласында қоныстанды. Ал Ян сол жақын жердегі Скотсдейл қаласына көшуге ынталанды, сондықтан Эванс онда жұмыс іздеді. Кездейсоқ танысу оны Скотсдейлде орналасқан Батыс Америка Энергия корпорациясының маркетинг директоры қызметіне алып келді. Бірақ Эванс көп ұзамай компания мен салаға көңілі толып, жұмыстан кетіп қалды. Одан кейін ол Space Shuttle үшін электрондық компоненттер мен кабина аспаптарын жасаған Sperry Flight Systems компаниясында Ғарыш жүйелерін насирлеу директоры болып жұмыс істеді. Алайда, оны жұмысқа алған компания президенті қайтыс болды, ал Эванс оның ізбасарымен келіспеушілікке ұшырады. Ол өз консалтинг фирмасын құрып, ғарыш зерттеулеріне арналған ойын-сауық паркін салушы жапон кәсіпкерімен табысты серіктестік орнатты. Эванс 1990 жылдың 7 сәуірінде 56 жасында Скотсдейлдегі үйінде жүрек талмасынан ұйықтағанда көз жұмды. Ол Аризона штатының Парадайс-Вэлли қаласындағы Valley Presbyterian Church Memorial Garden-ге жерленді, онда Ян оның туған, үйленген, ғарышқа ұшқан және қайтыс болған күндеріне қызыл гүл қоятын.

Марапаттар мен құрметтер

Эванс 1973 жылы NASA-ның Ерекше қызмет медалімен, 1970 жылы Джонсон ғарыш орталығының Үздік жетістіктері сыйлығымен, 1973 жылы Әскери-теңіз күштерінің Ерекше қызмет медалімен, Әскери-теңіз күштерінің ғарышкер қанаттарымен, сегіз Әуе медалімен, Вьетнам қызметі медалімен және Әскери-теңіз күштерінің Ерекше қызмет медалімен (ұрыс еңбегі үшін) марапатталды. Сондай-ақ, 1997 жылдың 4 қазанында АҚШ ғарышкерлерінің Даңқ залына енгізілді.