Қара Музей: Радиодегі қылмыс драмасы

Кіріспе

Радио қылмыстық драмалық бағдарлама

"Қара мұражай" – Гарри Алан Тауэрс жасаған радио қылмыстық драмалық бағдарламасы. 1952 жылы ол АҚШ-та Mutual желісінде эфирге берілді. Кейін 1953 жылы Еуропада, Radio Luxembourg коммерциялық радиостанциясы арқылы таратылды, ал BBC-де 1991 жылға дейін көрсетілмеді. Тауэрс Лондонда тұрды, бірақ осы серия Сидней, Австралияда жазылды. 1946 жылы Тауэрс пен оның анасы Маргарет Миллер Тауэрс "Тowers of London" атты компанияны құрды. Бұл компания әлем бойынша түрлі синдикатталған радиошоуларды сатты, соның ішінде Орсон Уэллспен бірге түсірілген "Гарри Лаймның өмірі", Клайв Брукпен "Скотланд-Ярдтың құпиялары", Майкл Редгрейвпен "Хорацио Хорнблоуэр", сондай-ақ Джон Гилгуд Холмс, Ральф Ричардсон Уотсон және Уэллс Мориарти рөліндегі Шерлок Холмс әңгімелерінің сериясы да бар еді. Тауэрс 1940 жылдардың соңында Австралияға сапар шегіп, Сиднейде өндіріс орталықтарын құрды. "Қара мұражай" Towers of London атынан Кресвик Дженкинсонның Сиднейдегі өндірісінде жасалды. Бұл жобада Жо Маккормик сияқты австралиялық актерлер мен америкалық актер Харп МакГайр қатысты. Орсон Уэллстің кіріспе сөздері Лондонда таспаға жазылып, содан кейін жергілікті жазылған қойылымдарға қосылу үшін Австралияға жіберілді. Австралияда осылай өндірілген алғашқы серия осы болды. "Қара мұражай" Скотланд-Ярдтың "Қара мұражайының" іс материалдарына негізделген нақты оқиғаларға құрылған. Бағдарлама 1951 жылы жазылып, 1952 жылы Mutual арнасында АҚШ-та көрсетілді. Желінің 500-ден астам станциясы оны көрсетті. Сценарий авторы – Айра Марион, ал музыкасын Сидни Торч жазды және дирижерлік етті. Осы музыка 1955 жылы Теренс Морганның қатысуымен түсірілген "Олар мені асып қоя алмайды" фильмінің титрлері мен қосымша музыкасында қолданылды. Орсон Уэллс – бағдарламаның жүргізушісі және әңгімешісі, ол Скотланд-Ярдтың қастандық құралдары мен тарихи қылмыстық оқиғалармен байланысты әртүрлі қарапайым заттарға негізделген қорқыныш пен құпия туралы әңгімелерді баяндады. Бағдарламаның ашылуы былай болды:
"Бұл Орсон Уэллс, Лондоннан сөйлеп тұрмын. (Биг Беннің қоңыраулары естіледі)
Қара мұражай – өлімнің қоймасы. Темза өзенінің жағасында орналасқан, Скотланд-Ярдты қамтитын тастан салынған ғимаратта кісі өлтірудің қоймасы бар. Күнделікті заттар – әйелдің туфлісі, кішкентай ақ қорап, тігілген халат – барлығының үстінен кісі өлтірудің көлеңкесі түскен." Роберт Риетти басты рөлдерді ойнады, ал Кит Пайотт актерлік құрамда жиі кездесетін. 2002 жылы Тауэрс "Қара мұражайды" теледидарға бейімдеп, режиссер Грегори Маккензиді шоураннер және антологиялық серияның режиссері ретінде тағайындады, бұл жобада Уэллстің түпнұсқалық баяндамасы қолданылды. Адаптация Лондонның киноноар стилінде түсірілді, ал пилоттық бөлімде Майкл Йорк Скотланд-Ярд инспекторы Расселл рөлін сомдады.

The Black Museum is a radio crime drama program produced by Harry Alan Towers, which was broadcast in the USA on the Mutual network in 1952. It was then broadcast in Europe in 1953 on Radio Luxembourg, a commercial radio station, and was not broadcast by the BBC until 1991. Towers was based in London, but this series was recorded in Sydney, Australia. In 1946 Towers and his mother, Margaret Miller Towers, started a company called Towers of London that sold various syndicated radio shows around the world, including The Lives of Harry Lime with Orson Welles, The Secrets of Scotland Yard with Clive Brook, Horatio Hornblower with Michael Redgrave, and a series of Sherlock Holmes stories featuring John Gielgud as Holmes, Ralph Richardson as Watson and Welles as Moriarty. Towers visited Australia in the late 1940s and set up production facilities in Sydney. The Black Museum was produced in Sydney by Creswick Jenkinson on behalf of Towers of London. It had a top line Australian cast including Joe McCormick, plus American actor Harp McGuire. Orson Welles's introductions were recorded on tape in London, then flown to Australia to be added to the locally recorded performances. This was the first series to be produced in Australia in this way. The Black Museum was based on real life cases from the files of Scotland Yard's Black Museum. The programme was transcribed in 1951 and was broadcast in the United States in 1952 on Mutual. More than 500 of the network's stations carried it. Ira Marion was the scriptwriter and music for the series was composed and conducted by Sidney Torch. This same music was used for the opening credits of, and incidental music in, the 1955 film They Can't Hang Me, starring Terence Morgan. Orson Welles was both host and narrator of stories of horror and mystery, based on Scotland Yard's collection of murder weapons and various ordinary objects once associated with historical true crime cases. The show's opening began:
"This is Orson Welles, speaking from London. (Sound of Big Ben chimes)
The Black Museum a repository of death. Here in the grim stone structure on the Thames which houses Scotland Yard is a warehouse of homicide, where everyday objects a woman’s shoe, a tiny white box, a quilted robe all are touched by murder." Robert Rietti played the lead roles and Keith Pyott was often in the cast. In 2002, Towers produced The Black Museum for television and hired director Gregory Mackenzie to be the showrunner and director for the anthology series using the original narration by Welles. The adaptation was shot on location in London in a film noir style and the pilot starred Michael York as the Scotland Yard Inspector Russell.

Бағдарламаның форматы мен тақырыптары

Музейді аралап жүргенде Уэллс экспонаттардың біріне тоқтап, ол артефактты сипаттағанда, қатыгез кісі өлтіру немесе қатыгез қылмыс туралы сатиралық әңгімеге бастайтын құрал ретінде пайдаланған. Соңында: "Енді, сол жерде қайта кездескенше және мен сізге Қара музейдің тағы бір әңгімесін айтқанша", Уэллс өзінің әйгілі радио сөзімен аяқтады: "Мен әрқашан, әдеттегідей, сіздің адал қызметшіңіз болып қаламын". Әңгімелердің тақырыптары коллекциядағы заттарға негізделген (әдетте қатысушылардың есімдері өзгертілген, бірақ фактілер тарихи деректерге сәйкес болған), 51 эпизодтың атаулары "Тартан шарф", "Темір тізбектің бір бөлігі", "Мұздаған шыны сынықтары" және "Хаки матадан жасалған орамал" сияқты болды. Сериалдағы ерекшелік – "Хат" деп аталған эпизод болды, себебі бұл кісі өлтіру туралы емес, жалған жасау туралы әңгіме еді.

Тарату тарихы

Америка Құрама Штаттарында сериал 1952 жылы Mutual Network желісінде эфирге шықты. Ол 1963–1964 жылдары KABC (Лос-Анджелес, Калифорния) арнасында және 1967 жылы Фэрбанкс, Аляскада KUAC (FM) арнасында қайта көрсетілді. 1953 жылдың 7 мамырынан бастап ол Radio Luxembourg радиосында да таратылды, оған Dreft және Mirro тазалау құралдары демеушілік етті. BBC жарнама таратпағандықтан, Radio Luxembourg Ұлыбританияға түнгі уақытта демеушілік бағдарламалар жіберді. Америка Құрама Штаттарында Уайлис Купер жазып, режиссерлік еткен және NBC арнасы эфирге шығарған, "Қара музейге" ұқсас көлемдегі "Уайтхолл 1212" деп аталатын заманауи бағдарлама болды. Бағдарламаны "Қара музейдің" кураторы, бас инспектор Джон Дэвидсон жүргізді. Ол "Қара музейдегі" көптеген жағдайларды пайдаланды және оның эфир кестесіне жақын болды. Екі бағдарламаның айырмашылығы мынада: "Уайтхолл 1212" оқиғаны қылмыс орнынан бастап, полицияның көзқарасынан толығымен баяндаса, "Қара музей" көбірек драматизацияланған, кісі өлтірулердің өзінің көріністерін көрсетті және қылмыскердің көзқарасынан эпизодтарды қамтыды.

Бастапқы материалмен салыстыру

"Автомобильдің шинасы" және "Газ чегі" деген екі эпизод шағын айырмашылықтары бар, бірақ бір оқиғаның нұсқасы болды. "Баланың күртесі" және "Көздік" эпизодтары да бір оқиғаға негізделген, сондай-ақ "Қоңыр туфлі" және "Шыра терісінен жасалған сөмке" де сол оқиғаның негізінде жазылған. "Қара мұражайда" төрт танымал кісі өлтіру ісі сомдалып көрсетілді: Джон Джордж Хей, "Қышқыл ваннадағы өлтіруші"; Джордж Джозеф Смит, "Ваннадағы келіндерді өлтіруші"; Аделаида Бартлетт, күйеуі хлороформнан уланып қайтыс болды; және Флоренс Мейбрик, күйеуі Джеймс Мейбрикті өлтіру үшін мухаппақтан алынған мырыштан пайдаланды деген айып тағылды. "Ашық кілт" эпизодында қылмыскер Дартмур түрмесінде өлім жазасына кесілгені туралы қате ақпарат берілген. ХХ ғасырда Дартмур түрмесінде өлім жазасы орындалмаған. Наполеон соғыстары кезінде француз және американдық тұтқындарын ұстау үшін салынған, ол 1815 жылдан 1850 жылға дейін пайдаланылмағаннан кейін, қылмыскерлерге арналған түрме ретінде қайта ашылып, тек қауіпті, ұзақ мерзімді жаза алған тұтқындарға пайдаланылды. "Бас сүйек" эпизодының сюжеті құрбанның сіңлісін қылмыскер етіп өзгертілді, ал басында жігіті кінәлі болған. "Шағын ақ қораптар" эпизоды – псевдонимдердің орнына нақты есімдердің қолданылған жалғыз оқиға.