Кіріспе

Бактериялар тобы. Қызғылт күкірт бактериялары (PSB) – фотосинтезге қабілетті Pseudomonadota тобының бір бөлігі, олар жиынтығында қызғылт бактериялар деп аталады. Олар анаэробты немесе микроаэрофильді және көбінесе қабатталған су орталарында кездеседі, оның ішінде ыстық бұлақтар, тұрақтанған су қоймалары, сондай-ақ таяз су аймақтарындағы микробтық қабаттар бар. Өсімдіктерден, балдырлардан және цианобактериялардан өзгеше, қызғылт күкірт бактериялары суды тотығуға қарсы агент ретінде пайдаланбайды, демек, оттегі өндірмейді. Оның орнына, олар күкіртті сульфид немесе тиосульфат түрінде (сондай-ақ кейбір түрлер H2, Fe2+ немесе NO2−) фотосинтез жолдарында электрон доноры ретінде пайдалана алады.

Тіршілік ету ортасы

Қызғылт күкірт бактериялары көлдердің жарық түсетін, оттегісіз аймақтарында және су орталарында, сутек күкірт жиналатын жерлерде, сондай-ақ геохимиялық немесе биологиялық жолмен пайда болатын сутек күкірт қызғылт күкірт бактерияларының гүлденуіне себеп болатын "көкөрт бұлақтарында" кездеседі. Фотосинтез үшін оттегісіз жағдайлар қажет; бұл бактериялар оттегі бар ортада өркендемейді. Қызғылт күкірт бактерияларының дамуы үшін ең қолайлы көлдер – меромиктік (тұрақты қабатталған) көлдер. Меромиктік көлдер тығыз (әдетте тұзды) суы түбінде және тығыздығы төмен (әдетте таза) суы бетке жақын орналасқандықтан қабаттасады. Қызғылт күкірт бактерияларының өсуі голомиктік көлдердегі қабаттасу арқылы да қолдауға ие.

Экологиялық маңызы

Қызғылт күкірт бактериялары қоректік заттар айналымына үлес қосу арқылы және метаболизмін қоршаған ортаны өзгертуге пайдалану арқылы ортаға әсер ете алады. Олар бастапқы өндірісте маңызды рөл атқарады, яғни бұл организмдер көміртекті бекіту арқылы көміртек циклына әсер етеді. Қызғылт күкірт бактериялары өздерінің мекендеу орындарында фосфор циклына да үлес қосады. Бұл организмдердің жоғары көтерілуі арқасында көлдердің оттекті қабатындағы фосфор – шектеулі қоректік зат – қайта өңделіп, гетеротрофты бактерияларға қолдануға беріледі. Бұл қызғылт күкірт бактерияларының мекендеу ортасының оттегісіз қабатында кездесетінін, бірақ олар жоғарыдағы оттекті қабатқа органикалық емес қоректік заттарды жеткізу арқылы көптеген гетеротрофты организмдердің өсуін стимуляциялай алатынын көрсетеді. Қызғылт күкірт бактерияларының органикалық емес қоректік заттарды және еріген органикалық заттарды қайта өңдеудің тағы бір жолы – тағам тізбегі арқылы; олар басқа организмдер үшін тағам көзіне айналады. Каротиноидтарының немесе жарық жинағыш орталықтарының тиімсіздігіне байланысты, бұл организмдер артық жарық энергиясын жылу энергиясы түрінде бөліп шығара алады. Жарық пен жеткілікті күкірт мөлшері бар бұл оттегісіз орта қызғылт күкірт бактериялары үшін өте қолайлы. Зерттеу авторлары қызғылт күкірт бактерияларының биомаркерінің болуына сүйене отырып, Палеопротерозой мұхиты тереңдікте оттегісіз және күкіртті болуы керек деген қорытындыға келді. Бұл жаңалық Кенфилд мұхиты гипотезасын қолдайды.

Биологиялық оңалту

Қызғылт күкірт бактериялары қоршаған ортаға зиянды органикалық қосылыстарды және мал қоқысы суларындағы лагуналардан шығатын жағымсыз иісті азайтуға көмектеседі, олардың осы лагуналарда өсуі белгілі. Метеңке, парниктік газ, және сутек сульфиді, өткір, улы зат сияқты зиянды қосылыстар ағынды су лагуналарында кездеседі. PSB олардың екеуінің де, сондай-ақ басқаларының концентрациясын төмендетуге көмектеседі. Зиянды органикалық қосылыстар фотоассимиляция арқылы, яғни организмдердің фотосинтез процесі арқылы көміртегіні сіңіру арқылы жойылады. Лагуналардағы ҚКБ фотосинтез жасағанда, метан сияқты зиянды қосылыстардан көміртекті өздерінің көміртегі көзі ретінде пайдалана алады. Бұл лагунадан метан газын алып тастайды және лагунаның атмосфералық ластану әсерін азайтады. H2S органикалық қосылыстарды жоятын фотосинтез процесінде ҚКБ үшін күкірт көзі ретінде қолданылуы мүмкін. PSB-нің H2S-ті тотықтырғыш зат ретінде пайдалануы оны лагунадан шығарып, лагуналардағы иіс пен уыттылықты азайтады.