Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа әлем маймылының түрлері
Species of New World monkey
Джеффридің тамарины (Saguinus geoffroyi), сонымен қатар Панамалық, қызыл қыртысты немесе қызыл мойынды тамарин деп те аталады, Панама мен Колумбияда кездесетін кішкентай маймылдың бір түрі. Оның түсі көбінесе қара және ақ, ал мойны қызғылт. Күндіз белсенді Джеффри тамарины уақытының көп бөлігін ағаштарда өткізеді, бірақ кейде жерге де түседі. Олар көбінесе үштен бесқарадай топта тіршілік етеді, және әдетте әр жыныстан бір немесе бірнеше ересек маймылдан тұрады. Олар жәндіктер, өсімдіктердің шырыны, жемістер және өсімдіктердің басқа да бөліктерін қоса, түрлі тағамдармен қоректенеді. Оның рационының көп бөлігін жәндіктер мен жемістер құрайды, бірақ шырындар да маңызды. Алайда, оның тістері ағаштарды тесіп, шырынға жете алмайтындықтан, тек оңай қол жеткізілетін шырындарды ғана жей алады. Көбейістің әртүрлі әдістері болғанымен, ең көп таралғаны – топтағы бір ғана ересек ұрғашының көбейіске қабілетті болуы және топтағы бірнеше ересек еркекпен жұптасуы. Шамамен 145 күндік жүктіліктен кейін, ол бір немесе екі шағатай туады. Еркектер шағатайларды күтуге үлкен үлес қосады. Жыныстық жасқа шамамен 2 жасында жетеді және 13 жылға дейін өмір сүре алады. IUCN Джеффри тамаринын "жақындағы қауіпті түр" деп санайды.
Geoffroy's tamarin (Saguinus geoffroyi), also known as the Panamanian, red crested or rufous naped tamarin, is a tamarin, a type of small monkey, found in Panama and Colombia. It is predominantly black and white, with a reddish nape. Diurnal, Geoffroy's tamarin spends most of its time in trees, but does come down to the ground occasionally. It lives in groups that most often number between three and five individuals, and generally include one or more adults of each sex. It eats a variety of foods, including insects, plant exudates, fruits and other plant parts. Insects and fruits account for the majority of its diet, but exudates are also important. But since its teeth are not adapted for gouging trees to get to the sap, it can only eat exudates when they are easily available. Although a variety of reproductive methods are used, the most common is for a single adult female in the group to be reproductively active and to mate with multiple adult males in the group. After a gestation period of about 145 days, she gives birth to either a single infant or twins. Males contribute significantly to care of the infants. Sexual maturity is reached at about 2 years, and it can live up to 13 years. Geoffroy's tamarin is classified as being "near threatened" by the IUCN.
Таксономия
Басқа тамариндер мен мармосеттер сияқты, Джеффри тамарины – Жаңа әлем маймылы, Callitrichidae тұқымдастығына жатады. Дегенмен, соңғы зерттеулер осы екі таксонның бөлек түрлер деп есептелуге жеткілікті айырмашылыққа ие екенін көрсетеді. Генетикалық талдаулар бойынша, осы екі түр шамамен 1,2 миллион жыл бұрын дамысып, бөлініп кеткен.
Like the other tamarins and marmosets, Geoffroy's tamarin is a New World monkey classified within the family Callitrichidae. However, more recent research indicates that the two taxa differ sufficiently to be considered separate species. According to genetic analyses, the two species diverged approximately 1.2 million years ago.
Физикалық сипаттама
Басқа каллитрихидтермен (тамариндер мен мармосеттер) сияқты, Джеффри тамарині кішкентай маймыл. Құйрығын қоспағанда, оның денесінің ұзындығы шамасында болады.
In common with other callitrichids (tamarins and marmosets), Geoffroy's tamarin is a small monkey. With a length of between , excluding the tail,
Мінез-құлық
Барлық каллитрихидтер сияқты, Джеффридің тамарині де күндізгі және ағаш өміріне бейімделген. Бұл әдетте ерекше жағдайларда ғана жасалады, мысалы, белгілі бір тағамдарды алу немесе өзге жолмен жете алмайтын ағашқа жету үшін. Топтар көбінесе әр жыныстан бірнеше ересек жекеден тұрады. Ересектердің екеуі де топтар арасында көшіп-қонып жүреді. Джеффри тамарині әдетте ақ бас капучин және Панама түнгі маймылы сияқты, бірге тіршілік ететін шағын және орташа өлшемді маймыл түрлерінен аулақ салады. Капучинге қатысты аулақ болу кеңістіктік, ал түнгі маймылға қатысты уақытша болады, себебі Джеффри тамарині күндіз ғана белсенді, ал Панама түнгі маймылы тек түнде белсенді. Джеффри тамарині бөрікшілердің жанында сирек кездеседі, бірақ бұл бөрікшілердің үлкен тамариндермен қарым-қатынас жасаудан аулақ болуының салдары сияқты көрінеді. Джеффри тамарині, құс нағыз қауіп төндірген-тұрмағандықтан, жыртқыш құстар жақындағанда қашуға тырысады. Дегенмен, тамариндер бір жыртқыш құсқа – екі тісті қайыққа немқұрайды қарайды, ол кейде тамариндердің мазалауынан қозғалған кішкентай жануарлармен қоректену үшін тамариндердің артынан жүреді. Жүктілік мерзімі шамамен 145 күнге созылады, бұл мақта тобыр тамариніне ұқсас. Ол Панаманың орталық және шығыс бөліктерінде кездеседі, ареалы Панама каналы аймағынан батысқа қарай кеңейеді және батысқа қарай Алтос-де-Кампана ұлттық паркіне дейін жетеді. Колумбияда ол Анд тауларының батысындағы Тынық мұхитының жағалауында, оңтүстікке қарай Рио-Сан-Хуанға дейін таралған.
Like all callitrichids, Geoffroy's tamarin is diurnal and arboreal. This is normally done only in special circumstances, such as to acquire certain foods or to get to a tree it cannot otherwise reach. Groups often consist of more than one adult of each sex. Adults of both sexes migrate between groups. Geoffroy's tamarin generally avoids sympatric small and medium size monkey species such as the white headed capuchin and the Panamanian night monkey. Avoidance is spatial with respect to the capuchin, and temporal in the case of the night monkey, since Geoffroy's tamarin is only active during daylight hours and the Panamanian night monkey is only active at night. Geoffroy's tamarin is rarely observed in the vicinity of squirrels, although this appears to be the result of the squirrels avoiding interactions with the larger tamarins. Geoffroy's tamarin generally attempts to escape when birds of prey approach, regardless of whether the bird presents a true danger. However, the tamarins ignore one bird of prey, the double toothed kite, which sometimes follows the tamarins in an apparent effort to feed on small animals disturbed by the tamarins. The gestation period is believed to be about 145 days, similar to the cottontop tamarin. It occurs in central and eastern Panama, with the range extending slightly west of the Panama Canal zone and has been observed as far west as Altos de Campana National Park. In Colombia, it occurs on the Pacific coast west of the Andes, south to the Rio San Juan.
Қорғау мәртебесі
Халықаралық табиғатты қорғау одағы Джеффри тамаринін жақын уақытта құрып кетуге ұшырауы мүмкін деп санайды. Панамадағы адам қызметі Джеффри тамаринінің популяциясына оң және теріс әсер ете алады. Аң аулау популяцияны азайтуы мүмкін, бірақ егіс үшін ересек орманды кесу оның орнына пайда болатын жас өсімдіктердің көбеюіне жағдай жасайды, бұл тамарин үшін тиімді.
The International Union for Conservation of Nature classifies Geoffroy's tamarin as being near threatened. Human activity in Panama can have both positive and negative effects on Geoffroy's tamarin populations. While hunting decreases the population, cutting mature forest for agriculture provides more areas of secondary growth, which is beneficial for the tamarin.